جيىن بارىسىندا شەتەلدىك ساراپشىلار ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تسيفرلىق جانە ينكليۋزيۆتى ترانسفورماتسيا باعىتىنداعى باستامالارىنا جوعارى باعا بەردى. سونىمەن قاتار جي-ءدىڭ باعدارلامالاۋ مەن پەداگوگيكالىق ادىستەمەلەردى جەتىلدىرۋدەگى رولىنە ەرەكشە نازار اۋدارىپ, جي تەحنولوگيالارىن ءبىلىم ۇدەرىسىنە ەنگىزۋدىڭ بولاشاعى مەن حالىقارالىق عىلىمي ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جولدارى تالقىلاندى.
بۇل ءىس-شارا — ينكليۋزيۆتى ءبىلىم مەن جاساندى ينتەللەكتىنى بىرىكتىرۋ ارقىلى واوەى (ورتالىق ازيا وڭىرلىك ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعى) وڭىرىندە ساپالى بىلىمگە تەڭ قولجەتىمدىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. ءو.جانىبەكوۆ ۋنيۆەرسيتەتى وسىنداي باستاما ارقىلى ايماقتىق جانە جاھاندىق ءبىلىم كەڭىستىگىندە يننوۆاتسيالىق كوشباسشى رەتىندە تانىلىپ وتىر. عىلىمي جيىنعا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم كوميتەتى توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى گۇلجان جاراسوۆا, CAREC ينستيتۋتى الەۋەتتى ارتتىرۋ جونىندەگى مامان ستيۆەن حاو ليۋ, اقش, ستەنفورد ۋنيۆەرسيتەتى, جاساندى ينتەللەكت سالاسىنىڭ پروفەسسورى, LiveTech.AI كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى يۋنەس بەنسۋدا مۋرري, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتى, سمارت جۇيەلەر جانە جاساندى ينتەللەكت ينستيتۋتىنىڭ (ISSAI) باس ديرەكتورى حۋسەين اتاكان ۆارول سياقتى جاساندى ينتەللەكت جانە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم سالاسىنداعى ساراپشىلار قاتىستى.
قازىر ۋنيۆەرسيتەتتە ينكليۋزيۆتى ءبىلىمنىڭ جاڭا مودەلىن ەسكەرە وتىرىپ, جاڭارتىلعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى ازىرلەنىپ, ىسكە اسىپ جاتىر. بارلىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتتەرى ءۇشىن ء«بىلىم بەرۋ ۇدەرىسىندە جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ» بويىنشا ءپان ەنگىزىلدى. سونىمەن قاتار جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق تەحنولوگيالار باعىتىندا 3 مەملەكەتتىك قارجىلاندىرىلاتىن گرانتتىق عىلىمي جوبا جۇزەگە اسا باستادى. اتالعان ءىس-شارا ءبىلىم مەن تەحنولوگيانى توعىستىرىپ, بولاشاققا باعىتتالعان جاڭا يدەيالار قالىپتاستىرۋدا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتاعى جاڭا قادام سانالادى. اقش, ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىنەن كەلگەن حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ تاجىريبەسى مەن يدەيالارى نەگىزىندە ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋگە جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋدىڭ ايماقتىق جول كارتاسى ازىرلەنىپ, بۇكىل ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ ءبىلىم كەڭىستىگىن جاڭعىرتۋعا جاڭا سەرپىن بەرمەك.
بۇگىندە الەم جاڭا داۋىرگە قادام باستى. ول تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت ءداۋىرى دەپ اتالادى. بارلىق تەحنولوگيا, ءوندىرىس سوعان قاراي بەيىمدەلىپ جاتىر. سونىڭ ارقاسىندا حالىققا قىزمەت كورسەتۋ سالاسى جەڭىلدەدى. ەڭبەك ونىمدىلىگى ارتا باستادى. بۇرىن قانشاما ۋاقىتتى الاتىن قۇجاتتىق راسىمدەر تسيفرلاندىرۋ جۇيەسىنىڭ كومەگىمەن ءاپ-ساتتە ورىندالىپ جاتىر. كۇردەلى ماتەماتيكالىق ەسەپتەۋلەر, بولجامدار, زەرتتەۋلەر جاساندى ينتەللەكت ارقىلى اناعۇرلىم وڭايلاي ءتۇستى. قازاقستاندا بۇل سالادا ەلەۋلى جەتىستىكتەر بار. تسيفرلاندىرۋ جۇيەسى دامىعان ەلدەردىڭ دۇنيەجۇزىلىك رەيتينگىسىندە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىڭ الدىڭعى ورىندا تۇرۋىنىڭ ءوزى كوپ نارسەنى اڭعارتادى. ەندىگى كەزەكتە سالالاردىڭ وركەندەۋى, ادامزاتتىڭ تىرشىلىگىنە قاتىستى بۇكىل پروگرەسس اتاۋلىسىنىڭ دامۋى تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت اياسىندا جۇرەتىن بولادى. بۇل ۇدەرىس الدەقاشان باستالىپ كەتتى. ونى توقتاتۋ مۇمكىن ەمەس. ەڭ ماڭىزدىسى تەحنولوگيالىق دامۋ كوشىنەن الەمدە سوڭعى بولىپ قالىپ كەتپەۋ. وسى تۇرعىدان مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلكەن مىندەتتەر قويىپ وتىر. ول الداعى بولاشاقتا قازاقستاندى تسيفرلىق مەملەكەتكە اينالدىرۋ. سونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكتىگە دە ۇلكەن ءباس تىگىلدى. جاڭا تەحنولوگيا ادام ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىنا دەندەپ ەنۋى كەرەك. بۇل جايىندا پرەزيدەنت حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىندا اتاپ وتكەن بولاتىن.
«جاساندى ينتەللەكتىنىڭ قارقىندى دامۋى قازىردىڭ وزىندە حالىقتىڭ, اسىرەسە جاستاردىڭ مىنەز-قۇلقى مەن بولمىس-بىتىمىنە اسەر ەتىپ جاتىر. باسقاشا بولۋى مۇمكىن ەمەس. سەبەبى بۇل ءۇردىس بۇكىل الەمدە قالىپتاسقان ءتارتىپتى جانە ادامداردىڭ ءومىر ءسۇرۋ سالتىن ءبىرجولا وزگەرتۋدە. ءبىز بۇعان دايىن بولىپ, باتىل ارەكەت ەتۋىمىز كەرەك. ايتپەسە ارتتا قالۋدىڭ سالدارى وتە اۋىر بولادى. سوندىقتان مەن الدىمىزعا وتە ماڭىزدى ستراتەگيالىق ماقسات قويدىم. قازاقستان ءۇش جىل ىشىندە مىندەتتى تۇردە جاپپاي تسيفرلىق ەل بولۋى كەرەك. ءبىز جاپپاي تسيفرلاندىرۋ جانە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن بارىنشا ەنگىزۋ ارقىلى ەكونوميكانى جاڭعىرتۋىمىز قاجەت», دەدى مەملەكەت باسشىسى.
وسى ورايدا جاڭا تەحنولوگيانى مەڭگەرۋدەگى جاۋاپكەرشىلىك ءبىرىنشى كەزەكتە سول سالانىڭ ءتيىستى ماماندارىن دايارلايتىن جوعارى جانە ارناۋلى وقۋ ورىندارىنىڭ موينىنا جۇكتەلەرى انىق. پرەزيدەنت ايتقان تاپسىرمالاردى ورىنداۋ ماقساتىندا بۇگىنگى تاڭدا ءبىلىم سالاسىندا ۇلكەن وزگەرىستەر بولىپ جاتقانى بەلگىلى. باستامالاردى العاشقى بولىپ قولعا العاندار قاتارىندا ءو.جانىبەكوۆ ۋنيۆەرسيتەتى تۇر دەپ سەنىممەن ايتا الامىز. وقۋ ورداسىنىڭ جاڭا بىلىممەن قارۋلانعان ماماندار دايارلاۋى شىمكەنت قالاسى ءۇشىن دە ۇلكەن ابىروي. بۇگىندە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىستاردى باستاپ جاتىر. ول – مەگاپوليستەگى قۇرىلىمداردى جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق جۇيەگە كوشىرۋ. وسىناۋ ماڭىزدى ءارى ستراتەگيالىق جوسپاردى ورىنداۋعا جانىبەكوۆ ۋنيۆەرسيتەتى ءبىر جاعىنان ۇلكەن قولداۋ ءبىلدىرىپ وتىر. جالپى, مەملەكەتتىڭ دامۋى ەڭ الدىمەن ءبىلىم سالاسىنا بايلانىستى. ەلدى پروگرەسكە, بولاشاققا سۇيرەيتىن بىلىكتى كادرلار. ولاي بولسا, ولاردى دايارلايتىن وقۋ ورىندارىنىڭ بىلىكتىلىگى دە جوعارى بولۋعا ءتيىس. بۇل جاعىنان ۋنيۆەرسيتەت كوپ جۇمىس اتقارادى. ءتىپتى حالىقارالىق تاجىريبە الماسۋ ماسەلەسى دە وقۋ ورنىندا جۇيەلى جولعا قويىلعان.
ماسەلەن, اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلاماسى اياسىندا شاقىرىلعان ۇندىستانداعى دجاۆاحارلال نەرۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, PhD مانجۋ كحاري بۇگىنگە دەيىن بەلسەندى عىلىمي جانە اكادەميالىق قىزمەت اتقاردى. ول بىرقاتار ءىس-شاراعا قاتىسىپ, ءبىلىم الۋشىلارعا مازمۇندى دارىستەر وقىدى, سونداي-اق جاس عالىمدار مەن پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامىنا ارنالعان عىلىمي سەمينار وتكىزدى. قازىر پروفەسسور مانجۋ كحاري ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارىمەن بىرلەسە وتىرىپ, عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى جاريالاعان گرانتتىق قارجىلاندىرۋ كونكۋرسىنا ارنالعان بىرلەسكەن عىلىمي جوبانى ازىرلەپ جاتىر. پروفەسسوردىڭ ۋنيۆەرسيتەتكە كەلۋ كەزەڭى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «جاساندى ينتەللەكت داۋىرىندەگى قازاقستان: وزەكتى ماسەلەلەر جانە ونى تۇبەگەيلى تسيفرلىق وزگەرىستەر ارقىلى شەشۋ» اتتى جولداۋىمەن تۇسپا-تۇس كەلدى. وسىعان وراي, جاساندى ينتەللەكت سالاسىنىڭ جەتەكشى مامانى, پروفەسسور مانجۋ كحاري ۋنيۆەرسيتەتتىڭ وقىتۋشىلار قۇرامىمەن بىرگە ءبىلىمنىڭ جاڭا كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە كۇش سالا باستادى. پرەزيدەنت جولداۋىندا كوتەرىلگەن جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق تەحنولوگيالاردىڭ ەل دامۋى ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزىنا توقتالعان پروفەسسور, بۇگىنگى زامان عىلىمىنا جول سالعان قازاقستاننىڭ ۇستانىمى مەن ساياساتىن جوعارى باعالاپ وتىر. سونداي-اق جۋىردا عالىم ءبىلىم الۋشىلارعا ءدارىس وقىپ, جاس عالىمدارعا «تسيفرلىق ترانسفورماتسيا جانە جاساندى ينتەللەكت: زەرتتەۋ ۇدەرىسىن جاڭاشا ءتۇسىنۋ» تاقىرىبىندا عىلىمي سەمينار وتكىزدى. سەمينار بارىسىندا مانجۋ كحاري جاساندى ينتەللەكتىنى عىلىمي زەرتتەۋلەردە قولدانۋدىڭ زاماناۋي تاسىلدەرىن تانىستىرىپ, تسيفرلىق پلاتفورمالاردى ءتيىمدى پايدالانۋ تاجىريبەسىن كورسەتتى. سونىمەن قاتار ول حالىقارالىق عىلىمي جوبالارداعى ۇزدىك تاجىريبەلەر مەن سەرىكتەستىك مۇمكىندىكتەرىن تالقىلاپ, جاس عالىمدارعا ءوز زەرتتەۋلەرىنە AI تەحنولوگيالارىن ينتەگراتسيالاۋعا جول سىلتەدى. پروفەسسور وزبەكالى جانىبەكوۆ ۋنيۆەرسيتەتى ءۇندىستاننىڭ دجاۆاحارلال نەرۋ ۋنيۆەرسيتەتى اراسىنداعى عىلىمي ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىنە, ەكى ەل اراسىنداعى ءبىلىم مەن زەرتتەۋ سالاسىنداعى سەرىكتەستىكتىڭ نىعايىپ كەلە جاتقانىنا سەنىم ءبىلدىردى.
«قازاقستاننىڭ جاساندى ينتەللەكت پەن تسيفرلىق جۇيەنى دامىتۋ باعىتىندا قولعا العان جۇمىستارى شىنى كەرەك مەنى ەرەكشە تاڭعالدىردى. ءۇندىستاننىڭ دا قازاق ەلىنەن ۇيرەنەر تۇستارى كوپ ەكەنىن ءبىلدىم. ەندى قازاقستان ءۇش جىلدا تسيفرلىق مەملەكەت رەتىندە الەمنىڭ الدىنا شىعۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل ستراتەگيالىق ماقساتتى جۇزەگە اسىرۋعا جانىبەكوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق اياسىندا اتسالىسۋى شىن مانىسىندە قۋانتارلىق جاعداي. ءبىلىمى وزىق ەل ءاردايىم الدا جۇرەدى. وسى سالاعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىرعان قازاقستاننىڭ جاۋاپتى سالا باسشىلىعىنا وتە ريزامىن», دەدى عالىم.
