ساياسات • 15 قاراشا, 2025

وقىعان وزادى

100 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

توقسانىنشى جىلدارداعى توقىراۋ كەزىندە ەلىمىزدە ۇستاز, دارىگەر, ينجەنەر سەكىلدى ءبىلىمدى ماماندار ساۋدا-ساتتىققا كەتكەنىن بىلەمىز. حالىقتىڭ كوبى قارا جۇمىسقا جەگىلدى. ونىڭ سالدارىن ءالى كۇنگە دەيىن تارتىپ كەلەمىز, اتالعان سالالاردا, جالپى ەلدە بىلىكتى كادرلار جەتىسپەيدى. ال قازىر ەكونوميكا تۇراقتالىپ, تسيفرلىق داۋىرگە قادام باسقان كەزدە وقۋ-توقۋعا مۇمكىندىك كوپ. ءتىپتى ەل باسقارۋ ىسىنە دە ارالاسۋعا كەدەرگى جوق.

وقىعان وزادى

جاقىندا جاپونيانىڭ جاڭادان سايلانعان پرەمەر-ءمينيسترى تاكايچي ساناە جاڭا ۇكىمەت جاساقتادى. ول 21 قازاندا وتكەن پارلامەنتتىك داۋىس بەرۋدە 237 داۋىس جيناپ, ەل ۇكىمەتىن باسقارۋعا مۇمكىندىك الدى. جاڭا مينيسترلەر كابينەتىندە تەگى ۇيعىر ساياساتكەر ارفيا ەري­دىڭ ەسىمى ەرەكشە اتالادى. ول جاپونيا سىرتقى ىستەر ءمي­نيسترىنىڭ ورىنباسارى بولىپ بەكى­تىلدى. ارفيا ەري جەكە الەۋ­مەتتىك اككاۋنتىندا تاكايچي ساناە مەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترى توشي­ميتسۋ موتەگيمەن جۇمىس ىس­تە­گە­نىن ماقتان تۇتاتىنىن ايتتى.

ء«بىز جاپونيانىڭ ديپلوما­تيا­لىق مۇمكىندىكتەرى مەن حالى­ق­ارالىق كوشباسشىلىعىن ودان ءارى نىعايتۋدا بەلسەنە جۇمىس ىستەي بەرەمىز», دەپ جازدى ا.ەري.

ارفيا ەري جاپونيانىڭ فۋكۋوكا پرەفەكتۋراسىنىڭ كيتاكيۋسيۋ قالاسىندا شىعىس تۇركىستاننان كوشىپ كەلگەن ۇيعىر وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول 11 جاسىندا جاپونيا ازاماتتىعىن العان. ەري اقش-تاعى اتاقتى دجوردجتاۋن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۇلەگى, 7 تىلدە ەركىن سويلەيدى, بۇۇ مەن جاپونيا بانكىندە جۇمىس ىستەگەن. قازىر ليبەرالدىق-دەموكراتيالىق پارتيانىڭ مۇشەسى رەتىندە ول – پارلامەنتتىڭ تومەنگى پالاتاسىندا چيبا پرەفەكتۋراسىنىڭ 5-وكرۋگىنەن سايلانعان وكىل. 36 جاستاعى ارفيا ەري – جاپون پارلامەنتىنىڭ ەڭ جاس مۇشەسى. 2023 جىلى Time جۋرنالى ونى «الەمدەگى ەڭ ىقپالدى 100 جاس كوشباسشىنىڭ ءبىرى», دەپ اتادى.

ال ۇلتى جاپون ساياساتكەر توميو وكامۋرا – قازىر چەحيا پارلامەنتىنىڭ سپيكەرى. وكامۋرا جاپونيادا دۇنيەگە كەلگەن, اناسى – چەح, ال اكەسى – جاپون. ونى اناسى التى جاسىندا, اعالارى وساما مەن حاياتومەن بىرگە چەحوسلو­ۆاكياعا الىپ كەتەدى. وكامۋرا كەيىنىرەك جاپونياعا قايتا ورا­لادى, الايدا كينوتەاتردا پوپ­كورن ساتۋشىسى بو­لىپ جۇمىس ىستەگەن كەزىندە جەر­گىلىكتى تۇرعىنداردىڭ وعان دەگەن قارىم-قاتىناسى وعاش كورىنىپ, ول پراگاعا قايتا ورالادى. 1990 جىلدارى ول تۋريزم جانە مەيرام­حانا يندۋسترياسىندا جۇمىس ىستەيدى. ودان سوڭ چەحيا تەلەارناسىندا رەاليتي-شوۋ جۇرگىزىپ, بىرتىندەپ ساياساتقا ارالاسا باستادى.

2012 جىلى وكامۋرا جەرگىلىكتى سايلاۋ­دا جەڭىسكە جەتىپ, سەناتقا قابىلدانادى. وسىلايشا, جاپون تەكتى جىگىت بۇرىننان قالىپتاسقان سوتسيال-دەموكراتيالىق ءداستۇرى بار ەلدىڭ سپيكەرى, ەلدەگى ءۇشىنشى لاۋازىمدى شەنەۋنىك دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. سەناتتاعى ارىپتەستەرىمەن قيعاش كەلەتىن تۇسى دا جازىلىپ ءجۇر.

چەح ەلىنىڭ ساياساتىن جۇرگىزۋگە اتسالىسىپ وتىرعان وتانداسىمىزدى دا ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. ءجاميلا الماسقىزى ستەحليكوۆا (ورداباەۆا) – قازاق ۇلتىنان شىققان چەح ساياساتكەرى. 2007 جىلدىڭ 9 قاڭتارىنان 2009 جىلدىڭ 23 قاڭتارىنا دەيىن ول ادام جانە ازشىلىق قۇقىقتارى ءمينيسترى جانە چەحيا ۇكىمەتى جانىنداعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى كەڭەستىڭ توراعاسى قىزمەتتەرىن اتقاردى.

ول ي.سەچەنوۆ اتىنداعى ءبىرىنشى ماسكەۋ مەملەكەتتىك مەديتسينا ۋني­ۆەرسيتەتىندە ءبىلىم العان. 1988 جىلى سولتۇستىك چەحيا­نىڭ حومۋتوۆ قالاسىنا قونىس اۋدار­ع­اننان كەيىن ول قوڭىر كومىر ءوندىرۋ ونەركاسىبىندە قورشا­عان ورتانى قورعاۋ مەن ەلدى مەكەن­دەردى ساقتاۋ ماسەلەلەرىمەن اينا­لى­سىپ, از ۇلتتاردىڭ جەرگى­لىكتى وكىلدەرىنىڭ, ەڭ الدىمەن, سۋدەت­تىك نەمىستەردىڭ, ەۆرەيلەر مەن سىعان­داردىڭ تاعدىرى تۋرالى دەرەك­تەر جيناعان. ال 1998 جىلى ول حومۋتوۆ قالالىق كەڭەسى­نىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانىپ, 2010 جىلعا دەيىن قالالىق كەڭەس­تە ۇزدىكسىز قىزمەت ەتتى, ەكى مارتە قالالىق كەڭەستىڭ دەپۋتاتى بولدى. 1998 جىلى جاسىلدار پارتياسىنا قوسىلىپ, ۋستيناد لابەم ايماعىنداعى ايماقتىق ۇيىم­نىڭ توراعاسى, جاسىلدار پار­تياسى توراعاسىنىڭ ورىنبا­سارى بولىپ سايلاندى. 2007 جىل­دىڭ قاڭتارىنان 2009 جىلدىڭ قاڭ­تارىنا دەيىن ءجاميلا ستەح­ليكوۆا چەحيانىڭ ادام جانە ازشى­­لىق قۇق­ىقتارى ءمينيسترى قىز­مەتىن ات­قاردى. ول چەحياداعى وزگە ۇلت­تان شىققان العاشقى مينيستر بولدى.

ستەحليكوۆا مينيستر بولعان كەزىندە سىعان ەتنوسى ازاماتتارى­نىڭ الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان ادامداردىڭ تۇراتىن اۋماقتارىنداعى الەۋمەتتىك ينتەگراتسيا جونىندەگى اگەنتتىك قۇرعان. ادىلەت مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ول ادامداردى اڭدۋعا قارسى زاڭ مەن «تەڭدىك اكتىسى» – كەمسىتۋشىلىككە قارسى زاڭ جوباسىن ازىرلەدى. الايدا ونىڭ كەيبىر زاڭ جوبالارى قوعامدىق قولداۋعا يە بولمادى. ول 2009 جىلى 23 قاڭتاردا ۇكىمەتتى قايتا قۇرۋ كەزىندە وتستاۆكاعا كەتتى.

ودان كەيىن ءجاميلا ستەح­ليكوۆا ليبەرالدى ەكولو­گيا پار­تياسىنا قوسىلىپ, 2014 جىل­دىڭ 16 اقپانىنداعى قۇرىل­تاي سەزىندە وسى ۇيىمنىڭ باسشى­لى­عىنا سايلاندى. ول – ۇكىمەت جا­نىن­داعى ادام قۇقىقتارى جو­نىن­دەگى ۇلتتىق كەڭەستەگى ءبىر كوميت­ەتتىڭ مۇشەسى. 2021 جىلى 24 ماۋ­سىمدا وتكەن ليبەرالدى ەكو­لو­گيا پارتياسىنىڭ سەزىندە ول پارتيا توراعاسى ورنىندا قالدى.

الەمدە ۇلتىنا, تەگىنە قاراماي ازاماتتاردىڭ ساياسات باسپالداعىنان كوتەرىلۋى قاشاندا وقىپ-توقىعاننىڭ وزاتىنىن دالەلدەيدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار

نەسيە الۋ نەگە قيىندادى؟

قوعام • بۇگىن, 17:38