عىلىم مەن ەكونوميكا اراسىنداعى بايلانىس

فورۋمدا وتاندىق عىلى­مىنىڭ بۇگىنگى جەتىستىكتەرى مەن ونى دامىتۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلدى. سونىڭ ىشىندە شەتەل ۋنيۆەرسيتەتتەرى فيليالدارىن اشۋ ينجەنەرلىك جəنە IT ءبىلىمدى دامىتۋ ماقساتىنا تولىق ساي كەلەتىنى ايتىلدى. قازىر ەلىمىزدە قولدانبالى ينجەنەريانىڭ بىرەگەي ينستيتۋتى سانالاتىن ءۇش «لۋ بان» شەبەرحاناسى اشىلعان. ء«بىز ءۇشىن يادرولىق ەنەرگەتيكا سالاسىنا مامان دايار­لاۋ دا ەرەكشە مəنگە يە. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – ءبىلىم مەن عىلىمدى ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىمەن تىكەلەي بايلانىس­تىرۋ. بۇل باعىتتا ءسəتتى مىسالدار بار. سونىڭ ءبىرى – م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتى مەن اقش-تىڭ اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ سەرىكتەستىگى. وسى ارىپتەستىكتىڭ نəتيجەسىندە كۇكىرتتى يننو­ۆاتسيالىق پوليمەرگە اينالدىراتىن وزىق تەحنولوگيا əزىرلەندى», دەدى مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە.

ەل پرەزيدەنتىنىڭ نازارىن ەرەكشە اۋدارعان جوبا تۋرالى م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ رەكتورى ەربول يسا­قاەۆقا جولىعىپ, ءتيىمدى جوبا جايىندا تەرەڭىرەك بىلۋگە تىرىستىق. «پرەزيدەنتتىڭ 2022 جىلى جوعارى ءبىلىمدى ين­تەرناتسيونالداندىرۋ جانە شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ فيليالدارىن اشۋ جونىندەگى باس­تاماسى بۇگىندە ءوز تيىمدىلىگىن دالەلدەپ كەلەدى. قازىر الەمنىڭ جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرىمەن بىرلەسكەن ءبىلىم باعدار­لا­ما­لا­رى جۇزەگە ءساتتى اسىرىلىپ جاتىر. ءبىزدىڭ جوبامىز وسى قاتار­دا لايىقتى ورىن الادى. م.قوزىباەۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ اقش-تىڭ اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىمەن ىنتىماقتاستىعى – ستراتەگيا­لىق سەرىكتەستىكتىڭ جارقىن مىسالى», دەدى ە.يساقاەۆ.

قازىر پەتروپاۆل قالاسىندا وسى باعدارلاما اياسىندا ەلى­مىزدىڭ بارلىق ايماعىنان, سونداي-اق امەريكا قۇراما شتاتتارىنان, قىتايدان,  رەسەيدەن 1200-دەن استام ستۋدەنت وقيدى. العاشقى 133 تۇلەك 2026 جىلى وقۋ بىتى­رەدى, ولاردىڭ 31-ءى سقۋ مەن «The University of Arizona» ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قوس ديپلومىن الادى. بۇل سەرىكتەستىك ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەرگە الەمدىك ءبىلىم ستاندارتتارىنا قولجەتىمدىلىك پەن عىلىمي زەرتتەۋلەردى دامىتۋدىڭ قوز­عاۋشى كۇشىنە اينالماق.

بىرىككەن جوبالاردىڭ نەگىزگى باعىتىنىڭ ءبىرى – ەلى­مىزدە العاش رەت كۇكىرت پوليمەرلەۋ زەرتحاناسىن قۇرۋ. جوبانى اريزونا ۋنيۆەر­سيتەتىنىڭ پروفەسسورى دجەففري پيۋن باسقارادى. بۇل زەرتتەۋ قايتا وڭدەلگەن كۇكىرت نەگىزىندە يننوۆاتسيالىق ماتەريالداردى ازىرلەۋگە, وندىرىسكە ەنگىزۋگە باعىتتالعان. شيكىزاتقا نەگىزدەلگەن ەكس­پورتتىق مودەلدەن ەكولو­گيالىق تازا پلاستماسسالار, تىڭايتقىشتار, پو­لي­مەر­لەر سياقتى جوعارى قۇن­­دى ونىمدەردى دايىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «مىنە, مەم­­لەكەت باسشىسى ناق وسى سالانىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ, ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ جانە ناقتى ەكونوميكا اراسىنداعى تىكەلەي بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى», دەدى رەكتور.

ەلىمىزدە كۇكىرتتىڭ ۇلكەن قورى بار. سوندىقتان بۇل  – ەلىمىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى جوبا. «بۇل جوبا حيميا ونەركاسىبىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى سەرپىن بەرەدى جانە ەڭ باستىسى, بىرقاتار ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋگە ىقپال ەتەدى», دەپ اتاپ ءوتتى پرەزيدەنت. «مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءبىزدىڭ جوبامىزعا وسىنداي جوعارى باعا بەرگەنى, باستامالارىمىزدى قول­داعانى شىن جۇرەكتەن قۋانتتى», دەدى ە.يساقاەۆ.

م.قوزىباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى مەن اريزونا عالىمدارى بۇدان باسقا دا جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى قولعا العان. سونىڭ ىشىندە ايماقتاعى سۋارۋ جانە سۋمەن جابدىقتاۋ ءۇشىن پايدالانىلاتىن سۋدىڭ ميكروبيولوگيالىق قۇرامى بويىنشا بىرلەسكەن زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلىپ جاتىر. جوبا اقش اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ قارجىلىق قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلادى. ءبىزدىڭ عالىمداردىڭ مىندەتى – سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا سۋ رەسۋرستارىن باقىلاۋ جانە تازارتۋ بويىنشا عىلىمي-تەحنولوگيالىق ورتالىق قۇرۋ, سۋ ساپاسىن باقى­لاۋدىڭ تسيفرلىق قۇ­رال­دارىن ازىرلەۋ جانە اۋىل شارۋا­شىلىعىنىڭ سۋمەن جاب­دىق­تاۋ جۇيەسىندەگى ميكرو­بيو­لو­گيالىق تاۋەكەلدەردى ازايتۋ.

اريزونا ۋنيۆەرسيتەتىمەن ىنتىماقتاستىقتىڭ تاعى ءبىر باعىتى – اگروگەنوميكا جانە بيوينفورماتيكا. قوزىباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا بيوينفورماتيكا مەكتەبى ىسكە قوسىلدى, وندا ماماندار دنق سەكۆەنيرلەۋ جانە گەنومداردى قۇراستىرۋ تەحنولوگيا­سىن وقىتادى. بۇل زەرتتەۋ بيداي مەن كۇرىشتىڭ جاڭا, ءتوزىمدى سۇرىپتارىن ازىرلەۋگە, سونداي-اق كاسپي يتبالىعى مەن گرەيگ قىز­عالداعى سياقتى ەلىمىزدىڭ  بىرە­گەي جانۋار­لار مەن وسىمدىك تۇر­لەرىنىڭ گەنەتيكالىق قورىن ساق­تاۋعا نەگىز قالايدى.

ء«بىزدىڭ جوبالارىمىزدىڭ تۇپكىلىكتى ماقساتى – سول­تۇستىك قازاقستان وبلىسىندا ەل ەكو­نوميكاسىنىڭ, اگرار­­لىق سەك­تو­رىنىڭ, ەكو­لوگيا­سى­نىڭ ناق­تى مىن­دەتتەرىن شەشەتىن تولىق­قان­دى عىلىمي-يننو­ۆا­تسيا­لىق ورتالىق قۇرۋ.

م.قوزىباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى حالىقارالىق ءبىلىمدى ناقتى تەحنولوگيالارعا اينالدى­راتىن الاڭ بولماق. ال ستۋدەنتتەر, وقىتۋشىلار مەن زەرت­تەۋشىلەر الەمدىك دەڭگەي­دەگى عالىمدارمەن قاتار جۇمىس ىستەيدى. اريزونا ۋنيۆەر­سيتەتىمەن سەرىكتەستىك – ايماق­تىق ۋنيۆەرسيتەتتى عىلىم, يننوۆاتسيا جانە تۇراقتى ءوسۋ ورتالىعى رەتىندە دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق مودەلىنە اينالدىرادى», دەدى ۋنيۆەرسيت رەكتورى ەربول يساقاەۆ ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا.

سونىمەن بىرگە ول اري­زونا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرە­زيدەنتى سۋرەش گاريمەللگە, ۆيتسە-پرەزيدەنتتەر دجەنني ليگە, ريكي سالازارعا, پروفەسسورلار رود ۆينگكە, دجەففري پيۋنعا, چارلز گەربكە, يرينا پانيۋشكيناعا, شاميل ساەۆقا ىنتىماقتاستىقتىڭ دامۋىنا ۇزدىكسىز قولداۋ كورسەتىپ, سەنىم ءبىلدىرىپ, وراسان زور ۇلەس قوسقانى ءۇشىن ريزا ەكەنىن جەتكىزدى.

پەتروپاۆل