ءبىر ادام تۋرالى كىتاپ جازاتىن جازۋشىعا قويىلاتىن باستى تالاپ – ەڭ الدىمەن, ءوز كەيىپكەرىن جاقسى كورۋ. ءدارىس اۆتورىنىڭ العىسوزى وسى ءبىر ەرەك ويدان باستالدى. ءيا, كەيىپكەرگە دەگەن ءبىر ىنتىق كوڭىل بولماسا, ونىڭ بار بولمىس-ءبىتىمى, تۇلعالىق كەلبەتى مەن جازۋداعى مىنەزىن تاپ باسىپ تانۋ قيىنعا سوعار, بالكي. قيىنعا سوقپاسا دا شىنايى شىقپاس. ال شىنايىلىق – ادەبيەتتىڭ نەگىزگى كىلتتەرىنىڭ ءبىرى. سول ءۇشىن قالامگەر مەن كەيىپكەر بىزگە بەيمالىم تىلسىم كۇش نۇكتەسىندە توعىسادى.
ء«ابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ ەسىمىنە بالا كۇنىمنەن قانىق بولىپ ءوستىم. 7–8 سىنىپتا وقىپ جۇرگەندە «ۇيقىداعى ارۋدىڭ ويانۋى» «لەنينشىل جاستا» باسىلدى. مۇنداي تاريحي وچەرك ودان سوڭ قايتالانا قويعان جوق. 1970 جىلى جازدا جازۋشىلار وداعىنداعى ءبىر جيىنعا تاپ بولدىم. وسىنداي جەردە ەكى ادام – بىرەۋى وتىر, بىرەۋى تۇرەگەپ تۇر. تۇرەگەپ تۇرعان جىگىتتىڭ قولىندا شيىرشىقتالعان قاعازى بار. اۋىق-اۋىق شيىرشىقتاعان قاعازىن جايىپ جىبەرىپ قارايدى دا, قايتادان بۇراپ قويادى. انا قاعازى قايتادان شيراتىلىپ تۇرا قالادى. ەندى ءسوز دەگەن اعىل-تەگىل كەتىپ جاتىر. جاي ءسوزدىڭ لەگى ەمەس, قۇيىلعان وبراز. وي. اڭ-تاڭ قالىپ قاراپ تۇرمىن, «نە دەگەن شەشەندىك!» دەپ. ء«ابىش, دۇرىس ايتاسىڭ», دەدى زالدان بىرەۋ. «ويباي, مىناۋ كەكىلباەۆ ەكەن عوي», دەدىم. العاش كورگەندەگى قالدىرعان اسەرى وسىنداي بولدى».
جالپى, ادامنىڭ تابيعاتى سان-قىرلى قاتپاردان تۇرادى ەمەس پە؟ ال شىعارماشىل جاننىڭ تۇڭعيىعى وزىنشە ءبىر الەم. دارىستە ءابىش تۋرالى كوپ ەستەلىك ايتىلدى. ادامي كەلبەتى, مەيىرىمدى جۇرەگى, العاۋسىز كوڭىلى, شەشەندىگى مەن تاپقىرلىعى... ارينە, ءبىر-ەكى ساعاتتىڭ اۋماعىندا دانىشپان ءابىشتىڭ بار قىرىن اڭگىمەلەۋ – مۇمكىن ەمەس دۇنيە. سوندىقتان اۆتور جيىندا ءابىش تالانتىنىڭ نەگىزگى ءبىر قىرىنا – كوپ ءسوز ەتىلمەگەن, ارنايى زەرتتەلمەگەن سالاسى – مادەنيەتتانۋشىلىعىنا توقتالدى.
«كەكىلباەۆ مادەنيەت دەگەن ءومىر سۇرە ءبىلۋ ونەرى, بەيبىت قاتار ءومىر سۇرە بىلۋدەن باستاپ, مەملەكەتتەر اراسىنداعى مادەني ادامداردىڭ تىرشىلىگىنە بايلانىستى ايتىلاتىن دۇنيەلەردى كوپ كەلتىرەدى. سولاردىڭ بارلىعىندا دا كەكىلباەۆتىڭ ۋنيۆەرساليزمى ەرەكشە كوزگە ءتۇسىپ تۇرادى. مەن وسى كىتاپتى دايىنداۋعا كىرىسەردە قولىم جەتكەن كۋلتۋرولوگيالىق زەرتتەۋلەردىڭ بارلىعىن دەرلىك شۇقشيىپ وقىپ شىقتىم. سولاردىڭ ىشىندە ارناۋلى ەڭبەكتەر دە بار. ا.س.زاپەسوتسكيدىڭ «كۋلتۋرولوگيا دميتري – دميتريا» دەگەن ۇلكەن ءىرى ەڭبەگى بار. سونداي جەكە اۆتورلارعا ارنالعان لوسەۆتىڭ كۋلتۋرولوگيا تۋرالى كىتابى بار, ليحاچەۆ تۋرالى ارنايى كىتاپ بار. سولاردى قاراپ كەلگەندە ءبىزدىڭ ءابىش كەكىلباەۆ ولاردىڭ ەشقايسىنان دا يىعى تومەن تۇرماعانىن ايتقىم كەلەدى».
اۆتور وزىمەن بىرگە قولجازبا ماتەريالدارىن دا الا كەلىپ, كىتاپ جازۋدا قولدانعان ءادىس-تاسىلدەرىمەن ءبولىستى.
«بۇل تەزيستەر ۇزىن-اياعى 1 230 مىسال, تەزيس, باسقا-باسقا. سولاردىڭ ىشىندە بۇلاردى قالاي تابادى؟ اۋەلى ءابىش كەكىلباەۆتىڭ ون ەكى تومدىعىن قاراعانبىز. «ولكە» باسپاسى شىعارعان. ودان كەيىنگى قاتتى سىزىپ وقىعان كىتاپ «جازۋشى» باسپاسىنىڭ جيىرما تومدىعى, جۇقالاۋ شىعارعان. سونىڭ ىشىندە جيىرما توم, قاي جەرىنەن اقتارا بەرەسىز؟ ىشىندەگى شارتتى بەلگىلەر جازۋشى تۋىندىسىن تەز تابۋعا جاردەمدەسەدى. مىسالى, «س.د.» دەگەن بەلگى بار. ول «سىر دەستە» دەگەن بەس تومدىق. مىسالى, ء«ا» دەگەن بەلگى بار. ول ء«ابىش كەكىلباي ۇلى: قالامگەر, قايراتكەر, ساياساتكەر» دەگەن جيناقتىڭ كودى».
تەزيستەردە دە وسىلاي. مىسالى, «قازاق دالاسىنىڭ ءار تاسى – قاعبام, ءار بۇتاسى ءساجدام» دەگەن ءسوز. سونىڭ تۇسىنا «ش. 14 – 133» دەپ جازىلعان. قازاق دالاسىنىڭ قۇرمەتىن ايتاتىن كەزدە, جالپى ولكەتانۋ تۋرالى ايتاتىن كەزدە تەزيستەردە تۇرادى. ون ءتورتىنشى تومنىڭ 133-بەتىن اشساق, جاڭاعى «قازاق دالاسىنىڭ ءار تاسى – قاعبام» دەگەن ءسوز شىعا كەلەدى جانە سوعان ۇقساس, سول ويدى دامىتاتىن سويلەمدەر ماڭايىندا تۇرادى. جالپى, ساۋىتبەك ابدراحمانوۆتىڭ تاقىرىپتىڭ تەرەڭىنە بويلاپ قانا قويماي, ءماتىننىڭ ەرەكشە فورماسىن تاباتىنى دا ءبىر عىلىمي ەڭبەكتىڭ جۇگىن ارقالايدى.
سونىمەن دارىستە كوپ تىڭ دەرەكتەردى ەستىپ, ءتۇرتىپ وتىردىق. ماسەلەن, ءابىش كەكىلباەۆ چەحوۆ تۋرالى ءتورت رەت ايتقان ەكەن. ءتورت جەردە. ءبىر رەت ون التى بەتتىك ماقالا جازعان. پۋشكين تۋرالى دا ءتورت رەت ايتقان. التى بەتتىك ارناۋلى ماقالا جازعان. فولكنەر تۋرالى ءتورت رەت ايتقان. ارناۋلى ماقالا جازباعان. شەكسپير تۋرالى بەس رەت ايتقان. زيالى قاۋىم جونىندە, التى-جەتى جەردە, ينتەلليگەنتسيا جانە ءتىل دەگەن تەزيسكە ەكى جەردە, مومىش ۇلى تۋرالى ءبىر جەردە, ۇستەم تىلدەر ەكسپانسياسى دەگەن تەزيسكە ەكى جەردە. «بۇل مايدانداعى باستى كورسەتكىش» دەگەن ويعا ەكى جەردە, سوۆەتولوگيا تۋرالى ءبىر جەردە ايتقان. ءارى قاراي دا ساندار سويلەي بەردى.
قالامگەردىڭ ۇستاحاناسى وقىرمانعا جابۋلى ساندىق سەكىلدى. بۇگىنگى دارىستە اۆتوردىڭ سول ساندىقتاعى ءبىراز سىرىنا قانىق بولدىق (ارينە, جازۋشىنىڭ جان-دۇنيەسىن, شىعارماشىلىق الەمىن تۇگەل تاۋىسىپ وقۋ, تانۋ مۇمكىن ەمەس, وقىرمانعا بەيمالىم دۇنيەلەردىڭ قالۋى دا زاڭدى). ءتۇيىن: ناعىز ادەبيەت جانكەشتىلىكتەن تۇرادى.
