كەشەن قۇرىلىسىنا 254 گەكتار جەر تەلىمى بولىنگەن. جوبانىڭ ءۇش اكتسيونەرى بار. ونىڭ ءبىرى – «قازمۇنايگاز» ۇك» اق 40% ۇلەسكە يەلىك ەتەدى. ال «Sinopec Overseas Investment Holding» كومپانياسى مەن «سيبۋر حولدينگ» جاق-تىڭ ۇلەسى – 30%. الايدا جوبانى ىسكە اسىرۋ «سيللەنو» كومپانياسىنا جۇكتەلىپ وتىر.
كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى مۇحتار اۆۋتباەۆتىڭ ايتۋىنشا, كەشەن اكتسيونەرلەردىڭ قارجىسى مەن حالىقارالىق بانكتەردەن الىنعان نەسيەلەر ەسەبىنەن قارجىلاندىرىلادى. كەشەندە پوليەتيلەننىڭ جوعارى سۇرانىسقا يە ءارى امبەباپ ەكى ءتۇرىن شىعارۋ كوزدەلگەن. مۇنداي شەشىم جاھاندىق ۇردىستەر مەن ەلىمىزدەگى يمپورت كولەمى, سونداي-اق نارىقتاعى سۇرانىستى زەرتتەي وتىرىپ قابىلدانعانى انىق.
سالا ماماندارىنىڭ پىكىرىنشە, كەيىنگى جىلدارى تىعىزدىعى تومەن سىزىقتىق پوليەتيلەننىڭ ماڭىزى ارتىپ تۇر. ساپالى ءارى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى پلەنكالار, وراما قاپتامالار, قۇبىر جابىندارى مەن كابەل وقشاۋلاعىشىن شىعارۋعا كەڭىنەن قولدانىلادى.
اتالعان پوليەتيلەننىڭ بىرنەشە ەرەكشەلىگى بار. بىرىنشىدەن, مۇنداي ماتەريال بەرىكتىگىمەن, ەكىنشىدەن, يكەمدىلىگىمەن, ۇشىنشىدەن, ەنەرگيانى ۇنەمدەيتىنىمەن ەرەكشەلەنەدى. تورتىنشىدەن, يىلگىش ءارى سۋ سىڭىرمەيتىن قاسيەتى بار. بەسىنشىدەن, تىعىز قۇرىلىمىنىڭ ارقاسىندا
LLDPE مەحانيكالىق جۇكتەمەلەرگە, جوعارى سوققى مەن جىرتىلىپ كەتۋگە توتەپ بەرەدى. بۇل ونى قاپتاما, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس, اۆتوكولىك ونەركاسىبى ءۇشىن تاپتىرماس شيكىزات ەتەدى.
كەشەندە باستاپقىدا پوليەتيلەننىڭ ەكى ءتۇرىن شىعارىپ, كەيىن ءونىمنىڭ كەڭ اسسورتيمەنتىن 22 ماركاعا جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. مۇنداي ونىمدەردىڭ 40%-ى پرەميۋم-كلاسس ساناتىنا جاتادى. دەمەك ءونىم ساپاسى جوعارى بولادى. بۇعان «Axens» (فرانتسيا), «Univation Technologies», «Chevron Phillips Chemical» (اقش) سەكىلدى مۇناي-حيميا سالاسىنداعى الەمدىك كوشباسشى كومپانيالارمەن جاسالعان ليتسەنزيالىق كەلىسىمدەر ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلدى.
«جاڭا جوبانى ىسكە اسىرۋ ەلىمىزدىڭ ىشكى جالپى ءونىمىنىڭ كورسەتكىشىن 1,2%-عا ۇلعايتۋعا جول اشادى. پوليەتيلەن كەشەنى 2029 جىلى ىسكە قوسىلۋعا ءتيىس. سول كەزدە يمپورتتالاتىن پوليەتيلەن كولەمىن وتاندىق ونىممەن الماستىرۋعا, ونىڭ ەكسپورتىن قوسىلعان قۇنى جوعارى ونىممەن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جوبا ەل ەكونوميكاسىنا مۋلتيپليكاتيۆتىك وڭ اسەرىن تيگىزەدى. ەلىمىزدەگى ۇقساس سالالار مەن تۇپكىلىكتى ءونىم شىعاراتىن جاڭا وندىرىستەردى دامىتۋعا ىقپال ەتەدى. ويتكەنى پوليەتيلەن – الەمدەگى ەڭ كوپ سۇرانىسقا يە پلاستيك. بۇل ءونىم ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسىندا قولدانىلادى», دەيدى م.اۆۋتباەۆ.
باس ديرەكتوردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, پوليەتيلەن كەشەنىنىڭ قۋاتى – جىلىنا 1 ملن 250 مىڭ توننا. جوباعا سالىنعان ينۆەستيتسيالىق قارجىنىڭ كولەمى 3,2 ترلن تەڭگەنى قۇرايدى.
«قازاقستاننىڭ وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ەڭ ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبا اياسىندا شىعارىلاتىن پوليەتيلەن – قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم. ونى شىعارۋ ءۇشىن «تەڭىز» كەن ورنىنان قۇرعاق گازدىڭ ەتان, پروپان سەكىلدى مايلى فراكتسيالارىن قولدانۋ جوسپارلانىپ وتىر. اتالعان كەنىش اۋماعىندا سالىنىپ جاتقان گاز-سەپاراتسيالىق كەشەننەن ماگيسترالدى قۇبىر ارقىلى 1,6 ملن توننا ەتان, 270 مىڭ توننا پروپان جەتكىزىلەدى», دەيدى م.اۆۋتباەۆ.
«سيللەنو» كومپانياسىنىڭ قۇرىلىس جونىندەگى ديرەكتورى اسەت نوگەربەكوۆتىڭ دەرەگىنە قاراعاندا, كەشەن قۇرىلىسى قارقىن العان كەزدە جۇمىس ىستەيتىندەر سانى 8 مىڭ ادامعا جەتەدى. كەشەن ىسكە قوسىلعان كەزدە 850 ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلادى.
قازىر كەشەن الاڭىنداعى قۇرىلىس جۇمىسىنا 775 ادام مەن 170 تەحنيكا تارتىلىپتى. ءبىرىنشى نەگىزگى قوندىرعى – پيروليز قۇرىلىسى جالعاسىپ جاتىر. جوبالاۋ, ساتىپ الۋ مەن قۇرىلىس كەزەڭدەرىن قوسا العاندا, پيروليز قوندىرعىسىنداعى جالپى جۇمىس كولەمىنىڭ 30%-دان استامى ورىندالىپتى. ال پيروليز قوندىرعىسىنىڭ الاڭىندا قادا قاعۋ, ىرگەتاس قۇيۋ جۇمىستارى قولعا الىندى. وسى كەزگە دەيىن 17 962 قادانىڭ 10 200-ءى قاعىلىپتى. قادالار اتىراۋ, اقتوبە, ورال جانە الماتىدان جەتكىزىلەدى. جىل سوڭىنا دەيىن جوسپارلانعان 10 000 تەكشە مەتر بەتونداۋ جۇمىستارىنىڭ 5 300 تەكشە مەترى ورىندالىپتى.
«پوليمەرلەۋ قوندىرعىسىن سالۋ ءۇشىن جەر جۇمىستارى باستالدى. بۇل – پوليەتيلەن وندىرۋگە ارنالعان ەكىنشى نەگىزگى قوندىرعى. ونىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ءۇشىن «Tecnimont S.p.A.» (يتاليا) جانە «SINOPEC Shanghai Engineering Co.» (قحر) كومپانيالارى بىرىككەن كونسورتسيۋم قۇرىلدى», دەيدى م.اۆۋتباەۆ.
قۇرىلىس جۇمىستارىن اتقاراتىن قوسالقى مەردىگەرلەر قاتارىندا جەرگىلىكتى 10 كومپانيا بار. سونىڭ ءبىرى – «اتىراۋنەفتەماش» جشس. بۇل كومپانيا پيروليز قوندىرعىسىنا ارنالعان تاعى ءبىر ماڭىزدى ەلەمەنت – سۋ دايىنداۋ جۇيەسىندە ەرىگەن گازداردى جويۋعا ارنالعان دەاەراتور جابدىعىن دايىندايدى. وسى ماقساتتا «تecnicas Reunidas» جانە «Sinopec Engineering Incorporation» كونسورتسيۋمى «اتىراۋمۇنايماش» جشس-مەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى.
سوعان سايكەس اتالعان سەرىكتەستىك پوليەتيلەن وندىرىسىنە قاجەتتى بىرنەشە جابدىقتى دايىنداپ جاتىر. ونىڭ ىشىندە پيروليز قوندىرعىسىنىڭ قۇرامىندا كىرەتىن ەكى ءىرى جابدىق بار. ءبىرى – سۋىتۋ باعانى. ونىڭ سالماعى 700, بيىكتىگى 51 مەترگە جەتەدى. ال ەكىنشىسى ەتيلەندى ءبولۋ باعانى الدىڭعىسىنان ەكى ەسەگە اۋىر. ناقتىلاي ايتقاندا, اتالعان باعاننىڭ سالماعى 1 470 توننا بولسا, بيىكتىگى – 101 مەتر. جاقىندا جەرگىلىكتى كومپانيا تاعى ءبىر تاپسىرىستى ورىنداۋعا كىرىستى. بۇل – پيروليز قوندىرعىسى ءۇشىن سۋ دايىنداۋ جۇيەسىندە ەرىگەن گازداردى جويۋعا ارنالعان دەاەراتور جابدىعى.
«سيللەنو» كومپانياسى جەرگىلىكتى ماماندارعا باسا نازار اۋدارىپ وتىر. قازىر كومپانيا قىزمەتكەرلەرىنىڭ شامامەن 90%-ىن ەل ازاماتتارى قۇرايدى. ولاردىڭ جارتىسىنا جۋىعى اتىراۋ وبلىسىنان جۇمىسقا الىنىپتى.
«الداعى ءتورت جىلدا قازاقستاننان 140 جاس ماماندى يسپانيادا ينجەنەريا سالاسىنا وقىتۋدى جوسپارلادىق. 35 جاس ينجەنەر «Tecnicas Reunidas» كومپانياسىنىڭ مادريد قالاسىنداعى باس كەڭسەسىندە وقۋ باعدارلاماسىنىڭ تاجىريبەلىك كەزەڭىن باستادى. «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسىمەن بىرلەسە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان باعدارلاما ينجينيرينگ جانە جوبالاردى باسقارۋ سالاسىندا وتاندىق مامانداردى دايارلاۋعا باعىتتالىپ وتىر», دەپ حابارلادى كومپانيانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
باعدارلامانىڭ العاشقى تەوريالىق كەزەڭىندە جوبالىق ينجينيرينگ نەگىزدەرىن قامتۋعا ارنالىپ وتىر. ال ەكىنشى كەزەڭدە قازاقستاندىق ماماندار يسپانيادا كومپانيانىڭ سالالىق دەپارتامەنتتەرىندە تاجىريبەدەن وتەدى. جىل سوڭىنا دەيىن قاتىسۋشىلار العان ءبىلىمىن تاجىريبەدە قولدانىپ, ءىرى ونەركاسىپتىك جوبالاردى ىسكە اسىرۋدىڭ زاماناۋي ادىستەرىن مەڭگەرەدى.
ءبىرىنشى توپتاعى ينجەنەرلەردىڭ جارتىسىن اتىراۋلىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ تۇلەكتەرى قۇراپ وتىر. ونىڭ ىشىندە سافي وتەباەۆ اتىنداعى اتىراۋ مۇناي جانە گاز ۋنيۆەرسيتەتى مەن APEC PetroTechnic جوعارى كوللەدجىنىڭ تۇلەكتەرىنە قوسا, قازاق-بريتان تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتى (الماتى), Nazarbayev University (استانا), Satbayev University (الماتى) جانە Yessenov University (اقتاۋ) ستۋدەنتتەرى بار. ولاردىڭ حيميالىق, قۇرىلىس, ەكولوگيالىق, مەحانيكالىق, اەروعارىشتىق ينجەنەريا, سونداي-اق ۇدەرىستەردى اۆتوماتتاندىرۋ, باسقارۋ سياقتى باعىتتار بويىنشا ينجەنەرلىك ءبىلىمى بار.
بۇل ەلىمىزدەگى ماماندارعا قانداي ارتىقشىلىق بەرەدى؟ بىرىنشىدەن, تاجىريبەلىك كەزەڭ جەرگىلىكتى ماماندارعا كاسىبي قۇزىرەتىن ارتتىرۋعا, حالىقارالىق تاجىريبە الۋعا, ءىرى جوبالارعا قاتىسۋعا دايىندالۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەكىنشىدەن, باعدارلاما اياقتالعان سوڭ ۇزدىك تۇلەكتەر «سيللەنو» جوباسىنا – اتىراۋ وبلىسىندا سالىنىپ جاتقان پوليەتيلەن زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى جوباسىنا نەمەسە «Tecnicas Reunidas» كومپانياسىنىڭ الەمدىك جوبالارىنا قوسىلا الادى.
اتىراۋ وبلىسى
