وبلىستىق كاسىپكەرلىك جانە ونەركاسىپ باسقارماسى كاسىپكەرلىكتى قولداۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى ساتتىعۇل سابىروۆتىڭ دەرەگىنشە, بيىل وبلىستا 56 مىڭعا جۋىق جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى تىركەلدى. ونىڭ ىشىندە 32 مىڭنان استامىن ايەلدەر قۇرايدى.
– شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قارجىلاي قولداۋ ماقساتىندا بىرنەشە باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. جىل باسىنان بەرى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2025» باعدارلاماسى اياسىندا كاسىبى بار 36 ايەلگە قولداۋ كورسەتىلدى. الەۋمەتتىك كاسىپكەرلىك باعىتىمەن مەملەكەتتىڭ قايتارىمسىز گرانتى 16 كاسىپكەرگە بەرىلدى. ونىڭ 14-ءى – ايەل. «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» اق اتىراۋ وبلىستىق فيليالى ارقىلى 71 ايەل كاسىپكەرگە قارجىلاي قولداۋ جاسالدى. «بيزنەس-ايماق» وڭىرلىك باعدارلاماسىمەن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن 1,5 ملرد تەڭگە ەسەبىنەن ايەلدەرگە تيەسىلى 8 جوبا قارجىلاندىرىلدى, – دەيدى س.سابىروۆ.
رەسمي مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, بيىل سەرۆيستىك قىزمەتتەر كورسەتۋ باعىتىندا 373 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىنە 382 قىزمەت كورسەتىلىپتى. ونىڭ 161-ءى – ايەل. دەمەك ايەلدەردىڭ بيزنەستەگى بەلسەندىلىگى ارتىپ كەلەدى. ماسەلەن, دامبى اۋىلىندا وسكەن بيبىگۇل ءىزباسوۆا – جەكە كاسىبىن اشقان كاسىپكەر. تۇرعىندارعا ءدامدى ءارى ساپالى نان ونىمدەرىن ۇسىنۋ ماقساتىندا «دامۋ» قورىنان قارجىلاي قولداۋ العان.
– بالا كەزىمنەن تاماق دايىنداۋدى جاقسى كوردىم. ءتۇرلى تورت پىسىرەتىن ەدىم. ويتكەنى انامىز اسپاز بولىپ جۇمىس ىستەدى. ونىڭ پىسىرگەن تاعامىنىڭ, اسىرەسە ناننىڭ ءدامىن ءالى كۇنگە دەيىن ۇمىتقان جوقپىن. ءوزىم دە انامىز سەكىلدى ءدامدى نان ءپىسىرۋدى ماقسات ەتتىم, – دەيدى ب.ءىزباسوۆا.
دەگەنمەن ناۋبايحانا اشۋعا اسىعا قويعان جوق. الدىمەن ءداستۇرلى رەتسەپتتەردى زەرتتەدى. ءتۇرلى ينگرەديەنتپەن تاجىريبە جاسادى. ءبىلىمىن جەتىلدىرۋدى ۇمىتپاي, الماتى تەحنولوگيالىق ۋنيۆەرسيتەتىن «تاماق ونىمدەرىنىڭ تەحنولوگياسى» ماماندىعى بويىنشا ءبىتىردى.
– كاسىپ باستاۋ وڭاي ەمەس. ءتۇرلى قيىندىق كەزدەستى. سولاردىڭ بارىسىندا ويعا العان ءىسىڭدى باستاۋعا شىدامدىلىق, تاباندىلىق پەن سەنىم كەرەك ەكەنىن تەرەڭ ءتۇسىندىم. ءسويتىپ, باستاپقىدا ءبىر مەكتەپتىڭ وقۋشىلارىنا تۇسكى اس دايىندادىق. ازىق-ت ۇلىك دۇكەنىن جالعا العان ەدىك. ونى كۇتپەگەن جەردەن ءورت شالدى. بىراق مۇنداي قيىندىققا مويىماۋ قاجەت, – دەيدى ول.
كەيىن جەر تەلىمىن الىپ, جاڭا دۇكەن اشتى. 2010 جىلى «اسىل انا» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىن قۇردى. وتباسىلىق قارجىسىنا «اسىل انا» مەيرامحاناسىنىڭ عيماراتىن سالىپ, جەرگىلىكتى تۇرعىندار اراسىندا تەز, كەڭىنەن تانىمال بولدى. قازىر كاسىپكەر 14 مەكتەپتىڭ وقۋشىلارىن ىستىق, قۇنارلى تۇسكى تاماقپەن قامتاماسىز ەتەدى.
– بۇرىن نان, توقاش ونىمدەرى ءىرى زاۋىتتاردا پىسىرىلەتىن ەدى. ال قازىرگى نارىقتا ءدامدى ءارى ساپالى ءونىم ۇسىناتىن شاعىن ناۋبايحانالار كوپ. جۇبايىم ەكەۋمىز «اسىل انا» جەكە ناۋبايحاناسىن اشۋدى ۇيعاردىق, – دەيدى كاسىپكەر كەلىنشەك.
ەرلى-زايىپتىلار 2022 جىلى ناۋبايحانانىڭ قۇرىلىسى جونىندەگى جوبانى «دامۋ» قورىنا ۇسىندى. قور ماماندارى جوبانى ماقۇلداعاننان كەيىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەن «2021–2025 جىلدارعا ارنالعان كاسىپكەرلىكتى دامىتۋدىڭ ۇلتتىق جوباسى» باعدارلاماسىمەن 21,75%-بەن قارجى الدى. پايىزدىق مولشەرلەمەنىڭ سۋبسيديالاناتىن بولىگى – 14,75%. 7%-ىن كاسىپكەردىڭ ءوزى تولەيدى.
– بۇل قولداۋ ناۋبايحانانى ىسكە قوسۋعا عانا ەمەس, جاڭادان 125 جۇمىس ورنىن اشۋعا مۇمكىندىك بەردى. قازىر بىزدە 280 ادام جۇمىس ىستەيدى. بۇعان قوسا مەملەكەت تاراپىنان ۇن ساتىپ الۋعا سۋبسيديا بولىنەدى, – دەيدى ب.ءىزباسوۆا.
كاسىپكەردىڭ كەڭ اۋقىمدى ءوندىرىسىنىڭ كولەمى 450 شارشى مەتردى قۇرايدى. ناۋبايحانادا كۇن سايىن 8 مىڭ داناعا جۋىق نان, توقاش ءونىمى پىسىرىلەدى. تۇتىنۋشىلاردىڭ سۇرانىسىنا سايكەس كۇندەلىكتى داستارحانعا قويىلاتىن نان عانا ەمەس, ءتاتتى تاعامدار مەن تورتتاردىڭ ءتۇرىن كوبەيتتى. ءبىر بولكە ناننىڭ باعاسى – نارىقتاعى قۇنىنان 5%-عا تومەن. ءونىمنىڭ ءبارى التى ساۋدا نۇكتەسىندە ساتىلادى.
– نان-توقاش ونىمدەرىنىڭ ءدامدى بولعانىنا باسا ءمان بەرەمىز. بۇل تۇرعىدا ناۋبايشىلاردىڭ شەبەرلىگىن شىڭداپ وتىرۋ قاجەت. وسى ماقساتتا ولاردى وقىتۋعا الماتى, ورال, رەسەيدىڭ استراحان قالالارىنان بىلىكتى تەحنولوگتەردى شاقىردىق. تەحنولوگتەر سامسا, كرۋاسسان سەكىلدى ونىمدەردى ءپىسىرۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتتى, – دەيدى ول.
ءدامى ءتىل ۇيىرەتىن ءتاتتى بولكە پىسىرەتىن كاسىپكەر كاسىبىن كەڭەيتۋدى كوزدەدى. ءسويتىپ, تۇشپارا مەن مانتى دايىنداۋدى باستادى. شۇجىق تسەحى مەن شاعىن ماركەت نىسانىنىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتىر. الماتى, شىمكەنتتەن ماماندار شاقىرىپ, شۇجىق ونىمدەرىن شىعاراتىن جەرگىلىكتى جۇمىسشىلاردى وقىتۋدى دا قولعا الدى.
اتىراۋ وبلىسى
