جيىندا شىمكەنت قالاسى اكىمدىگىنىڭ «اقىلى كولىك تۇراقتارىن ۇيىمداستىرۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» قاۋلىسىنىڭ جوباسى, سونىمەن قاتار قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل حارتياسى ماسەلەسى تالقىلاندى. قاۋلى جوباسى جونىندە كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ءبولىم باسشىسى ءازىلحان جارىمبەتوۆ باياندادى.
– كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا قاراۋعا «اقىلى كولىك تۇراقتارىن ۇيىمداستىرۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» شىمكەنت قالاسى اكىمى قاۋلىسىنىڭ جوباسى كەلىپ ءتۇستى. تارتىپكە سايكەس جوبانى كاسىپكەرلەرگە تاراتىپ, تانىستىردىق. وسىعان بايلانىستى بيزنەس قاۋىمداستىقتان كوپتەگەن سۇراقتار ءتۇسىپ جاتىر. بۇگىنگى باسقوسۋدىڭ ماقساتى – سول ساۋالداردى تالقىلاۋ, – دەدى ءا.جارىمبەتوۆ.
جيىن بارىسىندا قاۋلى جوباسىن ازىرلەۋشىلەر قۇجاتتى كوپشىلىككە ءتۇسىندىرىپ ءوتتى. قالالىق جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ش.سۇتتىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, شىمكەنت, استانا, الماتى قالالارىنا ەرەكشە مارتەبە بەرىلگەن. سوعان وراي مەگاپوليستەردە قوعامدىق قاتىناستار ارنايى ەرەجەمەن جۇيەلەنگەن. دەگەنمەن شىمكەنتتە اقىلى اۆتوتۇراقتى زاڭمەن رەتتەۋ ءالى شەشىمىن تاپپاي كەلەدى. ماماننىڭ مالىمدەۋىنشە, ءماجىلىس دەپۋتاتى بولاتبەك ناجمەتدين ۇلى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار مەگاپوليسكە اينالعان شىمكەنتتىڭ ارنايى مارتەبەسىنە بايلانىستى باستاما كوتەرىپ, كوپتەگەن زاڭناماعا وزگەرىستەر ەنگىزىلدى. زاڭدارعا كەيىن پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قول قويدى. زاڭناما ىشىندە ساۋلەت-قۇرىلىس, ءوزىن-ءوزى باسقارۋ, باسقا دا كوپتەگەن سالالارعا قاتىستى ەرەجەلەرگە تۇزەتۋلەر مەن وزگەرىستەر ەنگەن. الايدا اقىلى اۆتوتۇراق ەرەجەسىن بەكىتۋ ءۇشىن جەر تۋرالى كودەكستىڭ 109-بابىنا دا قوسىمشا تۇزەتۋلەر قاجەت ەكەن.
ش.سۇتتىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, وسى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا شىمكەنت قالاسى اكىمى ورىنباسارىنىڭ اتىنان ادىلەت مينيسترلىگىنە ەرەجەنى ءتۇسىندىرىپ بەرۋ جونىندە ارنايى حات جولداندى. مينيسترلىك جەر تۋرالى كودەكس اقىلى اۆتوتۇراق ەرەجەسىن قابىلداۋعا ەشقانداي كەدەرگى كەلتىرمەيدى دەسە, قاۋلى نەگىزىندە ءتارتىبى بەكىتىلەدى. جاعداي كەرىسىنشە بولسا, جەر تۋرالى كودەكسكە دە ءتيىستى وزگەرتۋلەر قاجەت. ونسىز اقىلى اۆتوتۇراق ۇيىمداستىرۋدىڭ الگوريتمى بەكىتىلمەيدى. ماماننىڭ سوزىنشە, مەگاپوليستە بارلىق قىزمەت بەلگىلى تارتىپپەن ىسكە اسادى. ويتكەنى ول مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ قاعيداسى بولىپ ەسەپتەلەدى. سول سەكىلدى اۆتوتۇراق ماسەلەسىندە دە بەلگىلى ەرەجە كەرەك. ازىرگە شىمكەنتتە ول جوق. راس, كوممۋنالدىق اۆتوتۇراقتار بارشىلىق. بىراق ولاردىڭ قىزمەتى بەلگىلى ءبىر زاڭعا سۇيەنبەگەن. بۇل ماسەلە الماتى, استانا قالالارىندا باياعىدا رەتتەلىپ قويعان. ەندىگى كەزەكتە مەگاپوليس ەسەبىندە شىمكەنتتە دە ول ناقتى ءبىر جولعا قويىلۋعا ءتيىس.
باسقارما وكىلى بايانداپ وتكەندەي, اۆتوتۇراق جايى بۇگىندە قالانىڭ كۇن تارتىبىندە وتكىر تۇر. ويتكەنى شاھاردا كولىك كوبەيگەن, ولاردى قوياتىن تۇراق از. اتالعان جايتقا قالا اكىمدىگىنىڭ كوڭىل ءبولۋىنىڭ بىردەن-ءبىر سەبەبى دە وسى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, جەرگىلىكتى بيلىك اۆتوتۇراق ماسەلەسىن تۇبەگەيلى قولعا الايىن دەسە ءالى ءتيىستى ەرەجەسى بولماي وتىر. قاجەتتى ەرەجەسى بەكىتىلگەن ۋاقىتتا اۆتوتۇراقتاردى كوبەيتۋ, ولاردىڭ باسقارۋ ءىسىن دۇرىستاۋ جاعى ءبىر ىزگە تۇسەدى. ماماننىڭ پىكىرىنشە, ءتىپتى اۆتوتۇراق قۇرىلىس سالۋعا بايلانىستى اراعا ينۆەستورلار دا تارتىلۋى مۇمكىن. وسى كۇندە اۆتوتۇراق سالىپ, مەملەكەتپەن تابىستى 50/50%-بەن تەڭ ءبولىسۋ جونىندە اكىمدىككە ۇسىنىسپەن شىققان ينۆەستورلار دا بار كورىنەدى. قالا اكىمى عابيت سىزدىقبەكوۆتىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن شاھاردىڭ بىرنەشە اۋماعىندا كوممۋنالدىق اۆتوتۇراقتار اشىلىپ, حالىق يگىلىگىن كورىپ وتىر. ات شاپتىرىم اۋماقتى الىپ جاتقان بۇل پاركينگتەرگە جۇرگىزۋشىلەر كولىكتەرىن تەگىن قويا الادى. ونداي پاركينگتەر اباي ساياباعى ماڭىندا, قالالىق سوت جانىندا, ورداباسى الاڭى اۋماعىندا ورنالاسقان. دەگەنمەن جىلدان-جىلعا سانى ارتىپ كەلە جاتقان كولىكتەردىڭ اۆتوتۇراققا سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتۋدە مۇنداي كوممۋنالدىق پاركينگتەر ازدىق ەتەدى. كەلەشەكتە شىمكەنت پاركينگ ماسەلەسىنىڭ وڭتايلى جولىن تاۋىپ كەلە جاتقان الماتى, استانا قالالارىنىڭ تاجىريبەسىن باسشىلىققا الۋى مۇمكىن. ودان بولەك, شىمكەنت قانشا دەگەنمەن مەگاپوليس بولعاندىقتان الداعى ۋاقىتتا شاھاردا ەكى-ءۇش قاباتتى اۆتوتۇراق ورىندارى پايدا بولۋى دا عاجاپ ەمەس. سونىمەن قاتار مىنا نارسەنى ايتا كەتكەن ءجون, جاڭا ەرەجە اۆتوتۇراقتاردىڭ اقىلى, اقىسىز بولاتىنىن قاراستىرمايدى, ول جەردە پاركينگتى باسقارۋدىڭ تەتىكتەرى مەن مەحانيزمدەرى جازىلادى. سوندىقتان كوممۋنالدىق اۆتوتۇراقتار جوعالىپ كەتەدى دەگەن قاۋىپ بولماۋى كەرەك.
– بيىلعى 17 شىلدەدە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە استانانى جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالاردى, ۇلتتىق جوبالاردى دامىتۋ, كاسىپكەرلىك جانە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ فۋنكتسيالارىن وڭتايلاندىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. زاڭدى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى ءىس-شارالار تۋرالى پرەمەر-ءمينيستردىڭ وكىمى شىقتى. وسى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەرگە سايكەس, شىمكەنت قالاسىنىڭ جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوكولىك جولدارى باسقارماسىنا اقىلى تۇراقتاردى ۇيىمداستىرۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ قۇزىرەتتىلىگى بەرىلگەن. وسى نەگىزدەرگە سۇيەنە وتىرىپ, باسقارما قاۋلى جوباسىن ازىرلەدى. جوبانى دايىنداۋ بارىسىندا استانا, الماتى قالالارىنداعى جۇمىس ىستەپ تۇرعان جوبالار قاراستىرىلدى. مۇنداعى باستى ماقسات – جالپى كولىك تۇراقتارى جوباسىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزىن قالىپتاستىرۋ, – دەدى ش.سۇتتىباەۆ.
وتىرىس سوڭىندا كەڭەستىڭ رەزوليۋتسياسى قابىلداندى. وندا كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا كۇن تارتىبىندەگى قاۋلى جوباسىنا قاتىستى كاسىپكەرلەردىڭ تالاپ-تىلەكتەرى, ۇسىنىستارى نازارعا الىنسىن, قاۋلى جوباسىنا تالداۋ جاسالىپ, ەسكەرتۋلەرىمەن ساراپتامالىق قورىتىندى بەرىلسىن, سونداي-اق كەلىپ تۇسكەن ماسەلەلەر, ۇسىنىستار مەن ەسكەرتۋلەر ەسكەرىلىپ, قاۋلى جوباسىنا ساراپتامالىق قورىتىندى جاسالسىن دەگەن تالاپ-وتىنىشتەر قاراستىرىلدى. سونىمەن قاتار قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل حارتياسىن دا ءتيىستى دەڭگەيدە نازارعا الۋ ماسەلەسى ۇسىنىلدى.
