قازاقستان جانە ماجارستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆولارىنىڭ باسشىلارى ەكىجاقتى قاتىناستاردى دامىتۋ مۇمكىندىكتەرىن تالقىلادى
كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ استاناعا ساپارمەن كەلگەن ماجارستان سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىستار جانە سىرتقى ىستەر ءمينيسترى پەتەر سييارتومەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى پىشىمدەگى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن, سونىمەن قاتار, ۋكراينداعى, سيرياداعى جاعدايلار, اۋعانستاندى تۇراقتاندىرۋ ماسەلەسى, يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى جانە ت.ب. وزەكتى حالىقارالىق ماسەلەلەرگە قاتىستى ۇستانىمدارىن تالقىلادى.
ەكونوميكا, ساۋدا, ينۆەستيتسيالار سالالارىندا قاتىناستاردى تەرەڭدەتۋگە زور ەكپىن بەرەتىن بيىل كوكتەمگە جوسپارلانعان ماجارستان پرەمەر-ءمينيسترى ۆيكتور ورباننىڭ استاناعا رەسمي ساپارى كەلىسسوزدەردىڭ باستى تاقىرىبىنىڭ بىرىنە اينالدى.
ە.ىدىرىسوۆ پ.سييارتونىڭ قازاقستانعا تۇڭعىش ساپارى جانە الداعى ۆ. ورباننىڭ ساپارى ەكىجاقتى قاتىناستارىمىزدىڭ تاريحىندا ماڭىزدى ورىنعا يە بولىپ, ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى بىرلەسكەن دەكلاراتسيانىڭ ءتيىمدى جۇزەگە اسىرىلۋىنا زور ەكپىن بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. «ءبىز ىنتىماقتاستىقتىڭ جوسپارى مەن ناقتى جوبالارىن ايقىندادىق, ولار باۋىرلاس ەل پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ قازاقستانعا ساپارى بارىسىندا ىسكە قوسىلادى», – دەدى ە.ىدىرىسوۆ.
ول, سونىمەن قاتار, قازاقستان ماجارستاندى ەلىمىزدىڭ ءمۇددەلەرىن ەۋروپالىق جانە حالىقارالىق ساحناعا ىلگەرىلەتۋ جولىن اشاتىن سەنىمدى سەرىكتەس جانە دوس رەتىندە قاراستىراتىنىن اتاپ ءوتتى. «ءبىز ماجارستانمەن قالىپتاسقان دوستاس, باۋىرلاس قاتىناستارىمىزدى جوعارى باعالايمىز. ماجارستان ءبىزدىڭ ەۋروپا باعىتىنداعى باسىمدىقتارىمىزدى دۇرىس تۇسىنەدى جانە ەۋروپامەن جالعايتىن كوپىر ءرولىن اتقارادى», – دەپ اتاپ ءوتتى قر ءسىم باسشىسى.
سۇحباتتاستار ەكىجاقتى ساۋدا اينالىمىنىڭ كولەمىن جانە بىرلەسكەن كاسىپورىندار سانىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا ماجارستانمەن 50 بىرلەسكەن كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى.
ىسكەرلىك سەرىكتەستىكتى بەلسەندىلەندىرۋگە قاجەتتى ىرگەتاس قالانعان. قازاقستاندا «ماجارستان ساۋدا ءۇيى» قۇرىلدى, «يندۋستريا جانە يننوۆاتسيالار بويىنشا جۇمىس توبى» جانە ۇكىمەتارالىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق بويىنشا كوميسسيا ىسكە قوسىلدى. ماجارستان ءمينيسترىنىڭ پايىمداۋىنشا, ەۋروپا العا قاراي دامۋ ءۇشىن اشىق ساياسات ۇستانىپ, دامۋشى ەلدەرمەن قاتىناستاردى كەڭەيتىپ, ەاەو-مەن ۇنقاتىسۋ ورناتۋى قاجەت.
ماجارستاننىڭ «شىعىسقا جول اشۋ» سىرتقى ەكونوميكالىق ستراتەگياسى جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە ىقپالداسۋ مۇمكىندىكتەرى اتاپ ءوتىلدى.
تاراپتار ىنتىماقتاستىقتىڭ بولاشاعى زور باعىتتارى رەتىندە جوعارى تەحنولوگيالار, مۇناي-گاز, اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا جوبالاردى ىلگەرىلەتۋ, فارماتسەۆتيكا, تۋريزم, قۇرىلىس, اتوم جانە اۆتوموبيل ونەركاسىبى, كولىك, يننوۆاتسيالار سالالارىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستان ءمينيسترى ءارىپتەسىن «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى اياسىندا ماجار كاسىپكەرلەرى ءۇشىن اشىلاتىن مۇمكىندىكتەرگە, اسىرەسە, ماجارستاننىڭ «جاسىل» ەكونوميكاداعى تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, ءتۇرلى ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ سالاسىنداعى جوبالارعا كوڭىل بولۋگە شاقىردى.
اۋىل شارۋاشىلىعى جوبالارىن قارجىلاندىرۋ بويىنشا بىرلەسكەن قوردى جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قازاقستاننىڭ تاس جولدارىندا تولەم الۋدىڭ ماجارلىق جۇيەسىن ەنگىزۋ بويىنشا بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرۋ جونىندە ىسكە قوسىلعان جوبالار, قر ءسىم باسشىسىنىڭ پىكىرى بويىنشا, ىنتىماقتاستىقتى بەلسەندىلەندىرۋدىڭ زور ىرگەتاسىن قالاۋى ءتيىس.
قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق ەلدەرى اراسىندا ۆيزالىق ءتارتىپتى جەڭىلدەتۋ ماسەلەلەرىنە ارنايى نازار اۋدارىلدى. ە.ىدىرىسوۆ ەۋروپالىق وداقتىڭ وسى ماسەلە بويىنشا كەيدە قازاقستانعا تەرىس كوزقاراس ءبىلدىرىپ جاتاتىنىن اتاپ ءوتىپ, ۆيزالىق ءتارتىپتى جەڭىلدەتۋدىڭ وڭ سالدارى بولاتىنىنا سەنىمدى ەكەنىن جەتكىزدى. بۇل ءوزارا ساۋدا, ينۆەستيتسيالار جانە ت.ب. وسىمىنە مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ كورسەتتى. بۇل ماسەلەلەردە پ.سييارتو ارىپتەسىن ماقۇلداپ, ۆيزالىق جاعداياتتار بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى كەلىسسوزدەر بارىسىندا ماجارستان ەلىمىزگە قولداۋ كورسەتەتىنىن ايتتى.
ماجارستاندا قىپشاقتاردىڭ ۇرپاقتارى كوپ تۇراتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, مادەني ىنتىماقتاستىق ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتتەرىنىڭ بىرىنە اينالدى. 2007 جىلدان بەرى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ماجارستان قىپشاقتارىنىڭ قۇرمەتتى باسشىسى اتاندى. 2014 جىلى ماجارستاننىڭ بۋگاتس قالاسىندا تۇران حالىقتارىنىڭ ءتورتىنشى قۇرىلتايى ءوتىپ, وعان مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ا.مۇحامەدي ۇلى باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسيا قاتىسقان بولاتىن.
ساۋلەبەك ءبىرجان.
كەشە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ىدىرىسوۆ استاناعا ساپارمەن كەلگەن ماجارستان سىرتقى ەكونوميكالىق بايلانىستار جانە سىرتقى ىستەر ءمينيسترى پەتەر سييارتومەن كەزدەستى.
كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى پىشىمدەگى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن, سونىمەن قاتار, ۋكراينداعى, سيرياداعى جاعدايلار, اۋعانستاندى تۇراقتاندىرۋ ماسەلەسى, يراننىڭ يادرولىق باعدارلاماسى جانە ت.ب. وزەكتى حالىقارالىق ماسەلەلەرگە قاتىستى ۇستانىمدارىن تالقىلادى.
ەكونوميكا, ساۋدا, ينۆەستيتسيالار سالالارىندا قاتىناستاردى تەرەڭدەتۋگە زور ەكپىن بەرەتىن بيىل كوكتەمگە جوسپارلانعان ماجارستان پرەمەر-ءمينيسترى ۆيكتور ورباننىڭ استاناعا رەسمي ساپارى كەلىسسوزدەردىڭ باستى تاقىرىبىنىڭ بىرىنە اينالدى.
ە.ىدىرىسوۆ پ.سييارتونىڭ قازاقستانعا تۇڭعىش ساپارى جانە الداعى ۆ. ورباننىڭ ساپارى ەكىجاقتى قاتىناستارىمىزدىڭ تاريحىندا ماڭىزدى ورىنعا يە بولىپ, ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىق تۋرالى بىرلەسكەن دەكلاراتسيانىڭ ءتيىمدى جۇزەگە اسىرىلۋىنا زور ەكپىن بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى. «ءبىز ىنتىماقتاستىقتىڭ جوسپارى مەن ناقتى جوبالارىن ايقىندادىق, ولار باۋىرلاس ەل پرەمەر-ءمينيسترىنىڭ قازاقستانعا ساپارى بارىسىندا ىسكە قوسىلادى», – دەدى ە.ىدىرىسوۆ.
ول, سونىمەن قاتار, قازاقستان ماجارستاندى ەلىمىزدىڭ ءمۇددەلەرىن ەۋروپالىق جانە حالىقارالىق ساحناعا ىلگەرىلەتۋ جولىن اشاتىن سەنىمدى سەرىكتەس جانە دوس رەتىندە قاراستىراتىنىن اتاپ ءوتتى. «ءبىز ماجارستانمەن قالىپتاسقان دوستاس, باۋىرلاس قاتىناستارىمىزدى جوعارى باعالايمىز. ماجارستان ءبىزدىڭ ەۋروپا باعىتىنداعى باسىمدىقتارىمىزدى دۇرىس تۇسىنەدى جانە ەۋروپامەن جالعايتىن كوپىر ءرولىن اتقارادى», – دەپ اتاپ ءوتتى قر ءسىم باسشىسى.
سۇحباتتاستار ەكىجاقتى ساۋدا اينالىمىنىڭ كولەمىن جانە بىرلەسكەن كاسىپورىندار سانىن ارتتىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا ماجارستانمەن 50 بىرلەسكەن كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى.
ىسكەرلىك سەرىكتەستىكتى بەلسەندىلەندىرۋگە قاجەتتى ىرگەتاس قالانعان. قازاقستاندا «ماجارستان ساۋدا ءۇيى» قۇرىلدى, «يندۋستريا جانە يننوۆاتسيالار بويىنشا جۇمىس توبى» جانە ۇكىمەتارالىق ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق بويىنشا كوميسسيا ىسكە قوسىلدى. ماجارستان ءمينيسترىنىڭ پايىمداۋىنشا, ەۋروپا العا قاراي دامۋ ءۇشىن اشىق ساياسات ۇستانىپ, دامۋشى ەلدەرمەن قاتىناستاردى كەڭەيتىپ, ەاەو-مەن ۇنقاتىسۋ ورناتۋى قاجەت.
ماجارستاننىڭ «شىعىسقا جول اشۋ» سىرتقى ەكونوميكالىق ستراتەگياسى جانە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق شەڭبەرىندە ىقپالداسۋ مۇمكىندىكتەرى اتاپ ءوتىلدى.
تاراپتار ىنتىماقتاستىقتىڭ بولاشاعى زور باعىتتارى رەتىندە جوعارى تەحنولوگيالار, مۇناي-گاز, اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا جوبالاردى ىلگەرىلەتۋ, فارماتسەۆتيكا, تۋريزم, قۇرىلىس, اتوم جانە اۆتوموبيل ونەركاسىبى, كولىك, يننوۆاتسيالار سالالارىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستان ءمينيسترى ءارىپتەسىن «نۇرلى جول» جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتى اياسىندا ماجار كاسىپكەرلەرى ءۇشىن اشىلاتىن مۇمكىندىكتەرگە, اسىرەسە, ماجارستاننىڭ «جاسىل» ەكونوميكاداعى تاجىريبەسىن ەسكەرە وتىرىپ, ءتۇرلى ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ سالاسىنداعى جوبالارعا كوڭىل بولۋگە شاقىردى.
اۋىل شارۋاشىلىعى جوبالارىن قارجىلاندىرۋ بويىنشا بىرلەسكەن قوردى جانە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قازاقستاننىڭ تاس جولدارىندا تولەم الۋدىڭ ماجارلىق جۇيەسىن ەنگىزۋ بويىنشا بىرلەسكەن كاسىپورىن قۇرۋ جونىندە ىسكە قوسىلعان جوبالار, قر ءسىم باسشىسىنىڭ پىكىرى بويىنشا, ىنتىماقتاستىقتى بەلسەندىلەندىرۋدىڭ زور ىرگەتاسىن قالاۋى ءتيىس.
قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق ەلدەرى اراسىندا ۆيزالىق ءتارتىپتى جەڭىلدەتۋ ماسەلەلەرىنە ارنايى نازار اۋدارىلدى. ە.ىدىرىسوۆ ەۋروپالىق وداقتىڭ وسى ماسەلە بويىنشا كەيدە قازاقستانعا تەرىس كوزقاراس ءبىلدىرىپ جاتاتىنىن اتاپ ءوتىپ, ۆيزالىق ءتارتىپتى جەڭىلدەتۋدىڭ وڭ سالدارى بولاتىنىنا سەنىمدى ەكەنىن جەتكىزدى. بۇل ءوزارا ساۋدا, ينۆەستيتسيالار جانە ت.ب. وسىمىنە مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ كورسەتتى. بۇل ماسەلەلەردە پ.سييارتو ارىپتەسىن ماقۇلداپ, ۆيزالىق جاعداياتتار بويىنشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى كەلىسسوزدەر بارىسىندا ماجارستان ەلىمىزگە قولداۋ كورسەتەتىنىن ايتتى.
ماجارستاندا قىپشاقتاردىڭ ۇرپاقتارى كوپ تۇراتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, مادەني ىنتىماقتاستىق ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتتەرىنىڭ بىرىنە اينالدى. 2007 جىلدان بەرى قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ماجارستان قىپشاقتارىنىڭ قۇرمەتتى باسشىسى اتاندى. 2014 جىلى ماجارستاننىڭ بۋگاتس قالاسىندا تۇران حالىقتارىنىڭ ءتورتىنشى قۇرىلتايى ءوتىپ, وعان مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ا.مۇحامەدي ۇلى باستاعان قازاقستاندىق دەلەگاتسيا قاتىسقان بولاتىن.
ساۋلەبەك ءبىرجان.
