باس شتابتىڭ شيفر شەشۋشىسى بولعان قازاق جىگىتى ءابدىحاميت قوڭىرقۇلجا ۇلى تۋرالى اڭگىمە
ءيا, قۇپيا قىزمەتتىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن جاريالاۋعا بولعانىمەن, ونى اشۋعا بولمايتىندىعى راس. بىراق قۇپيا قىزمەت كەيىپكەرىنىڭ قانداي ءىس اتقارعاندىعى ايتىلماسا ونىڭ نەمەن اينالىسقانىن كىم بىلمەك؟ ال بىلە بىلسەك, قۇپيا قىزمەت جاريالانسا دا, ونىڭ سىرى ءبارىبىر ساقتالىپ قالادى دەيدى. الايدا, ەگەر استارلى قىزمەت قۇپياسى اشىلسا, وندا ونىڭ ءمانى عانا ەمەس, مازمۇنى دا جوعالادى ەكەن. مىنە سوندىقتان دا, ۇلى وتان سوعىسى كەزىندە كەڭەستىك بارلاۋشىلاردان بۇرىن, ەڭ الدىمەن, اسىرەسە, استارلى قۇپيالىقتىڭ اقيقات كوزىن الۋشىلاردى, ياعني قۇپيا بەلگىلەردى جۇمباقتاۋشى – شيفر شەشۋشىلەردى قولعا ءتۇسىرۋدى گيتلەر مەن ونىڭ گەنەرالدارى كەرەمەت ارمان ەتكەن. ولاردىڭ كەز كەلگەن قۇپيا بەلگىلەردىڭ استارىن اشىپ قانا قويماي, جالعان نەمەسە اقيقات ەكەندىگىن تانىپ قوياتىن امالىنا ءارى ءتانتى, ءارى ىزا بولعان گيتلەر: «كىمدە-كىم ورىس شيفر شەشۋشىسىن تىرىدەي قولعا تۇسىرسە, نە ورىستىڭ شيفر قۇرايتىن تەحنيكاسىن الىپ كەلسە, وندا ول «تەمىر كرەسپەن» ماراپاتتالادى. بىردەن دەمالىس بەرىلەدى. بەرليندە جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلەدى. الپىدەن وعان جايلى ءۇي-جاي ءبولىنىپ بەرىلەدى» – دەپ سوناۋ 1942 جىلدىڭ تامىزىندا-اق ەرەكشە جارلىق شىعارعان.
ال مۇنداي جارلىقتىڭ ءبىر-اق ساتتە استا-توك جارىلقايتىن كەرەمەتتىگىنە كىم قىزىقپاسىن. فاشيست بارلاۋشىلارىنىڭ ەڭ تاڭداۋلى توپتارى ارنايى تاپسىرمالار بويىنشا كەڭەستىك شيفر شەشۋشىلەردىڭ سوڭىنان جارىق كۇندە شام الىپ تۇسەدى. قالايدا قولعا ءتۇسىرۋ كەرەك دەيدى. جانە تەك ەڭ مىقتىلارىن عانا ۇستاۋ قاجەت دەپ بۇيرىق بەرىلەدى. ويتكەنى, گيتلەر سول كەزدە جەڭىستىڭ كوزى قايدا جاتقانىن تەرەڭ تۇسىنسە كەرەك. سوندىقتان, بار ۋادەسىن ءۇيىپ, توگەدى.
بىراق كەڭەستىك شيفر بەلگىلەۋشىلەر دە وزدەرىنىڭ قانداي ماڭىزى وتە زور ءىس اتقاراتىندىعىن جاقسى بىلەتىن. ولار كومانديرلەردىڭ, گەنەرالداردىڭ قاسىندا جانە بارلاۋشىلار نازارىندا دەگەندەي, باس شتابتا دا جۇمىس ىستەيتىن. سوعىس الدىنداعى, مايدان دالاسىنداعى, قانقۇيلى شايقاستاعى بار اقيقات شىندىقتى, سىندارلى سىردى اۋەلى وزدەرى اجىراتىپ ءبىلىپ الىپ, سوسىن ءتيىستى باسشىلارعا جەتكىزۋشى بولدى. دەمەك, مۇنداي جاندار سەنىمدىنىڭ سەنىمدىسى عانا ەدى. ولار كوپتىڭ كوزىنە كوپ تۇسە بەرمەيتىن. جۇرت نازارىن اۋدارماس ءۇشىن دە ۇستەرىنە قاتارداعى وفيتسەر فورماسىن كيەتىن. مىنە, سول كەزدە سونىڭ ءبىرى دە, بىرەگەيى بولعان ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىنداعى كەڭەس وداعى جوعارعى باس شتابىنىڭ شيفر شەشۋشىسى ءابدىحاميت قوڭىرقۇلجا ۇلى ەدى. ول ۇلى وتان سوعىسىنىڭ اتاقتى قولباسشىلارى مارشال جۋكوۆ, تيۋلەنوۆ, مەرەتسكوۆ جانە تاعى باسقا اسكەري تۇلعالىرمەن جۇمىستاس بولعان.
ءابدىحاميت قوڭىرقۇلجا ۇلى 1916 جىلى ۇلىتاۋ وڭىرىندە تۋعان. اكەسىنەن سەگىز جاسىندا ايىرىلعان ول كىشىتاۋدىڭ بوكتەرىندەگى شاعىن اۋىل قورعانىستاعى باستاۋىش مەكتەپتە ءبىلىم الدى. سول كەزدە وزىنە قامقور بولعان نەمەرە اعاسى بودىمانعا ىلەسىپ, ەڭبەك جولىن 1933 جىلى قارساقباي تەمىرجولىندا سلەسارلىقتان باستادى. 1935 جىلى سەمەي قالاسىنداعى قارجى تەحنيكۋمىنا ءتۇسىپ, ونى ۇزدىك ءبىتىرىپ شىققان سوڭ, 1939 جىلدىڭ كۇزىندە لەنينگرادتاعى قارجى-ەكونوميكالىق ينستيتۋتقا وقۋعا باردى. ءابدىحاميتتىڭ قارجى تەحنيكۋمىندا وقىپ جۇرگەندە-اق ەسەپ-قيساپقا, ماتەماتيكاعا اسقان جۇيرىكتىگى بايقالعان كورىنەدى. سوندىقتان, بار ارمانى ەلگە ورالىپ, ەڭبەك ەتۋ بولىپتى. بىراق ارمانداعان بۇل ينستيتۋتىنداعى وقۋىن ەندى باستاي بەرگەندە كەڭەس-فين سوعىسى ەتەكتەن جارماسىپ, اسكەر قاتارىنا شاقىرتىلادى. سول ءبىر ۋاقىت اسكەردەگى ءتۇرلى بولىمدەرگە تالانتتى دا, ءبىلىمدى, بىلىكتى ءارى وتە قابىلەتتى جاستاردى جيناپ جاتقان كەز ەدى. كەڭەستىك مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك قىزمەت وكىلدەرى سونداي ءبىر جاستى اينىتپاي تابادى. وعان قۇپيا قىزمەتتە ىستەۋ مۇمكىندىگى بەرىلەدى. ودان ءارى كەشىكتىرىلمەي ءابدىحاميت ماسكەۋ اسكەري وكرۋگىندەگى «ەكى جىلدىق شيفر شەشۋشىلەر كۋرسى – شتابتىق قىزمەت» وقۋىنا جىبەرىلەدى. بۇل كەزدە ۇلى وتان سوعىسى دا باستالعان ەدى.
ءيا بۇل سوعىستىڭ الەمدە شارپىماعان جەرى قالماعان شىعار. بىرنەشە مەملەكەتتەر كۇيرەپ, سانسىز ادام وپات بولدى. ميلليونداعان جازىقسىز جانداردىڭ جانى ماڭگىلىككە جارالانىپ قالدى. ونىڭ ورنى ەشۋاقىتتا تولمايتىنى بەلگىلى. بىراق وسى فاشيستىك قىرعىننىڭ بۇدان دا وراسان زور بولارىن بىرقاتار ەلدەردىڭ ارناۋلى بارلاۋ ورگاندارى بولجاماعاندا, ونىڭ سوڭى نەمەن اياقتالاتىنىن دا ايتۋدىڭ ءوزى مۇمكىن ەمەس سەكىلدى. سول سيرەك ادامدارمەن قاتار, بار جاعدايدى الدىن الا ءبىلىپ وتىرعان ءابدىحاميت تە ادامزاتقا تونگەن قاۋىپتىڭ الدىن الۋدا استارلى شيفرلاردى اجىراتىپ, ونى سويلەتۋدە الدىنا جان سالمادى. سودان كەيىن سول اسا قۇپيالى بەلگىلەردى ويناتىپ, جاسىرىن اتقارىلار تاپسىرمالاردى شيفرمەن ءتىزىپ, ءتيىستى جەرلەرگە جىبەرىپ وتىردى. ساندار مەن ارىپتەردى ادامنىڭ ويىنا كەلمەس نەبىر تاپقىرلىقپەن قۇبىلتۋ قۇدىرەتى سونداي, وعان ءتىسى باتپاعان نەمىس تىڭشىلارى مەن باسشىلىعىنىڭ ىزاسىن كەلتىردى. ءسويتىپ, ءابدىحاميت تە ەل باسىنا تونگەن قىرعىننان قۇتىلۋدىڭ جولىن وزگەلەرمەن بىرگە ءبولىستى. بۇل مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن ول ەڭ قيىن دا قاۋىپتى ساتتەردى باستان وتكەردى. كەيىپكەرىمىز ءوزىنىڭ قويىن كىتاپشاسىنا كەيىن بىلاي دەپ جازعان ەكەن: «1941 جىلدىڭ 22 ماۋسىمىندا ۇلى وتان سوعىسى باستالدى. مەن سول كۇنى ماسكەۋدەن كيەۆكە پولكوۆنيكتەر مەن گەنەرالدار مىنگەن پويىزعا وتىردىم. وسى سوستاۆتا مارشال گ.ك.جۋكوۆ باستاعان توپپەن بىرگە مايدانعا اتتاندىم. بۇل قۇرامدا ءبىز – بەس شيفر شەشۋشى بولدىق. كوپ ۇزاماي ۆيننيتسا قالاسىنا دە جەتتىك. جاسىراتىن نەسى بار, العاشقى كەزدە سوعىس كەڭەس ارمياسى ءۇشىن ءساتسىز بولدى. بۇكىل ەۋروپانى جاۋلاپ العان نەمىستەردىڭ كۇشى باسىم ەدى. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەندە, ياعني 1942 جىلدىڭ قاراشا ايىندا گروزنىي قالاسىندا جۇرگەن مەنى سولتۇستىك كاۆكاز مايدانىنىڭ ورتالىعى تبيليسي قالاسىندا ورنالاسقان شتابقا شاقىردى. وسى شتابتا 1945 جىلدىڭ باسىنا دەيىن بولدىم. 1945 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا مەنى يرانعا ارناۋلى تاپسىرمامەن جىبەردى. ەلگە تەك 1947 جىلدىڭ باسىندا عانا ورالدىم», دەيدى.
ءيا, سوعىس كەزىندە ءابدىحاميتتىڭ ءار كۇنى قاۋىپتى, شىتىرماندى قاربالاستارعا تولى بولدى. 1941 جىلى 24 ماۋسىمدا ماسكەۋ اسكەري وكرۋگىنىڭ نەگىزىندە وڭتۇستىك اسكەري وكرۋگى قۇرىلدى. ونىڭ قولباسشىسى بولىپ ارميا گەنەرالى ي.تيۋلەنوۆ تاعايىندالدى. اسكەري وكرۋگ العاشقى كۇننەن-اق 700 شاقىرىمدى قامتيتىن اۋماقتا سوعىس قيمىلىن جۇرگىزدى. ونداعى جانە باسقا اسكەري وكرۋگتەرمەن جاسىرىن اقپارات الماسۋلار ابدىحاميتتەر ارقىلى جۇرگىزىلدى. وڭتۇستىك مايداننىڭ قۇپيا شيفر ورتالىعى 10-80 سانىمەن بەلگىلەنىپ, ارميا گەنەرالى ي.تيۋلەنوۆكە – «قوڭىر», مايدان باسشىسى يا. چەرەۆيچەنكوعا – «قارا», شتاب باستىعى انتونوۆقا – «اشىق» دەگەن بۇركەنشىك اتتار بەرىلدى. ابدىحاميتكە ساعات سايىن, ءمينوت سايىن جاڭا مالىمەتتەر مەن ءتۇرلى اقپاراتتاردى جەتكىزگەن نۇسقاۋلار ءۇستى-ۇستىنە ءتۇسىپ جاتتى. سوندىقتان باس شتابتاعى تاجىريبەدەن وتكەن ول مۇنداعى بارلاۋ-تالداۋ شيفر ورتالىعىنداعى جۇمىستاردى ۇيلەستىرۋشى بولىپ, قۇپيا شيفرلاردى وقۋ مەن ونى تالداۋ جانە ءتيىستى ادامدارعا دايىنداۋمەن جۇيەلى اينالىستى. ول 1941 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنان 1942 جىلدىڭ اقپان ايىنا دەيىن وڭتۇستىك اسكەري وكرۋگى شتابىنىڭ 8-ءشى ءبولىم باستىعىنىڭ كومەكشىسى بولسا, وسى 1942 جىلدىڭ اقپانىنان باستاپ اتالعان 8-ءشى ءبولىمدى تىكەلەي ءوزى باسقاردى.
الايدا, بۇل ۋاقىتتا مايدانداعى جاۋ شابۋىلى ۇدەگەن كەز ەدى. فاشيستەر باستىرمالاتا باستادى. وسىعان ساي قاي جاقتان الىنعان مالىمەتتەر دە كوڭىل كونشىتپەيدى. ورتالىعىن ۆيننيتساعا ورنالاستىرعان وڭتۇستىك اسكەري وكرۋگتىڭ دە جاعدايى قيىنداي تۇسكەن. سودان امال جوق حاركوۆ تۇبىندەگى ۇلكەن شايقاستان كەيىن وڭتۇستىك وكرۋگتىڭ قالعان قۇرامالارى سولتۇستىك كاۆكاز مايدانىنا شوعىرلاندىرىلدى. ابدىحاميتتەر ءۇشىن ءار قونىس اۋدارۋ وتە جاۋاپتى سىناق. ويتكەنى, جىلجىپ وتىرعان سايىن جانە قۇرامالاردى قايتا جاساقتاۋدىڭ سوڭى بارلىق مايدان شەبىندەگى قۇپيا بەلگىلەردى بىلدىرەتىن شيفرلاردى قايتا وزگەرتۋگە, جاڭالاۋعا اكەلىپ سوعادى. بۇل جولى دا ءابدىحاميت باستاعان توپ وزدەرى عانا بىلەتىن جاسىرىن ىستەگى قۇپيا قۇجاتتار مەن ساندىق سويلەم بەلگىلەرىن مۇلتىكسىز تەز وزگەرتتى. ال بۇل ايتۋعا عانا وڭاي ەكەنى بەلگىلى. ونىڭ ارتىندا قانشاما تىنىمسىز كۇرمەۋى كوپ كۇردەلى جۇمىستار جۇرگىزىلۋى قاجەت. شيفر شەشۋشىلەردىڭ وسىنداي شاپشاڭ دا, اسا قۇپيالى بەلگىلەرى جاۋعا ەش سىر الدىرمادى. گيتلەر قانشا تىرىسقانىمەن كەڭەستىك مامانداردىڭ قۇپيالىعىن بىلە المادى, قانشا جەردەن جالعان اقپاراتتارمەن ارانداتقانىمەن وعان سەندىرە المادى. مىنە, بۇل سوعىس كەزىندەگى ەڭ ماڭىزدى ءىس بولاتىن.
شيفر ماماندارى ءىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن كەڭەس وكىمەتى دە جاقسى تۇسىنگەن. ونىڭ پايداسى مەن ءمانى ارتا تۇسكەن سايىن ولاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋ دەڭگەيى دە كۇشەيە بەردى. اعا لەيتەنانت ءابدىحاميت باستاعان توپتىڭ قولىندا قاشاندا ەڭ جاڭا مالىمەتتەر بولاتىن. سول جان-جاقتان الىنعان اقپاراتتارعا ساي نەگىزگى جوسپار تۇزىلەتىن. سوندىقتان, شيفر شەشۋشىلەردى ارنايى ادامدار ۇنەمى سىرتتان باقىلاپ ءجۇردى. ەگەر شەگىنىس بولسا, ەڭ الدىمەن, وسى ابدىحاميتتەر ءبىرىنشى كوشىرىلەتىن. ءتىپتى كەيبىر كەزدەرى ولارعا دارەتحاناعا دا جالعىز بارمايتىن ۋاقىتتارى بولعان ەدى. كۇشەيتىلگەن كۇزەت ارقاشاندا ساق قىزمەت ەتتى. ارينە, تۇلا بويلارى تۇنعان قۇپيا بولعاندىقتان تۇسىنىكتى جاعداي – ولاردى باقىلاۋ دا اسا جوعارى تۇردى. مقق قىزمەتكەرلەرى باستارىمەن جاۋاپ بەرەتىن. ولاردىڭ ۇيگە جازعان حاتتارىنا دەيىن تەكسەرىلىپ, جاۋاپ حات تا وقىلاتىن. ويتكەنى, جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, فاشيستىك تىڭشىلار باسقان ءىزىن ۇنەمى اڭدىپ ءجۇردى جانە قالايدا ۇستاۋعا, بىراق تەك تىرىدەي قولعا ءتۇسىرۋدى ماقسات ەتتى. ال ول كەزدە ابدىحاميتتە قورعانىس ءۇشىن تاپانشا جانە اتى-ءجونى جازىلعان مەدالون عانا بولدى.
شيفر شەشۋشىلەردىڭ بىلىكتىلىگى, العىرلىعى, تاپقىرلىعى مەن جىلدامدىعىنا مىڭداعان ادامنىڭ تاعدىرى تىكەلەي بايلانىستى بولىپ تۇردى. بىردە ول العاشقى شىققان «كاتيۋشا» تۋرالى الدىڭعى شەپكە شيفر جىبەرەدى. كەنەت ويلاماعان تۇستان باس شتابتان م13 جانە م16 ەكى پولكتى جونەلتۋ تۋرالى اقپارات الادى. ءابدىحاميت بىردەن كۇدىكتەنەدى. ويتكەنى, مۇنداي تەرميندەر انىقتامالىقتا جوق. كىم بىلەدى, جاۋدىڭ جالعان اقپاراتى شىعار؟ سوعىستا ارانداتاتىن اقپاراتتار جەتكىلىكتى. سونىڭ ءبىرى بولىپ جۇرسە شە؟ تەكسەرەدى. سوسىن باسقا ارنالار ارقىلى دا الگى اقپاراتتى قايىرا تەكسەرىپ شىعادى. «جوق, جىبەرىڭدەر», دەگەن اقپارات كەلەدى. ال كەلەسى كۇنى مايداننان: «ناتيجە تاماشا, كەرەمەت, تاعى دا پولك جىبەرىڭدەر» دەگەن شيفر قابىلدايدى. «شيفر ماماندارى جۇمىسىنداعى ەڭ باستى قاجەتتىلىك – اسا شاپشاڭدىق, تىندىرىمدىلىق جانە پىسىقتىق», دەپ كەيىن جازىپتى ءا.قوڭىرقۇلجا ۇلى. ونىڭ ايتۋىنشا, كەز كەلگەن شيفرلى مالىمەت جاۋاپسىز قالماۋى كەرەك ەكەن. جانە ول تەز اشىلىپ, تەز ارادا جاۋاپ تا بەرىلۋى قاجەت. ال شيفر تەكسەرىلمەي, انىقتالماي دەر ۋاقىتىندا ناتيجە قابىلدانباسا شە؟ نەمەسە اقيقاتى انىقتالماي جاتىپ جالعان اقپارات نەگىزىندە جاۋدىڭ تۇزاعىنا تاپ بولسا شە, وندا نە بولعانى؟ مىنە, كوزسىز ەرلىك دەگەن وسى شىعار.
ءدال سول جىلدارى يرانداعى جاعداي وتە شيەلەنىستى بولاتىن. ءابدىحاميتتىڭ و جاققا الدىندا بارعان ساپارى ءالى ەسىندە. شەتەلدە بارلاۋ ءىسىن جۇرگىزۋ وڭاي ەمەس. مىنە, مىنا قولىنا كەزەكتى تيگەن استارلى شيفرلى اقپارات ونى تاعى ويلانتىپ تاستادى. وندا يران جەرىنە باراتىن بارلاۋشىلاردى جاساقتاۋ جانە ونى شۇعىل ىسكە اسىرۋ قاجەتتىلىگى جازىلعان. سول بارلاۋشى جاساقپەن قۇپيا بايلانىستى جۇرگىزۋ ءۇشىن ارنايى دايىندىقتان وتكەن سەنىمدى ادام رەتىندە باس شتابتىڭ نۇسقاۋى بويىنشا ءابدىحاميت بەكىتىلىپتى. سەبەبى, يرانعا باراتىن شيفرشى مۇسىلمان بولۋى كەرەك ەكەن.
ءيا, سول سوعىس كەزىندە ءابدىحاميت يرانعا ەكى مارتە اياق باسقان. ەكەۋىندە دە ارنايى تاپسىرمامەن بارعانى انىق. ەكى ساپاردان دا كوڭىلىنە كوپ وي ءتۇيدى. بىراق سونىڭ ءبارى ونىڭ كوكىرەگىندە ساقتاۋلى قالدى. العاشقى ساپارىنداعى, ياعني 1943 جىلعى تەگەرانداعى مەملەكەت باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى وتكەن كەزدە جاعداي باسقاشا بولاتىن. ال بۇل جولعى تاپسىرما تىپتەن كۇردەلى ەكەندىگىن ءابدىحاميت انىق سەزدى. ول جولى ارتىندا الاڭدايتىنداي جانىنا ەڭ جاقىنى قالماسا دا, الىستاعى تۋعان ەلىن, قاسىنداعى جولداستارىن ساعىناتىنىن ويلاعان. ال قازىرگى جەكە ءومىرى مۇلدە باسقاشا. جانىندا ەت جاقىن ادامى – سۇيىكتى قوساعى, جان جارى بار. ودان دا ەرەك ويلايتىنى – زايىبىنىڭ اياعى اۋىر. استىرتىن جۇمىستاردى جۇرگىزۋ ايلاپ ەمەس, جىلداپ سوزىلاتىنى بەلگىلى. ءبىر ناتيجە شىعۋ ءۇشىن جانە سول ناتيجە ىسكە اسقانشا جۇمباق جان بولىپ جۇرگەنىڭ. تاپسىرما ناتيجەسى ءتيىمدى مە, جوق پا, بەلگىسىز, الايدا, ول كەڭەستىك مەملەكەت مۇددەسى ءۇشىن سول كەزدە اۋاداي كەرەك دەلىنىپتى. جانى دا, بارى دا, اياۋلىسى دا, ارداعى دا, جانىنداعى جالعىز قيماسى دا زايىبى رايسا بولعاندىقتان وعان سىردىڭ شەت جاعاسىن ءتۇسىندىرۋدى دۇرىس دەپ تاپتى. تبيليسيدەگى اسكەري گوسپيتالدا مەدبيكە قىزمەتىن اتقارىپ جۇرگەن ورىس قىزى رايسا كرياچكوۆامەن وتاۋ تىككەنىنە دە كوپ بولماعان ەدى. ايەلىنىڭ اياعى اۋىر. بىراق وتان الدىنداعى مىندەت قاشاندا بيىك تۇرادى. ونىڭ ۇستىنە ەكەۋى دە سوعىستا ءجۇر. بۇيرىق سولاي.
ءابدىحاميتتىڭ يرانداعى باستى مىندەتى – «ۇلكەن جەرمەن» اراداعى بايلانىستى جالعاي وتىرىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ اراسىنان جاقتاستار تابۋ. بۇل ايتۋعا عانا وڭاي بولعانىمەن ناقتى جاعدايدا وتە قاۋىپتى ءىس ەكەنى بەلگىلى. ونى ءابدىحاميت جاقسى بىلەدى. ونىڭ ۇستىنە مۇنىڭ ءىزىن اڭدىپ جۇرگەن فاشيست بارلاۋشىلارى سىرتىندا وزگە دە ەلدەردىڭ قانشاما جانسىزى, سونىڭ ىشىندە, جەرگىلىكتى تىڭشىلار دا بار ەكەنى ءسوزسىز. كوپتىڭ اراسىندا جۇرگەن جانداردىڭ قايسىسى اڭدۋشى ەكەنىن كىم بىلگەن. ال ابدىحاميتكە ساقتىق ءۇشىن سولاردى دا ايىرا ءبىلۋى كەرەك, ايتپەسە, جوسپارى جۇزەگە اسپايدى. سول كەزدە ونىڭ بۇل جاۋاپتى تاپسىرمالاردى ويداعىداي ورىنداۋىنا كۇش بەرگەن, تۋرا سوعىس اياقتالعان جىلى تبيليسيدە قالعان ايەلىنىڭ بوسانعانى, ياعني دۇنيەگە تۇڭعىش قىزى – سۆەتلانانىڭ كەلۋ قۋانىشى بولدى. ارادا تاعى ەكى جىل وتكەن سوڭ ءابدىحاميت شەتەلدەن قايتىپ ورالدى. بارلىق اتقارعان جۇمىس سارالانىپ, وعان ۇلكەن ماراپاتتار بەرىلدى. سونىڭ ىشىندە ءى دارەجەلى « ۇلى وتان سوعىسى» وردەنىمەن, «1941 – 1945 جىلدارداعى ۇلى وتان سوعىسىندا گەرمانيانى جەڭگەنى ءۇشىن», «كاۆكازدى قورعاعانى ءۇشىن» جانە ت.ب. بارلىعى 15-كە تارتا مەدالدارمەن ناگرادتالعان. ونىڭ وتان الدىنداعى وسى وراسان سىڭىرگەن ەڭبەگىنە ساي شىعار, سول جىلى ءستاليننىڭ ارنايى رۇقساتىمەن ءابدىحاميت وتستاۆكاعا شىعادى.
وسىلاي دەپ ءسوز ساپتاعان باۋىرجان مارات ۇلى ءبىزدىڭ اتامىز بەن اجەمىز ونەگەلى ءومىر سۇرگەن, ارتىندا وشپەس ءىز قالدىرعان اسىل جاندار دەيدى. ولار 5 ۇل, 4 قىزدى دۇنيەگە اكەلىپ, ءبارىن جەتىلدىردى. بۇگىندە اتا-اجەمىزدىڭ بالالارى مۇحتار, جانات اعالارىمىز جانە مەنىڭ اكەم مارات ومىردەن وتكەن. ۇلكەن اپامىز سۆەتلانا – قاراعاندى قالاسىندا, تالعات, مۇرات اعالارىمىز – جەزقازعاندا, الما اپامىز – جەزدىدە, اينا اپامىز – الماتىدا, مايرا اپامىز – جەزقازعان قالاسىندا تۇرادى. ءبارى دە باقۋاتتى. مەنىڭ اكەم مارات – اتامنىڭ كەنجە ۇلى. اكەم اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ابىرويلى قىزمەت اتقارعان. قازىرگى ۋاقىتتا انام گۇلنازيا سابىرقىزى, ءىنىم باقىتجان, قارىنداسىم توعجان جانە مەن – استانا قالاسىندا تۇرامىز. مەنىڭ ماماندىعىم – قارجىگەر. ارداقتى ءابدىحاميت اتامىز بەن رايسا اجەمىزدىڭ ءومىر جولى ءبىز ءۇشىن ونەگە», دەپ باۋىرجان مارات ۇلى اڭگىمەسىن اياقتادى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا.
