سۋرەتتى تۇسىرگەن – اۆتور
وسكەمەن قالاسىنىڭ قاق تورىندەگى الپاۋىت ءوندىرىس وشاعىندا ۇزىن سانى 335 ادام جۇمىس ىستەيدى. كاسىبي ماماندار اي سايىن ورتا ەسەپپەن 60 توننا ءونىم شىعارادى. اسىرەسە ونىڭ ىشىندە باقتاق بالىعىنا شەتەلدىك تۇتىنۋشىلاردان سۇرانىس جوعارى. ءيا, ساپالى تاۋار سورەلەردە سۇرلەنىپ جاتپايدى.
سۋدان جاڭا سۋىرعان بالىقتى كاسىبي ماماندار تۋراپ, سۇرىپتاپ سان ءتۇرلى ءونىم شىعارادى. قالا تۇرعىندارى ءۇشىن كاسىپورىن ىرگەسىندەگى دۇكەندە ارزان باعادا بالىق, مايعا ارالاسقان ۋىلدىرىق سىندى ونىمدەرىن ساۋدالايدى. قۇتىسى ءساندى بۇل ونىمدەر ءدامدى دە. ال جاسالۋى وڭاي ەمەستەي كورىندى. سان ءتۇرلى سۇرىپتاۋدان, ون ءتۇرلى وڭدەۋدەن وتەدى.
– ءبىزدىڭ ءوندىرىس 2004 جىلى قۇرىلعان. العاشىندا بالىق ونىمدەرىن تۇتىناتىندار از بولدى. دەسە دە, وسكەمەندە ءوز ساۋدا جەلىمىزدى دامىتىپ, جاقىن ايماقتارعا شىعا الدىق. قازىر پاۆلودار وبلىسىندا, استانادا جانە الماتىدا فيليالدارىمىز بار. ءونىمنىڭ ساپاسىنا, سانيتارلىق جاعىنا قاتتى ءمان بەرەمىز. سونىمەن قاتار جۇمىس ورىندارىن اشۋ ارقىلى ايماقتىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ وتىرمىز, – دەيدى «اس» ساۋدا-وندىرىستىك بىرلەستىگىنىڭ ديرەكتورى الەكساندر سۋحوۆەرحوۆ.
دەسە دە, ساپا مەن باعانى قاداعالاۋ وتە قيىن كورىنەدى. سەبەبى شيكىزاتتىڭ باعاسى ۇنەمى ءوسىپ وتىرادى. ال كاسىپورىن مۇمكىندىگىنشە شيكىزاتتى كوپ كولەمدە ساتىپ الىپ, جەڭىلدىكتەر جاساۋعا تىرىسادى. ول ءۇشىن ءونىمدى كۇن سايىنعى تۇتىنۋ قاجەتتىلىگىنە قاراي عانا جاسالادى. شيكىزاتتى ساقتاۋ تەمپەراتۋراسى مىندەتتى تۇردە باقىلانىپ وتىرادى. سۋىتقىش كامەرالاردا قىزمەت ەتەتىن ءۇش مامان ساقتاۋ جاعدايىن قاداعالايدى. تەحنولوگتەر دە تەمپەراتۋرالىق ءتارتىپتى باقىلاپ, ءونىمنىڭ دۇرىس جاعدايدا ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
مۇزداتقىش كامەراسىنداعى ارنايى اپپارات مۇز تۇيىرشىكتەرىن دايىندايدى. تۇيىرشىكتى قاباتتىڭ استىنداعى باقتاق بالىعى تولىقتاي قاتپايدى, توڭازىعان كۇيدە عانا جاتادى ەكەن. ايتا كەتەيىك, كاسىپورىن بالىقتى ەشقانداي دەلدالسىز, تىكەلەي ءوز شارۋاشىلىعىنان اۋلايدى. جىلىنا شامامەن 120–130 توننا ءونىم وسى كاسىپورىندا وڭدەلەدى. ءتىپتى ازدى-كوپتى فورەل دە وسىرىلەدى. سونىڭ وزىندە شيكىزات زەرتحانالىق تەكسەرۋلەردەن وتكىزىلەدى. بايقاعانىمىزداي, بالىقتىڭ سىرتقى ءتۇرى, ءيىسى, ميكروبيولوگيالىق زەرتتەۋدەن وتەدى. ەگەر ۋىلدىرىق بولسا, ونى ارنايى ەلەكتەن وتكىزەدى. سودان كەيىن ىشكى اعزالارى الىنىپ تاستالادى دا قۇرساق قۋىسى مۇقيات جۋىلادى. بۇل وندىرىستەگى العاشقى قادام. سودان كەيىن شيكىزات قاجەتىنە قاراي كەلەسى تسەحقا جونەلتىلەدى.
وزەن جاعالاپ وسكەن رينات بايكەنوۆ بالىقتىڭ بابىن ابدەن مەڭگەرگەن. ول وندىرىستە 11 جىلدان اسا ەڭبەك ەتەدى. اۋەلدە كاسىپورىندا جۇرگىزۋشى بولعان ول بۇگىندە بالىق تۇزداۋ تسەحىندا تەحنولوگ قىزمەتىن اتقارادى. تاپتىرماس مامان.
– تازالانىپ كەلگەن بالىقتاردى قول ارباعا سوعان ءتىزىپ, تەمپەراتۋراسى -22 گرادۋستاعى كامەراعا كىرگىزەمىز. ءبىر كۇن تۇرىپ, ابدەن قاتادى. ەرتەسىندە بالىقتىڭ تەمپەراتۋراسى -20 گرادۋستان كەم بولماۋى كەرەك, – دەيدى تەحنولوگ رينات بايكەنوۆ.
ودان شىققان بالىقتى جۇقا مۇز قاباتىمەن قاپتايدى. تەحنولوگتىڭ ايتۋىنشا, ونىمدەگى پايدالى قاسيەتتەرىن ساقتاۋدىڭ ەڭ ءتيىمدى ءتاسىلى وسى.
ات شاپتىرىم اۋماقتى الىپ جاتقان كاسىپورىندا مۇزداتۋ تسەحى سەكىلدى ىستاۋ بولمەسى دە بار. ىستاۋ ۇدەرىسى ونىمگە ادەمى ءتۇس, حوش ءيىس بەرىپ قانا قويماي, ونىڭ ۇزاق ساقتالۋىنا دا مۇمكىندىك جاسايدى. ارنايى پەشتەردە اعاش تۇتىنىمەن ىستالعان بالىقتىڭ ءدامى وزگەشە بولادى.
– بالىقتى ىستاماس بۇرىن سۋعا سالىپ الامىز. سودان سوڭ سورعىتىپ, تۇتىنگە قويامىز. بەس-التى كۇن ىستالعان بۇل بالىقتىڭ ءدامى تاڭدايدان كەتپەيدى, – دەيدى تسەح قىزمەتكەرى زايرا كۇجكاەۆا.
وندىرىستە بەس-التى جىلدان بەرى ىستەپ جۇرگەن ول تاپسىرىسقا بايلانىستى كۇنىنە شامامەن 1,5-2 توننا بالىقتى ىستاۋعا جىبەرەدى. دەمەك, بالىقتىڭ ىستالعان تۇرىنە سۇرانىس كوپ. قاقتالعان, ىستالعان, مۇزداتىلعان بالىق تۇرلەرىنەن بولەك ۋىلدىرىقتارى وڭدەلىپ, قۇتىعا قۇيىلادى. ايتپاقشى, ۋىلدىرىقتىڭ مايى دا بار. باعالى ءونىمنىڭ دايىندالۋى دا ۇزاق ۋاقىتتى تالاپ ەتەتىن كورىنەدى. ال قاپتاۋ بولىمىندەگى كونۆەيەر ۇزدىكسىز اينالىپ تۇرادى. مۇنداعى جۇمىسشىلار دا سول قارقىنعا ىلەسىپ, جۇيەلى, جىلدام قيمىلداۋعا ءتيىس. ءبىرى بالىقتى كەسىپ ۇلەستىرسە, ەكىنشىسى ولشەپ دايىندايدى, ءۇشىنشىسى قاپتامانىڭ دۇرىستىعىن تەكسەرەدى.
«اس» ساۋدا-وندىرىستىك بىرلەستىگىنىڭ باستى مىندەتى, تۇتىنۋشىعا تازا ءارى ساپالى ءونىم جەتكىزۋ. جىلدار بويى جيناقتالعان تاجىريبە مەن جۇمىسشى مامانداردىڭ كۇندەلىكتى ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا ساپاسى دا, سانى دا ارتىپ كەلەدى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
