قاراعاندى ايماعى ەلىمىز يندۋسترياسىنىڭ قارا شاڭىراعى ءارى كوشباسى سانالاتىنى بەلگىلى. وندىرىستىك الەۋەت دەڭگەيى ءالسىز بولماۋى وسى ماڭىزدى سالانى ءاردايىم العا تارتۋعا جەتەلەيدى. سوندىقتان ءوڭىر باسشىسى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆتىڭ تۇرعىندار الدىنداعى ەسەپ بەرۋ جيىنىندا ءسوز باسىن ولكە ەكونوميكاسىنداعى باسىم ماسەلەدەن باستاۋى تۇسىنىكتى ەدى. وندا ەلباسىنىڭ بىلتىر جىل ورتاسىندا وبلىسقا جاساعان جۇمىس ساپارىندا بۇل ىستەگى احۋالدى جاقسارتۋ باعىتىندا بەرگەن تالاپتارى مەن تاپسىرمالارى, ورىن العان ولقىلىقتاردى تۇزەتۋگە ارنالعان سىن-ەسكەرتپەلەرى قالاي ورىندالۋدا ەكەنى ۇكىمەتتىڭ جاقىندا وتكەن كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا قويىلعان جاڭا مىندەتتەرمەن ساباقتاستىرىلا باياندالدى.
اكىم ءوز سوزىندە اتاپ وتكەندەي, جاعدايدى قالىپقا كەلتىرۋ ءۇشىن قولعا الىنعان جەدەل شارالاردىڭ ارقاسىندا سىرتقى اسەرلەردىڭ ىقپالىنا قاراماستان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ تۇراقتى ءوسۋ ىرعاعى ساقتالدى. ماسەلەن, وڭدەۋشى ونەركاسىپتىڭ نەگىزگى سالالارىندا 938,4 ملرد.تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلۋى جاعىمدى كورسەتكىش بولىپ تابىلسا, ءوندىرىس ءوسىمىنىڭ 2013 جىلدىڭ دەڭگەيىنە شاققاندا 3,7 پايىز قۇراۋى قانداي دا قيىندىقتاردى جەڭە بىلۋشىلىككە ايعاق دەمەسكە بولمايدى. وسى ورايدا ايماقتىڭ ودان ءارى دامۋىنا يندۋستريالاندىرۋ باعىتىنداعى جاڭا جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋى تاعى ءبىر تىڭ سەرپىن تۋدىرعانىن ايتا الامىز. سولاردىڭ قاتارىندا جەزقازعان مىس قورىتۋ زاۋىتىنىڭ جوندەۋدەن كەيىن قايتادان جۇمىس ىستەي باستاۋى, كرەمني وندىرەتىن كاسىپورىنعا تىنىس ءبىتۋى, «ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ» اق مەتاللۋرگيالىق كومبيناتىنىڭ №2 كونۆەرتەرىندە گازدى العاشقى تازالاۋدىڭ جولعا قويىلۋى, №3 دومنا پەشىن جاڭعىرتۋدىڭ اياقتالۋى, ساران قالاسىندا باريت كونتسەنتراتىن ءوندىرۋ قولعا الىنۋى سياقتى ىرگەلى وندىرىستەردىڭ ءورىسى اشىلۋى ەكسپورتتىق وتاندىق ونىمدەر كولەمىن ارتتىرۋمەن بىرگە, جۇزدەگەن جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىنا سەپتىك ەتتى. بۇلاردىڭ قاي-قايسىسى بولسىن زامان تالابىنا ساي يكەمدەلىپ, بەيىمدەلگەن كاسىپورىندار.
بۇعان قوسا وتكەن جىلى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا جالپى سوماسى 44,3 ملرد.تەڭگە بولاتىن 10 جوبانىڭ جولى وڭعارىلىپ, 1200-دەن استام ازاماتتىڭ ەڭبەككە قامتىلۋى جاعىمدى قۇبىلىستاردىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇرىلۋى تۇرالاپ قالعان «سارىارقا» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جانە ونىڭ اۋماعىندا ورنالاستىرۋ ءۇشىن جوبالار ىزدەستىرۋگە قاتىستى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ جونىندەگى ءىس-شارالار شيراتىلۋى ارقىلى بىرلەسكەن قازاقستاندىق-گەرمانيالىق كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسى جاندانىپ, جوعارى ساپالى جىلۋ جانە مۇناي قۇبىرلارىن, سونداي-اق, اينالمالى كراندار مەن تىعىندى ارماتۋرالار شىعارۋ ەكونوميكالىق كۇش-قۋاتتى ارتتىرا تۇسۋگە مۇمكىندىك بەردى. سونىمەن بىرگە, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنان تىس ىسكە قوسىلعان 12 ونەركاسىپ نىسانى وندىرىلگەن ءونىم كولەمىن 1,7 ملرد. تەڭگەگە ۇلعايتۋى قوسىمشا يگىلىك كوزىنە اينالدى. وسىنداي ىستەر وبلىستىڭ رەسپۋبليكانىڭ ىشكى جالپى ونىمىندەگى ۇلەس سالماعىن 8 پايىزدىق دەڭگەيگە كوتەرىپ, ەلىمىز بويىنشا 4-ءشى ورىننان كورىندى. ال نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى جىل قورىتىندىسىندا 412 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, بۇل كورسەتكىش جونىنەن وڭىرلەردىڭ الدىڭعى ۇشتىك ساپىنان تانىلۋ دا اينالاداعى ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق ورىن العان كۇردەلى كەزەڭدەگى ءتاۋىر جەتىستىك ەكەنى داۋسىز. بيىل الىنار اسۋلار دا ءبىرشاما بيىك. وبلىستا جاسالعان يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ 8 تۇجىرىمداماسى بويىنشا 4 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلاتىن 54 كاسىپورىننىڭ اشىلماقتىعى ءوندىرىستىڭ ورلەۋىنە سونى سەرپىن بەرە تۇسپەك.
ءسوز كەزەگىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ احۋالىنا توقتالىپ وتكەن اكىم ەسەبىنەن بۇل سالاداعى وزگەرىستەردى اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى كولەمى 142,8 ملرد. تەڭگەنى قۇراۋى اڭعارتتى. ەت پەن ءسۇت ءوندىرۋ كولەمى 4,5 جانە 3,7 پايىزعا ارتسا, كارتوپ پەن كوكونىس جيناۋ ۇلعايعان. وبلىس ازىق-ت ۇلىك ءونىمدەرىمەن ءوزىن تولىقتاي قامتاماسىز ەتىپ قويماي, وزگە وڭىرلەرگە دە جونەلتە الادى.
جاسىراتىنى جوق, وتكەن جىلدىڭ ءبىرشاما ۋاقىتىندا وبلىس جاعدايى بوساڭسىپ كەتكەن ەدى. ەلباسىنىڭ تامىز ايىندا جاڭا باسشىلارعا جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتىپ, بۇرىنعىلار تاراپىنان جىبەرىلگەن ورىنسىز ولقىلىقتاردى جەدەل تۇزەپ, وڭالتۋ تاپسىرماسىنا سايكەس جۇمىستاردىڭ بەلسەندى تۇردە جۇرگىزىلۋى جۇرتشىلىق قولداۋىنا يە بولدى. مونوقالالاردى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ تياناقتى ورىندالماۋىنا, دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارى قۇرىلىستارىنىڭ ۇزاققا سوزىلۋىنا, بالاباقشالاردىڭ جەتكىلىكتى سالىنباۋىنا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋعا بارىنشا كوڭىل بولىنبەۋىنە قاتىستى ەسكەرتىلگەن كەمشىلىكتەر بويىنشا ەسەپ بەرۋ بارىسىندا ايتىلعانداي كوپ ءىس اتقارىلىپتى. پريوزەرسك, اباي, قاراجال قالالارىندا جىلۋ جۇيەلەرى جوندەلىپ, جەزقازعان مەن بالقاشتا جىلۋ-ەلەكترستانسالارى جابدىقتارى جاڭارتىلىپ, بىرنەشە جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, شاعىن شاھارلارعا شىراي كىردى. 4 بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلىپ, 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى جەتكىنشەكتەردى مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەرگە قامتۋ 98 پايىزعا جەتكىزىلۋى دە تالاپتان تۋعان تالپىنىس ىقپالى.
وبلىستاعى الەۋمەتتىك سالا اڭگىمە بولعاندا اكىمنىڭ اسىرەسە, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن اتاپ ءوتۋى جايدان-جاي ەمەستىگى ءبىلىندى. شىنىندا, جىل ىشىندە 315,5 مىڭ شارشى مەتر ءۇيدىڭ ىسكە قوسىلىپ, 2432 وتباسىنىڭ باسپانالى بولۋى, ياعني بەلگىلەنگەن مەجەنىڭ الدىنداعى جىلمەن سالىستىرعاندا 105,5 پايىزعا ورىندالۋى اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي كورسەتكىش.
ءومىر بولعان سوڭ ءتۇرلى قيىندىقتاردىڭ ۇشىراسپاي تۇرمايتىندىعى ءمالىم. ءبۇگىندە وبلىس جۇرتشىلىعىن اسا الاڭداتىپ وتىرعان جاعدايلار بارشىلىعى جاسىرىن ەمەس. ءىرى كومپانيالاردىڭ ءونىمدەرىن وتكىزۋ قيىنداۋىنا بايلانىستى ءوندىرىستى تومەندەتىپ, جۇمىس ىستەۋشىلەردى قىسقارتۋعا ماجبۇرلىكتى جەلەۋ ەتۋى كەزدەسپەي جاتقان جوق. بۇل رەتتە ەڭبەككەر قاۋىم ەڭ الدىمەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قولداۋىن كۇتەدى. اركىم ءۇشىن وتە ماڭىزدى وسىناۋ ماسەلەنىڭ باستى نازاردا ۇستالۋى قاجەتتىگىن مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا باسا ايتقان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا «ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ» اق, «قازاقمىس» كورپوروتسياسىمەن بىرگە باسقا دا 6 كومپانيامەن 43655 جۇمىس ورىندارىن ساقتايتىن مەموراندۋمعا قول قويىلۋىن ەڭبەك ۇجىمدارى جىلى قابىلدادى.
ن.ابدىبەكوۆ وبلىس تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ باسقا دا جاي-جاپسارىن بايانداي كەلىپ, الدا تۇرعان مىندەتتەردى سارالاپ بەردى. ەلباسىنىڭ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋىندا ايقىندالعان جاڭا ەكونوميكالىق ساياسات جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ الدىنا بيىك ماقساتتار قويىپ وتىرعانىن, ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى ۇدايى باقىلاۋدا ەكەنىن, سوندىقتان بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەر مەن باسشىلارعا جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىك بيىكتىگىن, تالاپ تا سولاي بولاتىندىعىن ايتتى. ايماقتا قازىرگى قيىندىقتاردى جەڭىپ شىعۋعا بىزدە بارلىق رەسۋرستار جەتكىلىكتى, سونى ءتيىمدى پايدالانۋ, بىلەك سىبانا جۇمىس ىستەۋ, جۇرتتى سوعان جۇمىلدىرا ءبىلۋ قاجەت, دەدى.
ەسەپتى كەزدەسۋ اكىمنىڭ قاتىسۋشىلاردىڭ كەزەكپە-كەزەك قويعان ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرۋىمەن جالعاستى. مۇنداي مۇمكىندىكتى جۇزدەسۋ وتكەن كەنشىلەر مادەنيەت سارايىنىڭ كەڭ زالىندا جينالعاندار عانا ەمەس, وبلىس قالالارى مەن اۋداندارى جۇرتشىلىق وكىلدەرى دە پايدالانا الدى. ولار تەلەبايلانىس ارقىلى وڭىرلەر ومىرىمەن وزەكتەس, سونداي-اق, وزدەرىن تولعاندىرعان ماسەلەلەردى كوتەردى. قوعام بەلسەندىلەرى دميتري بويكو, ايتقوجا فازىلوۆ, اقىن قۋانىش ماقسۇتوۆ, ۇستاز تورعاي اقبانباەۆا, قىزمەتكەر سارا كۇسەنوۆا, تاعى باسقالارى الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايدى جاقسارتۋ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ, مادەنيەت پەن ونەردى قولداۋ, ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن كوتەرۋ, قارتتارعا قامقورلىق, جاستار تاربيەسى تۋرالى وزەكتى ماسەلەلەردى ورتاعا سالىپ, ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. اسىرەسە, جەكە تۇرمىس جايىنا بايلانىستى قويىلعان سۇراقتار از بولمادى. تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلۋ جونىندەگى تىلەكتەر تەك زاڭدىلىق تارتىپپەن شەشىلەتىندىگى ءتۇسىندىرىلىپ جەتكىزىلدى.
بارشا قازاقستاندىقتار سياقتى قاراعاندىلىقتاردىڭ دا ءار جىلدان كۇتەر ءۇمىتى مول. الدا تۇرعان مىندەتتەر كەڭىنەن تالقىلانعان, ورتاق ىسكە وي بولىسكەن, جۇرت مۇددەسى توقىلعان اڭگىمە اسەرى, قيىن كەزدە وبلىس تىزگىنىن قولعا ۇستاپ, ءبىراز ىلكىمدى ىستەردىڭ قيۋىن تاپقان نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆتىڭ بايسالدى باسشىلىعى سوعان سەنىم كۇشەيتتى. ەندىگى ماسەلە, بەلگىلەنگەن ءىس-شارالاردى, تاپسىرمالاردى بۇلجىتپاي جۇزەگە اسىرۋ بولماق.
ايقىن نەسىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
قاراعاندى وبلىسى.
قاراعاندى ايماعى ەلىمىز يندۋسترياسىنىڭ قارا شاڭىراعى ءارى كوشباسى سانالاتىنى بەلگىلى. وندىرىستىك الەۋەت دەڭگەيى ءالسىز بولماۋى وسى ماڭىزدى سالانى ءاردايىم العا تارتۋعا جەتەلەيدى. سوندىقتان ءوڭىر باسشىسى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆتىڭ تۇرعىندار الدىنداعى ەسەپ بەرۋ جيىنىندا ءسوز باسىن ولكە ەكونوميكاسىنداعى باسىم ماسەلەدەن باستاۋى تۇسىنىكتى ەدى. وندا ەلباسىنىڭ بىلتىر جىل ورتاسىندا وبلىسقا جاساعان جۇمىس ساپارىندا بۇل ىستەگى احۋالدى جاقسارتۋ باعىتىندا بەرگەن تالاپتارى مەن تاپسىرمالارى, ورىن العان ولقىلىقتاردى تۇزەتۋگە ارنالعان سىن-ەسكەرتپەلەرى قالاي ورىندالۋدا ەكەنى ۇكىمەتتىڭ جاقىندا وتكەن كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا قويىلعان جاڭا مىندەتتەرمەن ساباقتاستىرىلا باياندالدى.
اكىم ءوز سوزىندە اتاپ وتكەندەي, جاعدايدى قالىپقا كەلتىرۋ ءۇشىن قولعا الىنعان جەدەل شارالاردىڭ ارقاسىندا سىرتقى اسەرلەردىڭ ىقپالىنا قاراماستان الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋدىڭ تۇراقتى ءوسۋ ىرعاعى ساقتالدى. ماسەلەن, وڭدەۋشى ونەركاسىپتىڭ نەگىزگى سالالارىندا 938,4 ملرد.تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلۋى جاعىمدى كورسەتكىش بولىپ تابىلسا, ءوندىرىس ءوسىمىنىڭ 2013 جىلدىڭ دەڭگەيىنە شاققاندا 3,7 پايىز قۇراۋى قانداي دا قيىندىقتاردى جەڭە بىلۋشىلىككە ايعاق دەمەسكە بولمايدى. وسى ورايدا ايماقتىڭ ودان ءارى دامۋىنا يندۋستريالاندىرۋ باعىتىنداعى جاڭا جوبالاردىڭ ىسكە اسىرىلۋى تاعى ءبىر تىڭ سەرپىن تۋدىرعانىن ايتا الامىز. سولاردىڭ قاتارىندا جەزقازعان مىس قورىتۋ زاۋىتىنىڭ جوندەۋدەن كەيىن قايتادان جۇمىس ىستەي باستاۋى, كرەمني وندىرەتىن كاسىپورىنعا تىنىس ءبىتۋى, «ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ» اق مەتاللۋرگيالىق كومبيناتىنىڭ №2 كونۆەرتەرىندە گازدى العاشقى تازالاۋدىڭ جولعا قويىلۋى, №3 دومنا پەشىن جاڭعىرتۋدىڭ اياقتالۋى, ساران قالاسىندا باريت كونتسەنتراتىن ءوندىرۋ قولعا الىنۋى سياقتى ىرگەلى وندىرىستەردىڭ ءورىسى اشىلۋى ەكسپورتتىق وتاندىق ونىمدەر كولەمىن ارتتىرۋمەن بىرگە, جۇزدەگەن جۇمىس ورىندارىنىڭ قۇرىلۋىنا سەپتىك ەتتى. بۇلاردىڭ قاي-قايسىسى بولسىن زامان تالابىنا ساي يكەمدەلىپ, بەيىمدەلگەن كاسىپورىندار.
بۇعان قوسا وتكەن جىلى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا جالپى سوماسى 44,3 ملرد.تەڭگە بولاتىن 10 جوبانىڭ جولى وڭعارىلىپ, 1200-دەن استام ازاماتتىڭ ەڭبەككە قامتىلۋى جاعىمدى قۇبىلىستاردىڭ ءبىرى دەۋگە بولادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قۇرىلۋى تۇرالاپ قالعان «سارىارقا» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جانە ونىڭ اۋماعىندا ورنالاستىرۋ ءۇشىن جوبالار ىزدەستىرۋگە قاتىستى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ جونىندەگى ءىس-شارالار شيراتىلۋى ارقىلى بىرلەسكەن قازاقستاندىق-گەرمانيالىق كاسىپورىنداردىڭ جۇمىسى جاندانىپ, جوعارى ساپالى جىلۋ جانە مۇناي قۇبىرلارىن, سونداي-اق, اينالمالى كراندار مەن تىعىندى ارماتۋرالار شىعارۋ ەكونوميكالىق كۇش-قۋاتتى ارتتىرا تۇسۋگە مۇمكىندىك بەردى. سونىمەن بىرگە, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنان تىس ىسكە قوسىلعان 12 ونەركاسىپ نىسانى وندىرىلگەن ءونىم كولەمىن 1,7 ملرد. تەڭگەگە ۇلعايتۋى قوسىمشا يگىلىك كوزىنە اينالدى. وسىنداي ىستەر وبلىستىڭ رەسپۋبليكانىڭ ىشكى جالپى ونىمىندەگى ۇلەس سالماعىن 8 پايىزدىق دەڭگەيگە كوتەرىپ, ەلىمىز بويىنشا 4-ءشى ورىننان كورىندى. ال نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى جىل قورىتىندىسىندا 412 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, بۇل كورسەتكىش جونىنەن وڭىرلەردىڭ الدىڭعى ۇشتىك ساپىنان تانىلۋ دا اينالاداعى ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىق ورىن العان كۇردەلى كەزەڭدەگى ءتاۋىر جەتىستىك ەكەنى داۋسىز. بيىل الىنار اسۋلار دا ءبىرشاما بيىك. وبلىستا جاسالعان يندۋستريالىق ايماقتاردىڭ 8 تۇجىرىمداماسى بويىنشا 4 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلاتىن 54 كاسىپورىننىڭ اشىلماقتىعى ءوندىرىستىڭ ورلەۋىنە سونى سەرپىن بەرە تۇسپەك.
ءسوز كەزەگىندە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ احۋالىنا توقتالىپ وتكەن اكىم ەسەبىنەن بۇل سالاداعى وزگەرىستەردى اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى كولەمى 142,8 ملرد. تەڭگەنى قۇراۋى اڭعارتتى. ەت پەن ءسۇت ءوندىرۋ كولەمى 4,5 جانە 3,7 پايىزعا ارتسا, كارتوپ پەن كوكونىس جيناۋ ۇلعايعان. وبلىس ازىق-ت ۇلىك ءونىمدەرىمەن ءوزىن تولىقتاي قامتاماسىز ەتىپ قويماي, وزگە وڭىرلەرگە دە جونەلتە الادى.
جاسىراتىنى جوق, وتكەن جىلدىڭ ءبىرشاما ۋاقىتىندا وبلىس جاعدايى بوساڭسىپ كەتكەن ەدى. ەلباسىنىڭ تامىز ايىندا جاڭا باسشىلارعا جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتىپ, بۇرىنعىلار تاراپىنان جىبەرىلگەن ورىنسىز ولقىلىقتاردى جەدەل تۇزەپ, وڭالتۋ تاپسىرماسىنا سايكەس جۇمىستاردىڭ بەلسەندى تۇردە جۇرگىزىلۋى جۇرتشىلىق قولداۋىنا يە بولدى. مونوقالالاردى دامىتۋ باعدارلاماسىنىڭ تياناقتى ورىندالماۋىنا, دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارى قۇرىلىستارىنىڭ ۇزاققا سوزىلۋىنا, بالاباقشالاردىڭ جەتكىلىكتى سالىنباۋىنا, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋعا بارىنشا كوڭىل بولىنبەۋىنە قاتىستى ەسكەرتىلگەن كەمشىلىكتەر بويىنشا ەسەپ بەرۋ بارىسىندا ايتىلعانداي كوپ ءىس اتقارىلىپتى. پريوزەرسك, اباي, قاراجال قالالارىندا جىلۋ جۇيەلەرى جوندەلىپ, جەزقازعان مەن بالقاشتا جىلۋ-ەلەكترستانسالارى جابدىقتارى جاڭارتىلىپ, بىرنەشە جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, شاعىن شاھارلارعا شىراي كىردى. 4 بالاباقشا پايدالانۋعا بەرىلىپ, 3 جاستان 6 جاسقا دەيىنگى جەتكىنشەكتەردى مەكتەپكە دەيىنگى مەكەمەلەرگە قامتۋ 98 پايىزعا جەتكىزىلۋى دە تالاپتان تۋعان تالپىنىس ىقپالى.
وبلىستاعى الەۋمەتتىك سالا اڭگىمە بولعاندا اكىمنىڭ اسىرەسە, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن اتاپ ءوتۋى جايدان-جاي ەمەستىگى ءبىلىندى. شىنىندا, جىل ىشىندە 315,5 مىڭ شارشى مەتر ءۇيدىڭ ىسكە قوسىلىپ, 2432 وتباسىنىڭ باسپانالى بولۋى, ياعني بەلگىلەنگەن مەجەنىڭ الدىنداعى جىلمەن سالىستىرعاندا 105,5 پايىزعا ورىندالۋى اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي كورسەتكىش.
ءومىر بولعان سوڭ ءتۇرلى قيىندىقتاردىڭ ۇشىراسپاي تۇرمايتىندىعى ءمالىم. ءبۇگىندە وبلىس جۇرتشىلىعىن اسا الاڭداتىپ وتىرعان جاعدايلار بارشىلىعى جاسىرىن ەمەس. ءىرى كومپانيالاردىڭ ءونىمدەرىن وتكىزۋ قيىنداۋىنا بايلانىستى ءوندىرىستى تومەندەتىپ, جۇمىس ىستەۋشىلەردى قىسقارتۋعا ماجبۇرلىكتى جەلەۋ ەتۋى كەزدەسپەي جاتقان جوق. بۇل رەتتە ەڭبەككەر قاۋىم ەڭ الدىمەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قولداۋىن كۇتەدى. اركىم ءۇشىن وتە ماڭىزدى وسىناۋ ماسەلەنىڭ باستى نازاردا ۇستالۋى قاجەتتىگىن مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا باسا ايتقان بولاتىن. قازىرگى تاڭدا «ارسەلور ميتتال تەمىرتاۋ» اق, «قازاقمىس» كورپوروتسياسىمەن بىرگە باسقا دا 6 كومپانيامەن 43655 جۇمىس ورىندارىن ساقتايتىن مەموراندۋمعا قول قويىلۋىن ەڭبەك ۇجىمدارى جىلى قابىلدادى.
ن.ابدىبەكوۆ وبلىس تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ باسقا دا جاي-جاپسارىن بايانداي كەلىپ, الدا تۇرعان مىندەتتەردى سارالاپ بەردى. ەلباسىنىڭ «نۇرلى جول – بولاشاققا باستار جول» جولداۋىندا ايقىندالعان جاڭا ەكونوميكالىق ساياسات جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ الدىنا بيىك ماقساتتار قويىپ وتىرعانىن, ولاردى جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان ءىس-شارالاردىڭ ورىندالۋى ۇدايى باقىلاۋدا ەكەنىن, سوندىقتان بارلىق دەڭگەيدەگى اكىمدەر مەن باسشىلارعا جۇكتەلگەن جاۋاپكەرشىلىك بيىكتىگىن, تالاپ تا سولاي بولاتىندىعىن ايتتى. ايماقتا قازىرگى قيىندىقتاردى جەڭىپ شىعۋعا بىزدە بارلىق رەسۋرستار جەتكىلىكتى, سونى ءتيىمدى پايدالانۋ, بىلەك سىبانا جۇمىس ىستەۋ, جۇرتتى سوعان جۇمىلدىرا ءبىلۋ قاجەت, دەدى.
ەسەپتى كەزدەسۋ اكىمنىڭ قاتىسۋشىلاردىڭ كەزەكپە-كەزەك قويعان ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرۋىمەن جالعاستى. مۇنداي مۇمكىندىكتى جۇزدەسۋ وتكەن كەنشىلەر مادەنيەت سارايىنىڭ كەڭ زالىندا جينالعاندار عانا ەمەس, وبلىس قالالارى مەن اۋداندارى جۇرتشىلىق وكىلدەرى دە پايدالانا الدى. ولار تەلەبايلانىس ارقىلى وڭىرلەر ومىرىمەن وزەكتەس, سونداي-اق, وزدەرىن تولعاندىرعان ماسەلەلەردى كوتەردى. قوعام بەلسەندىلەرى دميتري بويكو, ايتقوجا فازىلوۆ, اقىن قۋانىش ماقسۇتوۆ, ۇستاز تورعاي اقبانباەۆا, قىزمەتكەر سارا كۇسەنوۆا, تاعى باسقالارى الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايدى جاقسارتۋ, حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ, مادەنيەت پەن ونەردى قولداۋ, ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن كوتەرۋ, قارتتارعا قامقورلىق, جاستار تاربيەسى تۋرالى وزەكتى ماسەلەلەردى ورتاعا سالىپ, ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ءبىلدىردى. اسىرەسە, جەكە تۇرمىس جايىنا بايلانىستى قويىلعان سۇراقتار از بولمادى. تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلۋ جونىندەگى تىلەكتەر تەك زاڭدىلىق تارتىپپەن شەشىلەتىندىگى ءتۇسىندىرىلىپ جەتكىزىلدى.
بارشا قازاقستاندىقتار سياقتى قاراعاندىلىقتاردىڭ دا ءار جىلدان كۇتەر ءۇمىتى مول. الدا تۇرعان مىندەتتەر كەڭىنەن تالقىلانعان, ورتاق ىسكە وي بولىسكەن, جۇرت مۇددەسى توقىلعان اڭگىمە اسەرى, قيىن كەزدە وبلىس تىزگىنىن قولعا ۇستاپ, ءبىراز ىلكىمدى ىستەردىڭ قيۋىن تاپقان نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆتىڭ بايسالدى باسشىلىعى سوعان سەنىم كۇشەيتتى. ەندىگى ماسەلە, بەلگىلەنگەن ءىس-شارالاردى, تاپسىرمالاردى بۇلجىتپاي جۇزەگە اسىرۋ بولماق.
ايقىن نەسىپباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
قاراعاندى وبلىسى.
سوڭعى جاڭالىقتار
پاۆلوداردا سالىنىپ جاتقان ەرتىس كوپىرىندە ەكىنشى رەت ءورت شىقتى
ايماقتار • كەشە
كادردىڭ قادىرىن كەتىرمەسەك يگى...
قوعام • كەشە
مەملەكەت باسشىسى تاجىكستان پرەزيدەنتى ەمومالي راحمونمەن كەزدەستى
پرەزيدەنت • كەشە
قازاقستان موڭعوليانى بيدايمەن قامتاماسىز ەتەدى
قازاقستان • كەشە
اقتاۋداعى ساۋدا ورتالىعىندا بومبا قويىلعانى راس پا؟
ايماقتار • كەشە
مەملەكەت باسشىسى بىرقاتار ماڭىزدى زاڭعا قول قويدى
پرەزيدەنت • كەشە
كەنشىلەرگە بەرىلەتىن وتەماقى قالاي وزگەرەدى؟
قوعام • كەشە
