وتپەلى كەزەڭنىڭ قيىن ءتۇيىنىنىڭ ءبىرى – اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى تەحنيكانىڭ ابدەن توزىعى جەتىپ, ديقاندار ءبىر قولىن ەكى ەتە الماي, سانسىراعان ءساتى ەدى. كەيىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ جانە ينۆەستيتسيانىڭ ارقاسىندا ماسەلە شەشىلە باستادى. قازىر كاسىپورىن 12,1 گەكتار الاڭدا استىق كومبايندارىن شىعارۋدا. وسى الاڭدا ەكى وندىرىستىك تسەح ورنالاسقان. وزدەرىنىڭ تەمىرجول تۇيىعى. 2025–2026 جىلدارى جاڭا زامانعى مەتالل وڭدەيتىن قۇرىلعىلار ساتىپ الۋ كوزدەلگەن. 2021 جىلدان باستاپ ء«ۇتو» برەندى تراكتورلارىنىڭ كونۆەيەرلىك ءوندىرىسى جولعا قويىلدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, جەكە كومپانيا – «روستسەلماش» برەندىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ وتاندىق ءوندىرۋشىسى.
– كەيىنگى جىلدارى كومبايننىڭ 40 پايىزى ءوز ەلىمىزدە وندىرىلەتىنىن ايتا كەتۋىمىز كەرەك, – دەيدى كاسىپورىن باسشىسى ازامات جاقىپوۆ. – ءبىز وسى جىلدار ىشىندە 2 300 كومباين, 4 500 كومباينعا قاجەتتى جاتكا, سابان تۋراعىش ءتارىزدى قۇرىلعىلاردى شىعاردىق. كاسىپورىننىڭ وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 700 كومباين مەن 9 ءتۇرلى 1 000 تراكتور شىعارۋعا قاۋقارلى. جىل وتكەن سايىن ديقاندارعا ۇسىناتىن تەحنيكا تۇرلەرى كوبەيىپ كەلەدى. بۇل ارادا ايتا كەتەتىن ءبىر ماسەلە, قازاقستاندا وندىرىلگەن قاجەتتى بولشەكتەر حاقىندا. ءوز ءونىمىمىزدىڭ ۇلەس سالماعى وسسە, كومباين باعاسىنىڭ ءتيىستى مولشەرى ەل ەسەبىنە جاتادى. كاسىپورىندا 275 ادام ەڭبەك ەتەدى. 2020 جىلى وندىرىسكە 4,8 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلعان.
ءوڭىر ديقاندارىنىڭ ويلاعان جەرىنەن شىعىپ وتىرعان زاماناۋي استىق كومبايندارى مەن تراكتورلار دايىندايتىن كومپانيانىڭ ءوندىرىس الاڭىن ارالاپ كوردىك. قاجەتتى مەتالداردى كەسەتىن, يەتىن, وڭدەيتىن, بوياپ كەپتىرەتىن, دانەكەرلەيتىن زاماناۋي ستانوكتاردىڭ جانىندا جۇمىس قايناپ جاتىر. جاڭا زامانعى قۇرىلعىلارمەن قارۋلانعان جۇمىسشىلار بەس ءتۇرلى كومبايننىڭ ونداعان داناسىن قۇراستىرۋدا. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ەلىمىزدەگى اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ سۇرانىسىنا وراي تراكتوردىڭ 9 ءتۇرىن شىعارادى ەكەن. وعان قوسا قۋاتى ارقيلى تاعى بىرنەشە تراكتور ۇلگىسى قۇراستىرىلماق. جەرگىلىكتى جەردە جۇمىسقا ىڭعايلىلىعى, ۇزاق ۋاقىتقا شىداس بەرەتىن, بەرىكتىگى ناقتى تاجىريبەدەن وتكەننەن كەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ سەنىمىنە يە بولعان.
مىنە, مەتالل كەسۋ تسەحى. قاجەتتى مەتالل الدىن الا ءدال ولشەنىپ, كومپيۋتەر باعدارلاماسىنا ەنگىزىلگەننەن كەيىن ءاپ-ساتتە قولمەن قويعانداي ەتىپ ويىلىپ الىنادى ەكەن. تسەحتاعى جۇمىستىڭ ءبارى قالىپتى ىرعاقپەن, ەش مۇلتىكسىز اتقارىلىپ جاتىر. جۇمىسشىلار دا كۇندەلىكتى ماشىقتى ىستەرىن اتقارىپ جاتىر. تاياقتاستام جەردەگى دانەكەرلەۋ اپپاراتتارى ورناتىلعان تسەحتا دا ءبىر ىرعاقتى جۇمىس ءجۇرىپ جاتىر.
– كاسىپورىنداعى ءبىر تۇيتكىلدى ماسەلە – بىلىكتى كادردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى. ءبىزدىڭ كاسىپورىندا نەگىزىنەن بۇرىنعى مەحانيزاتورلار جۇمىس ىستەيدى. ورتاشا ەڭبەكاقى كولەمى ايىنا 430 مىڭ تەڭگەدەن كەلەدى. ماۋسىمدىق قاربالاس جۇمىس كەزىندە ەكى اۋىسىممەن جۇمىس ىستەيمىز. مىنە, سول ساتتە ءاربىر جۇمىسشى ءوزىنىڭ اتقارعان ىسىنە وراي تابىس تابادى. ناقتىلاپ ايتاتىن بولساق, ەڭبەكاقى مولشەرى 600–700 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جەتەدى. تاسىمالداۋ ءۇشىن اۆتوبۋس بولدىك, تەگىن تاماقتاندىرامىز. بارلىق الەۋمەتتىك جاعداي قاراستىرىلعان. ايتسە دە كوكتەمگى ەگىس, كۇزگى ەگىن وراعى كەزىندە جۇمىسشىلار كوبىرەك تابىس تابۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنا, ماۋسىمدىق جۇمىسقا كەتىپ قالادى. قىستا ولاردا جۇمىس بولماعاننان كەيىن بىزگە كەلەدى. وبلىس ورتالىعى شاعىن بولعانىمەن, ءبىزدىڭ كاسىپورىن ءتارىزدى ونداعان ۇجىم جۇمىس ىستەيدى. وسى ۇجىمداردىڭ كوپشىلىگى ماماندارعا ءزارۋ. ءبىز ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ ۋنيۆەرسيتەتىمەن مەموراندۋمعا قول قويدىق. ولاردىڭ ستۋدەنتتەرىن تاجىريبەدەن وتكىزىپ, بولاشاق ءۇشىن جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. قالادا بىرنەشە كاسىپتىك-تەحنيكالىق ءبىلىم بەرەتىن كوللەدج بار, سولاي بولا تۇرا تابىسى مول كاسىپورىن جۇمىسشى كۇشىنە ءزارۋ بولىپ وتىر. مۇنىڭ ارعى جاعىندا جاستاردىڭ جۇمىستان قول ءۇزىپ كەتۋى دەگەن ۇلكەن ماسەلە جاتىر, – دەيدى ازامات تەمىرعالي ۇلى.
كاسىپورىن باسشىسىنىڭ ايتىپ وتىرعان ماسەلەسى وتە ورىندى. شاعىن قالا ءۇشىن جۇزدەگەن ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرعان ۇجىمنىڭ مۇشەلەرىمەن, ياعني قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىمەن دە تىلدەستىك.
– كاسىپورىنداعى جۇمىسىمىزعا رازىمىز, ءوزىم وسى كاسىپورىنعا جۇمىسقا ورنالاسقالى بەس جىل ۋاقىت ءوتتى. وسى ۋاقىت ىشىندە قاتارداعى جۇمىسشىدان تسەح شەبەرىنە دەيىن كوتەرىلدىم. تولىمدى جالاقىمىز ۋاقتىلى قولىمىزعا تيەدى, ونىڭ ۇستىنە سىياقىمىز بار. كاسىپورىن ەڭبەك ادامدارىن ورتاق ىسكە ۇيىمداستىرۋ باعىتىندا ءتاپ-ءتاۋىر جۇمىس ىستەپ جاتىر. مەرەكەلەردى اتاپ وتەمىز. اسىرەسە, ناۋرىز مەرەكەسى كەزىندە كاسىپورىن جۇمىسشىلارى ءبىر سەرپىلىپ قالادى. ەڭبەك ادامىنىڭ تىڭعىلىقتى اتقارىلعان ەڭبەگى باعالانادى, ءوزىم بىرنەشە مارتە العىسحاتتارعا يە بولدىم. ارىپتەستەرىم دە ەڭبەكتەرىنىڭ اقتالعانىنا رازى, – دەيدى تسەح شەبەرى سەكسەنباي جاڭاباي.
كوپتەن جۇمىس ىستەيتىن تاجىريبەلى جۇمىسشىلار جاستاردى ۇيرەتۋگە ىقىلاستى. وبلىس ورتالىعىنداعى كاسىپتىك-تەحنيكالىق كوللەدجدەردىڭ ءبىلىم الۋشىلارى ءدۋالدى وقىتۋ جۇيەسى بويىنشا تاجىريبەدەن وتكەن كەزدە اعالىق قامقورلىعىن كورسەتەدى. ويتكەنى ەل ەرتەڭى بارشاعا ورتاق.
وڭىردەگى ديقاندار دا قۋاتتى تەحنيكالاردىڭ قاۋقارىنا ءتانتى. قازىر مەحانيزاتورلاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى كوپشىلىكتى الاڭداتىپ وتىرعانى بەلگىلى. تۇبىندە بارلىق اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارى ءدال وسىنداي جاڭا تەحنيكامەن قاپىسىز جاراقتانسا, اسا كوپ مەحانيزاتورلاردىڭ قاجەتى بولماي قالۋى ابدەن مۇمكىن. بۇرىنعىداي ءبىر كۇن جۇرسە, ەكى كۇن توقتاپ تۇراتىن توزعان تراكتوردىڭ ءۇش-تورتەۋىنىڭ جۇمىسىن جالعىز ءوزى اتقاراتىن جالعىز تراكتوردىڭ جۇمىسى ونىك. القاپتاعى استىق كومبايندارى دا ءدال وسىنداي. كاسىپورىن باسشىسىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇلاردىڭ استىق كومبايندارى مەن تراكتورلارى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە سۇرانىسقا يە. ەڭ باستىسى, سەرۆيس جۇمىسى جولعا قويىلعان. ەگەر كوكتەمگى ەگىس نەمەسە ەگىن وراعى كەزىندە تەحنيكا ىستەن شىعا قالسا, كاسىپورىن ماماندارى 24 ساعاتتىڭ ىشىندە جوندەپ, قاتارعا قوسۋعا دايىن.
– بۇل وتە ماڭىزدى شارۋا, حالقىمىزدا «كۇزدىڭ ءبىر كۇنى جىلعا ازىق» دەيتىن اتالى ءسوز بار ەمەس پە؟ اشىق كۇننىڭ ءاربىر ءساتىن ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەك قوي. سوندىقتان ءبىز ءوزىمىزدىڭ جاۋاپكەرشىلىگىمىزدى ارتتىرىپ, كومەك قولىن سوزۋعا دايىنبىز, – دەيدى كاسىپورنىن باسشىسى.
دارقان دالا توسىندە تىنىمسىز ەڭبەك ەتىپ جاتقان دالا ەرلەرى ءدال وسىنداي تەحنيكالارمەن جاراقتانسا, ەل ىرىزدىعىنىڭ ەسەلەنە تۇسەتىنى داۋسىز.
كوكشەتاۋ
