ۇكىمەت • 05 قاراشا, 2025

ەل قامباسىنداعى استىق ەسەلەندى

50 رەت
كورسەتىلدى
11 مين
وقۋ ءۇشىن

ەلىمىز بيىل ەگىن ناۋقانىن ابىرويمەن اياقتاپ, قامباعا مول استىق قۇيدى. دالا ەڭبەگىنىڭ بەرەكەسى تاسىپ, 27 ملن تونناعا جۋىق ءونىم جينالدى. ۇكىمەت وتىرىسىندا پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆ بيىلعى جيىن-تەرىمنىڭ ناتيجەسىن جاريالاپ, اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋعا مەملەكەت بارىنشا قولداۋ بىلدىرگەنىن ايتتى. سونداي-اق جيىندا بۇقارالىق سپورت تاقىرىبى دا قارالدى.

ەل قامباسىنداعى استىق ەسەلەندى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا ساي كەيىنگى جىلدارى اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ ايتارلىقتاي ارتا ءتۇستى. بيىل جەڭىلدىكپەن قارجىلاندىرۋ, ليزينگتى قوسا ەسەپتەگەندە, 1 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. ديقاندارعا تۇقىم, ارزانداتىلعان جانار-جاعارماي, تىڭايتقىش تولىق جەتتى.

«ەگىنشىلەرىمىزگە قاجىرلى ءارى ادال ەڭبەكتەرى ءۇشىن ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز. كورىپ وتىرعانداي, جەر جاعدايى مەن قولايلى اۋا رايى عانا ەمەس, اگروتەحنولوگيالاردى تولىق ساقتاۋ دا ۇلكەن تابىسقا جەتكىزەدى. دۇرىس اگروتەحنولوگيا – جاقسى ەگىننىڭ كەپىلى. سوندا عانا ءبىزدىڭ ونىمدەرىمىز ەكسپورتتىق نارىقتاردا باسەكەگە قابىلەتتى بولادى», دەدى و.بەكتەنوۆ.

پرەمەر-مينيستر ەگىن ناۋقانىنىڭ تابىسىنا اۋا رايى عانا ەمەس, جاڭا ءتاسىل مەن ءبىلىم سەبەپ بولعانىن دا ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى اگرارلىق سالا بۇرىنعىداي تەك كۇشكە سۇيەنەتىن سالا ەمەس, ۇدايى ويلانۋدى, زەرتتەۋدى قاجەت ەتەتىن كۇردەلى ەڭبەك.

ۇكىمەت وتىرىسىندا استىقتى ساقتاۋ, وڭدەۋ, سونداي-اق جاڭا نارىقتارعا شىعارۋ باعىتتارى دا تالقىلاندى. بارلىق استىق قابىلداۋ ورىندارى تۇراقتى جۇمىس ىستەيدى. تەمىرجول تاسىمالى رەتىمەن ۇيىمداستىرىلادى. ءونىم ساپاسى باقىلاۋدا بولادى. جامبىل مەن تۇركىستان وڭىرلەرىندە جۇگەرى وڭدەۋ, ەلوردادا كراحمال ءوندىرۋ, سولتۇستىك وبلىستاردا ليزين, گليۋتەن جانە بيوەتانول وندىرىستەرىن دامىتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل باستامالار ەلىمىزدى جاي عانا استىق ساتاتىن ەل ەمەس, قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم شىعاراتىن مەملەكەتكە اينالدىرۋعا باعىتتالعان.

اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ ۇكىمەت وتىرىسىندا 2025 جىلعى ەگىن جيناۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىن باياندادى. ونىڭ ايتۋىنشا, اياقتالعان ماۋسىم اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ تۇراقتى ءوسىمىن كورسەتتى. بيىل ءداندى داقىلدارمەن بىرگە بۇرشاقتى ءارى مايلى داقىلدار بويىنشا دا رەكورد جاڭاردى. بۇل داقىلدارعا ەگىس القاپتارىن ءارتاراپتاندىرۋ اياسىندا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى.

مينيستر ەل كولەمىندە استىق جيناۋ اياقتالعانىن مالىمدەدى. قازىرگى مالىمەت بويىنشا 16 ميلليون گەكتار القاپتان ءونىم الىندى. ورتاشا ونىمدىلىك گەكتارىنا 17 تسەنتنەر بولدى. قامباعا جالپى 27 ملن توننا استىق قۇيىلدى. ونىڭ ىشىندە 12 ملن 200 مىڭ گەكتار جەردەن 20 ملن 300 مىڭ توننا بيداي جينالدى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا جارتى ميلليون تونناعا ارتىق. بيداي القابى 900 مىڭ گەكتارعا قىسقارسا دا, ءونىم كولەمى كوبەيدى.

بيىل 4 ملن توننا ارپا الىندى. بۇرشاق داقىلدارىنىڭ ءتۇسىمى العاش رەت 1 ملن تونناعا جەتتى. مايلى داقىلدار بويىنشا دا رەكورد جاڭاردى. قازىر 4 ملن 300 مىڭ توننا ءونىم جينالدى. جيناۋ جۇمىستارى جالعاسىپ جاتىر. سونىمەن قاتار 2 ملن 900 مىڭ توننا كارتوپ, 3 ملن 800 مىڭ توننا كوكونىس پەن 2 ملن 600 مىڭ توننا باقشا ونىمدەرى الىندى. ماقتا شارۋاشىلىعى دا جوعارى ناتيجە كورسەتتى. تامشىلاتىپ سۋارۋ ارقىلى كەيبىر شارۋاشىلىقتار گەكتارىنان 50 تسەنتنەر ءونىم جينادى. جالپى, ورتاشا ونىمدىلىك 30 تسەنتنەر دەڭگەيىندە قالىپتاستى. بارلىعى 428 مىڭ توننا ءشيتتى ماقتا ءوندىرىلدى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 42 پايىزعا كوپ.

«بۇل ماۋسىم اۋىلدىڭ الەۋەتىن اشىق كورسەتتى. جەرگە كوڭىل بولسەك, وزىق ءتاسىل قولدانساق, ناتيجە وسىنداي بولادى. فەرمەرلەر جاڭالىقتان قاشپاي, جاڭا تەحنولوگياعا بەيىمدەلىپ كەلەدى. قاراپ وتىرساق, اۋا رايى عانا ەمەس, ادامنىڭ ويى مەن ەڭبەگى دە تابىسقا جەتەلەيدى. ەگىس القاپتارىن ءارتاراپتاندىرۋ ءوز جەمىسىن بەرە باستادى. ءبىر داقىلعا قاراپ قالماي, سۇرانىسى جوعارى باعىتتارعا بەت بۇرعان دۇرىس ەكەنىن دالەلدەدىك. اۋىل ەڭبەگىن باعالاۋ كەرەك. جەرگە كوڭىل ءبولۋ, ءاربىر القاپتى زەرتتەپ ەگۋ جانە عىلىمي ۇسىنىستى ەسكەرۋ ماڭىزدى», دەدى ا.ساپاروۆ.

مينيستر كوكتەمگى ەگىستى ەرتە قارجىلاندىرۋ ءداستۇرى جالعاساتىنىن ايتتى. ۆەگەتاتسيالىق ماۋسىم قورىتىن­دىسى بويىنشا 1 ملن 800 مىڭ توننا مينەرالدىق تىڭايتقىش ەنگىزىلدى. بۇل عىلىمي نەگىزدەلگەن قاجەتتىلىكتىڭ 56 پايىزىن قۇرايدى. ەليتالىق تۇقىم ۇلەسى 9,5 پايىزدان 11,5 پايىزعا دەيىن ءوستى.

2026 جىلعى كوكتەمگى دالا جۇمىستارى­نا ءوتىنىم قابىلداۋ 1 قازاندا باستالدى. قاراشا ايىنىڭ ورتاسىنان باستاپ شارۋا­لارعا ءبىر كەپىلمەن جىل سايىن نەسيە الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن رەۆولۆەرلىك كرەديت جۇيەسى ىسكە قوسىلادى. جەڭىلدەتىلگەن ليزينگ اياسىندا تەحنيكا جاڭارتۋ دا جاندانىپ كەلەدى. باعدارلاما كولەمى 250 ملرد تەڭگەگە جەتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە تەحنيكا توزۋى ەكى جىلدا 80 پايىزدان 70 پايىزعا تومەندەدى.

«ەرتە قارجىلاندىرۋ جۇيەسى شارۋا­نىڭ تىنىسىن اشتى. ەندى ءبىر كەپىلمەن اينالىپ كەلەتىن كرەديت تەتىگىن ەنگىزىپ وتىرمىز. ياعني فەرمەر جىل سايىن قايتا كەپىل قويماي, تۇراقتى قارجىعا قول جەتكىزەدى. مۇنداي قولداۋ اۋىلدى قۋات­تاندىرادى. تەحنيكانى جاڭارعان سايىن ۋاقىت ۇنەمدەلەدى. ءونىم ساپاسى ارتادى. وسى باعىتتاعى جۇمىستى جالعاستىرامىز. اۋىل ەكونوميكاسى ءبىر ماۋسىممەن ولشەنبەيدى. قارجى, تەحنيكا, ءبىلىم جانە جاۋاپكەرشىلىك بىرگە جۇرگەندە عانا تۇراقتى ناتيجە بولادى», دەدى مينيستر.

استىق ءوندىرىسى ىشكى قاجەتتىلىكتى تولىق جاۋىپ وتىر. سونىمەن قاتار ەكسپورت كولەمى ايتارلىقتاي ارتتى. وتكەن ماۋسىمدا ەكسپورت 47 پايىزعا ءوسىپ, 13 ملن 400 مىڭ توننا بولدى. مۇنداي وسىمگە ەكسپورتتى سۋبسيديالاۋ باعدارلاماسى ىقپال ەتتى. باعدارلامانىڭ مەرزىمى 2026 جىلعى قىركۇيەككە دەيىن ۇزارتىلدى.

«وتاندىق استىق ەۋروپانىڭ جانە تاياۋ شىعىستىڭ بىرقاتار ەلىنە جونەلتىلدى. بيىلعى جاڭا ونىمنەن 2 ملن 200 مىڭ توننا استىق ەكسپورتتالدى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 21 پايىزعا ارتىق. استىقتى تەرەڭ وڭدەۋ بويىنشا 5 ءىرى جوبا ىسكە اسىپ وتىر. وسى جوبالار اياسىندا نارىققا قوسىمشا 2 ملن 500 مىڭ توننا استىق باعىتتالماق. قازاق استىعىن الەم تانيدى. بيىل ءبىزدىڭ ءونىم بەلگيا, پورتۋگاليا, نورۆەگيا, ۇلىبريتانيا, ۆەتنام جانە بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە جەتكىزىلدى. باتىس تا, شىعىس تا ساپانى مويىنداپ وتىر. ەندى استىقتى تەرەڭ وڭدەۋ باعىتىن كۇشەيتەمىز. بۇل اۋىلعا قوسىمشا تابىس اكەلەدى. ىشكى قورىمىز تولىق. حالىققا جەتەدى. ەكسپورت تا جالعاسادى», دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى.

اقمولا وبلىسىنىڭ 900 دەن استام فەرمەرى 118 ملرد تەڭگەگە قولداۋ الىپ, مول ءونىم بەردى. اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى مارات احمەتجانوۆ بۇرىن بولماعان ناتيجەگە قول جەتكىزگەنىن حابارلادى. اقمولا وبلىسىندا رەكوردتىق 7,6 ملن توننا ءداندى داقىلدار مەن بۇرشاقتى ءداندى داقىلدار جينالعان. ورتاشا ءتۇسىم گەكتارىنان 16,3 تسەنتنەردى قۇرادى. ال قوستاناي وبلىسىندا 6,7 ملن توننا بيداي جينالدى. وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆتىڭ سوزىنشە, بيىل 4,1 ملن گا القاپتان 6 ملن 734 مىڭ توننا بيداي جينالعان. ورتاشا ءتۇسىم گەكتارىنان 16,5 تسەنتنەردى قۇراعان. مايلى داقىلداردان 839 مىڭ گەكتار جينالعان. سونىمەن قاتار سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامبەتوۆ بيىل 3 ملن گەكتار القاپتان 6,5 ملن توننا استىق جيناعانىن ايتتى.

ەلىمىزدە قازىر 2026 جىلعى ەگىن ناۋقانىنا دايىندىق باستالىپ كەتتى. ەگىس قۇرىلىمىن الدىن الا جوسپارلاۋ ءجۇرىپ جاتىر. ءارتاراپتاندىرۋ باعىتى جالعاسادى. سۋدى كوپ قاجەت ەتەتىن داقىلدار ازايتىلادى. جوعارى تابىس­تى داقىلدارعا باسىمدىق بەرىلەدى. فەرمەر­لەردى قارجىلاندىرۋ مەرزىمىنەن بۇرىن ىسكە استى. وبلىستار 2 ملن 300 مىڭ توننا مي­نەرال­دى تىڭايتقىش قولدانۋعا ءتيىس. قارا­جات اشىق ءارى ءادىل بولىنەدى. جالپى, ۇي­لەستىرۋ ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى سەرىك جۇمانعارينگە تاپسىرىلدى. جيىن سوڭىنا قاراي و.بەكتەنوۆ اۋىل ەڭ­ب­ەگىن جالپى ەل مۇددەسىمەن ساباقتاستىردى.

سونىمەن قاتار ۇكىمەت وتىرىسىن­دا سپورت ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ مەن بۇقارالىق سپورتتى قولداۋ ماسەلە­لەرى قارالدى. وندا تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى ەربول مىرزابوسىنوۆ بۇل باعىتتا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى. سونداي-اق قازاقستان فۋتبول فەدەراتسياسىنىڭ باس حاتشىلارى دەۆيد لوريا, قازاقستان سۋ سپورتى فەدەراتسياسى, وليمپيا ويىندارىنىڭ چەمپيونى دميتري بالاندين, «سانا سپورت» وتباسىلىق سپورت ورتالىعىنىڭ قۇرىلتايشىسى رۋسلان احمەتوۆ بايانداما جاسادى. 

پرەمەر-مينيستر باستى ماقسات حالىق­تىڭ سپورتپەن قامتىلۋ دەڭگەيىن ارت­تىرۋ جانە كاسىپقوي سپورتشىلار دايارلاۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جاساۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

ء«اربىر وتانداسىمىزدىڭ ءومىر سالتىنا اينالۋعا ءتيىس سپورتتىڭ دامۋى مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇنەمى نازارىندا. بۇل ورايدا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە سپورتتىق ينفراقۇرىلىم مەن بۇقارالىق سپورتتى دامىتۋ باعىتىندا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر.  باستى ماقسات – حالىقتىڭ دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورتپەن قامتىلۋ دەڭگەيىن ارتتىرىپ, كاسىپقوي سپورتشىلاردى دايارلاۋعا قاجەتتى جاعداي جاساۋ. بارلىق وڭىردە سپورت ينفراقۇرىلىمىن بىركەلكى دامىتىپ, تۇرعىلىقتى جەرلەرگە جاقىن سپورت الاڭدارىنىڭ جەلىسىن قۇرۋ قاجەت», دەدى و.بەكتەنوۆ.

جالپى, ەلىمىزدەگى سپورت نىساندارى­نىڭ قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. بىلتىردىڭ وزىندە 90 نىسان بوي كوتەرسە, ونىڭ 61-ءى اۋىلدىق جەرلەردە سا­لىندى. بيىل تاعى 102 نىسان پايدالانۋعا بەرىلىپ, جۇمىس اياقتالاتىن بولادى. سپورت مەكتەپ-ينتەرناتتارىنىڭ دامۋىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. بىرقاتار وڭىردە, مىسالى, ۇلىتاۋ, اباي, الماتى جانە قوستاناي وبلىستارىندا ءالى كۇنگە دەيىن مۇنداي مەكەمەلەر جوق. ۇيلەستىرۋ جۇمىستارى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى رومان سكليارعا جۇكتەلدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار