سىبايلاستىق بەلەڭ العان سالا

كەشە «نۇر وتان» پارتياسى جانىنداعى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى رەس­پۋب­ليكالىق قوعامدىق كەڭەس وڭىرلەرمەن بەي­نەكونفەرەنتسيا بايلانىسى رەجى­مىندە وتىرىس وتكىزدى. وندا نەگىزگى تا­قىرىپ رەتىندە ءبىلىم جۇيەسىندەگى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىس بارىسى سارالانىپ, تالقىلاندى. اتالعان شاراعا «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ پارلامەنت ءماجى­لىسىندەگى فراكتسيا مۇشەسى, سىباي­لاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قي­مىل جونىندەگى رەسپۋبليكالىق قوعام­دىق كەڭەس توراعاسى ق.سۇلەيمەنوۆ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ جاۋاپتى حاتشىسى ءا.عالىموۆا, باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى ا.كراۆچەنكو, مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى س.احمەتجانوۆ جانە باسقا دا مۇددەلى ادامدار قاتىستى. ەل پارلامەنتىنىڭ ءماجى­لى­سىندەگى «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى قايىر­بەك سۇلەيمەنوۆتىڭ توراعا­لىعىمەن وتكەن بۇل وتىرىستا, جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى جۇمىستىڭ جاعدايى تۋرالى ناقتى ماسەلە قارالدى. وندا ءبىلىم سالاسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىق دەڭگەيى رەسپۋبليكامىز بويىنشا الدىڭعى قاتاردا تۇرعانىن قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى قاداپ ايتىپ ءوتتى. ماسەلەن, قۇقىقتىق ستاتيس­تيكا ورگاندارىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا 2013 جىلى جالپى 145, ال 2014 جىلى – 252 سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىس تىركەلگەن ەكەن. وتكەن جىلى بارلىق تىركەلگەن سىبايلاس جەمقورلىق بويىنشا قىلمىستاردىڭ ءاربىر التىنشى قىلمىسىن ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جاساعان, ال اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى تاراپىنان بۇل سالا ەڭ جەمقورلىقتى سالاعا اينالىپ كەتكەن, ونىڭ ۇلەسى 37 پايىزدان دا ارتىپ وتىر دەيدى. ءسويتىپ, ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ قىزمەتكەرلەرى جاساعان سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستاردىڭ سانى ەكى ەسە وسكەن. ياعني ءپروفيلدى مينيسترلىك قىزمەتكەرلەرىنە قاتىستى 2013 جىلى – 9 جانە 2014 جىلى – 18 سىبايلاس جەمقورلىق قۇقىق بۇزۋشىلىق تىركەلگەن. ال «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستە مەملەكەت پەن قوعام كۇشتەرىنىڭ بىرىگۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ وتكەن ەدى. ويتكەنى, سىبايلاس جەمقورلىقسىز قوعام قۇرۋ – مەملەكەت ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى, دەمەك سىبايلاس جەمقورلىق كورىنىستەرىنە قارسى ءىس-قيمىل بويىنشا قابىلدانىپ وتىرعان شارالار مەملەكەتتىك ورگان مەن ونىڭ نەگىزگى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋدا ماڭىزدى كريتەري بولىپ تابىلادى. وسىلايشا مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسى بويىنشا سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى كۇرەستى ساپالى جاڭا نەگىزدە جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن كەشەندى قۇقىقتىق جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق شارالار جۇزەگە اسىرىلدى. تمد ەلدەرى اراسىندا قازاقستان ءبىرىنشى بولىپ 1998 جىلدىڭ شىلدە ايىندا «سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل تۋرالى» زاڭ قابىلداعانى بەلگىلى, بۇل زاڭ وسى كەسەلمەن كۇرەستىڭ نەگىزگى قاعيداتىن انىقتادى جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل باعىتىنىڭ العاشقى الدىن الۋ تەتىگىن قالىپتاستىردى. مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى تالاپتاردى كۇشەيتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ ەتيكالىق ۇلگىسى زاڭناما دەڭگەيىندە رەتتەلدى. ايتا بەرسە اتقارىلعان ءىس كوپ, بىراق ءبىلىم سالاسىندا سىبايلاس جەمقورلىق تىيىلار ەمەس. بۇعان سەنبەيىك دەسەك, اتالعان وتىرىس بارىسىندا جوعارىدا ايتىلعان سىبايلاس جەمقورلىق بۇزۋشىلىقتاردىڭ نەگىزگى ۇلەسى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋدى جۇرگىزۋ كەزىندە جاسالاتىنى اتاپ كورسەتىلدى. قارجىلىق باقىلاۋ ورگاندارى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ كەزىندە 2013 جىلى – 11 304,8 ملن. جانە 2014 جىلى 13 116,5 ملن. تەڭگە سوماسىنا جاسالعان بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاعان. وسىندايدا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى سىبايلاس جەمقورلىق نەلىكتەن كوپ جانە وعان قالاي جول بەرىلەدى دەگەن سۇراق تا تۋىندايدى عوي. سويتسەك, ولار كوبىنە زاڭناماداعى قاراما-قايشىلىقتار مەن اقاۋلىقتاردى پايدالانادى ەكەن. سونىمەن قاتار, بۇعان ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى سۋبەكتىلەرىنىڭ باسقارۋ قىزمەتىندەگى كەمشىلىكتەردى دە قوسۋعا ابدەن بولادى. ال ەڭ باس­تىسى, بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمسىز, ۇتىمسىز جۇمساۋ بولىپ تۇر. وسىلايشا وتىرىس ناتيجەلەرى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى جۇمىستىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ناقتى ۇسىنىستار ايتىلدى. الەكساندر تاسبولاتوۆ, «ەگەمەن قازاقستان».