پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قاراپايىم ەڭبەك ادامىن قولداۋدى, ماراپاتتاۋدى, وسكەلەڭ ۇرپاقتى قاراپايىم كاسىپتەرگە دايىنداۋ ماسەلەسىن العا شىعاردى. 2022 جىلعى «ادىلەتتى مەملەكەت. ءبىرتۇتاس ۇلت. بەرەكەلى قوعام» اتتى جولداۋىندا كاسىبي ماماننىڭ قادىرىن ءبىلۋ كەرەك ەكەنىن, ەڭبەكقور ادام مەملەكەتتى دامىتاتىنىن باسا ايتتى: «ەلىمىزدە ەڭبەكقور ادام, كاسىبي مامان ەڭ سىيلى ادام بولۋعا ءتيىس. وسىنداي ازاماتتار مەملەكەتىمىزدى دامىتادى. ءبىز قاراپايىم ەڭبەك ادامىنا قۇرمەت كورسەتۋىمىز كەرەك», دەدى.
ەڭبەك ادامىنىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ ماقساتىندا 2025 جىلدى جۇمىسشى ماماندىقتارى جىلى دەپ جاريالادى. پرەزيدەنت: «جۇمىسشى ماماندىقتارىن دارىپتەۋ ارقىلى قوعامدا ەڭبەكقور جانە ناعىز مامان بولۋ يدەياسىن ناسيحاتتايمىز», دەدى كەزەكتى جولداۋىندا. سودان بەرى ەڭبەك ادامىن قۇرمەتتەۋ ەسەلەپ ارتىپ, ءومىر بويى قارا جۇمىستىڭ قىرتىسىن ايىرعاندار لايىقتى ماراپاتتارىن كوپتەپ الىپ جاتىر. سونىڭ ءبىرى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى «مامبەتوۆ جانە ك» كومانديتتىك سەرىكتەستىگىنىڭ مەحانيزاتورى مۇرات قاراجۇمانوۆ. ول بيىل رەسپۋبليكا كۇنى قارساڭىندا «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» جوعارى اتاعىن الدى. كۇنى كەشە ەڭبەك ەرىن وبلىستىق اكىمدىكتە ۇلىقتاۋ ءراسىمى بولدى. وبلىس اكىمى عاۋەز نۇرمۇحامەتوۆ مۇرات قاراجۇمانوۆتى قۇتتىقتاپ, ونىڭ ەلىمىزدەگى ەڭ ۇلكەن اتاققا يە بولعانىن اتاپ ءوتتى.
«وبلىسىمىز بىلتىر دا, بيىل دا استىق جيناۋدان رەكوردتىق كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزىپ وتىر. سونى جوعارى باعالاعان پرەزيدەنتىمىز بيىل قاراپايىم ەڭبەك ادامى رەتىندە سىزگە «قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى» جوعارى اتاعىن بەردى. «ەڭبەك ەتسەڭ ەرىنبەي, تويادى قارنىڭ تىلەنبەي» دەپ اباي ايتقانداي, مىنە, بۇگىن ءوزىڭىزدىڭ ادال ەڭبەگىڭىزدىڭ ارقاسىندا تولاعاي تابىسقا جەتىپ وتىرسىز. وتانىمىزدىڭ وركەندەۋى, دامۋى جولىندا ەرىنبەي ەڭبەك ەتىپ, جوعارى ناتيجە كورسەتكەن جانداردىڭ ءبارىنىڭ ەڭبەگى اقتالادى. ەلىمىز ونداي جانداردى ارقاشان قۇرمەتتەيدى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قولىنان ەلىمىزدىڭ ەڭ ۇلكەن ناگراداسىن العانىڭىز – سونىڭ دالەلى. بۇل قۇرمەت – ءسىزدىڭ جەكە تابىسىڭىز عانا ەمەس, اۋلەتىڭىزدىڭ ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەگىنىڭ وتەۋى. الا تاڭنان قارا كەشكە دەيىن تىنىم تاپپايتىن اۋىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ ماڭداي تەرىنە بەرىلگەن زور باعا», دەدى عاۋەز تورسان ۇلى.
* * *
«بەكسەيىت» ەلدى مەكەنى – سولتۇستىك قازاقستاننىڭ مامليۋت اۋدانىنداعى قازاعى قالىڭ اۋىل. ونىڭ ارعى جاعىندا «باقايتال» دەگەن قازاق اۋىلى بار ەدى, وعان وزگە ءتىلدى ادامدار كوبىرەك قونىستانىپ, اقىرى اتىن وزگەرتىپ جىبەرگەن. بىراق وسى ماڭداعى بەرتىندە «مەڭگەسەر» كەڭشارى قۇرىلعاندا ورتالىعى وسى ماڭداعى ەمدىك قاسيەتى بار كولدىڭ اتىمەن اتالدى.
«مەڭگەسەر» اتتى تۇزدى كولدىڭ تاريحى مەن قاسيەتى تۋرالى ايتپاي كەتۋگە بولمايدى. جالپى كولەمى 3360 گا بولاتىن كولگە جازعى ماۋسىم-شىلدە ايلارىندا اۋدان, وبلىس قانا ەمەس, باسقا وڭىرلەردەن دە, رەسەيدەن دە اۋىر دەرتتەرىنەن ارىلۋعا كەلەتىندەر وتە كوپ. تەرەڭدىگى ءبىر مەتردەن اسپاسا دا, بۇل كول ءومىرى قۇرعامايدى, قانداي ىستىق بولسا دا, تۇزى جارقىراپ جاتا بەرەدى. بايلانعان قارا بالشىعى جۇزدەگەن سىرقاتقا, اسىرەسە تىرەك-قيمىل اپپاراتى مەن تەرى اۋرۋلارىنا مىڭدا ءبىر ەم. گينەكولوگيالىق, جۇيكە اۋرۋلارى مەتابوليزمى بۇزىلعان كەزدە دە پايدالى. كول سۋىنىڭ قۇرىلىمىن جەرگىلىكتى دە, رەسپۋبليكالىق عالىمدار دا تالاي زەرتتەگەن. وندا حلوريد مول, بالشىعى كۇكىرتسۋتەكتى. مۇنداي سۋدى بالنەولوگيالىق ماقساتتا ۆاننا تۇرىندە پايدالانۋعا بولادى. كولدىڭ قاسيەتى تۋرالى مىڭداعان اڭىز ايتىلادى. اياق-قولىن مۇلدە باسا الماي قالعان جاندار وسى كولدەن ەمدەلىپ, قۇلان-تازا ايىعىپ كەتكەنى تۋرالى اڭگىمەلەر دە كوپ.
كوللاجدى جاساعان – قونىسباي شەجىمباي, «EQ»
كولدىڭ جاعاسىنا «مامبەتوۆ جانە ك» كومانديتتىك سەرىكتەستىگى جاعاجاي جاساپ, ونىڭ ماڭىن اباتتاندىرىپ, سۋعا تۇسۋگە كەلگەندەرگە ىڭعايلى جاعداي قالىپتاستىرعان. سونىڭ ىشىندە دەم الىپ جاتۋعا قولايلى كيىز ۇيلەر, پالاتكالار تىگىلگەن, اس پىسىرەتىن جابدىقتار دا جالعا بەرىلەدى. بۇل جەرگە جىل سايىن ورتا ەسەپپەن 60–70 مىڭ ادام كەلىپ, ەمدەلىپ, دەم الادى.
وسىنداي قاسيەتتى جەردىڭ ءبىر پۇشپاعىندا وتىرعان «بەكسەيىت» اۋىلىندا مۇرات قاراجۇمانوۆ 1964 جىلى 11 قاڭتاردا ومىرگە كەلگەن. مۇرات – وسى مەكەندە ەڭبەك ەتىپ, 600 جىلداي جۇمىس ءوتىلىن جيناعان قاراجۇمان اۋلەتىنىڭ بەلدى وكىلى. اۋلەتتىڭ بارلىق ۇرپاعىن ساناپ شىققاندار ولاردىڭ 30 ادامنان ارتىق ەكەنىن انىقتاعان. ءبىر جەردە جۇمىس ىستەپ, تۋعان ەلىن تۇلەتكەن مۇنداي ۇرپاق سيرەك. سوندىقتان دا بۇگىن ەل اۋزىندا وسى اۋلەتتىڭ ەڭبەك جولى ءجيى ايتىلادى.
قاراجۇمان اۋلەتىنىڭ نەگىزىن قالاعان – 1906 جىلى تۋعان قۋات ىسقاق ۇلى. اۋىل قۇرىلىپ, ۇجىمشار ورناعان العاشقى كۇننەن ول قارا جەردىڭ قىرتىسىن ايىرعان قاتارداعى جۇمىسشىنىڭ ءبىرى بولدى. ول كەزەڭ بارىنشا اۋىر جىلدار ەدى. جۇمىستىڭ ءبارىن قولمەن اتقاراسىڭ. سوقاعا جەگەتىن سيىر مەن جىلقى دا ءجيى بولدىرىپ قالادى. تەحنيكا ءالى كەلمەگەن كەز. جۇمىس تاڭنىڭ اتىسىنان كۇن باتىپ, قاس قارايعانشا سوزىلادى. ەشبىر ادام مەن جۇمىس كۇنىمدى اياقتادىم عوي دەپ توقمەيىلسۋدى بىلمەيدى, قاشان كوزگە تۇرتسە كورگىسىز قاراڭعى تۇسكەنشە جۇرە بەرەدى. سونىمەن بىرگە باسقا جەرگە كەتىپ, كۇنكورىسى جەڭىل جەردى دە ەشكىم ىزدەمەيدى. سولاي جۇرسە دە, ەل-جۇرت جوق نارسەگە قۋانىپ, بالا تۋسا شاعىن توي-تومالاق جاساۋدى دا ۇمىتپايدى. قۋاتتىڭ ۇيىندە دە ارىستاي ءۇش ۇل دۇنيەگە كەلىپ, قيىن كۇندەردە كوڭىلدەرىن كوتەرگەن ەكەن.
قۋات قاراجۇمانوۆتىڭ ەرمەك, كەڭەس, مۇرات ەسىمدى ءۇش ۇلى دا الىستان جۇمىس ىزدەمەي, ءوز اۋىلىندا ناپاقاسىن ايىرعان. ۇشەۋىنىڭ دە كاسىبى تۋعان جەردەگى كەڭشاردىڭ جۇمىسى ەدى. ولاردان تاراعان مۇرات, ساكەن, قالكەن, قايسار, ورالباي, امانتاي, ماقساتتار دا اكە جولىن قۋىپ, قاراپايىم تىرلىكتى قاناعات تۇتقان.
مۇرات قاراجۇمانوۆ مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ, 1980 جىلى «ينتەرناتسيونال» دەگەن اۋىلداعى تراكتوريست-ماشينيست دايارلايتىن №69 كاسىپتىك-تەحنيكالىق ۋچيليششەگە تۇسكەن. ونى ويداعىداي اياقتاعان سوڭ, تراكتوريست ماماندىعىن الىپ, تۋعان اۋىلىنا ورالادى. سودان بەرى 44 جىل بويى اۋىلداعى ەڭ كۇردەلى تەحنيكا – «ك-701» الىپ تراكتورىنىڭ رۋلىنەن تۇسكەن جوق.
«ماعان تەمىر تۇلپارىم ەڭ كۇشتى تەحنيكا سياقتى. ءبىزدىڭ جەردىڭ ماي توپىراعىنا كوكتەمگى, كۇزگى سازدا تالاي تەحنيكا تۇرىپ قالىپ جاتقاندا ءبارىن باسىپ وزىپ وتە شىققاننىڭ ءوزى نەگە تۇرادى. تالاي مىقتى تەحنيكا مىنگەن جاندار ماعان كۇنى ءتۇسىپ, تارتىپ جىبەرۋدى ءوتىنىپ جاتادى. ءوزىم كوپ ۋاقىت رۋلىنە وتىرماسام, ساعىنىپ تا قالامىن. ءتىپتى كەيدە تۇسىمە دە كىرىپ جۇرەدى», دەيدى ول ك ۇلىپ.
مۇرات «ك-701» تراكتورىمەن جەر ايىرۋ, سۇرلەم دايىنداۋ, اۋىر تىركەمەلەرمەن جۇك تاسۋ سىندى اۋىلداعى بارلىق جۇمىستى اتقارعان. جۇگەرىدەن سۇرلەم دايىنداۋ – سونىڭ ىشىندەگى ەڭ كۇردەلى جۇمىستىڭ ءبىرى. ويتكەنى سۇرلەمدى ابدەن نىعىزداۋ ءۇشىن ەرسىلى-قارسىلى ءجۇرىپ, بارىنشا تاپتاۋ كەرەك. سەلكىلدەگەن كابيناداعى ورىندىق ادامدى ابدەن شارشاتىپ, ۇرىپ تاستايدى. سوعان قاراماستان وسى جۇمىستا مۇرات كەڭەس ۇلى ۇنەمى الدا بولدى. ەگىس دالاسىنان قىرمانعا تىركەمەمەن استىق تاسىمالداۋ ودان الدەقايدا جەڭىل. ول بىرنەشە تىركەمەنى ءبىر-اق قوساقتاپ, قىرمانعا رەكوردتىق كولەمدە استىق جەتكىزىپ ءجۇردى. مىسالى, 2023 جىلى 3480 توننا استىق تارتسا, 2024 جىلى 4311 توننا استىق جەتكىزگەن. بيىلعى كورسەتكىشىن ءالى ەشكىم ەسەپتەپ شىعارا قويعان جوق.
مۇراتتىڭ قاراپايىمدىلىعى, اقكوڭىلدىگى ءۇشىن قاتارلاستارى قاتتى سىيلايدى. قايسىبىرىنە كومەك قولىن سوزۋ كەرەك بولسا, مۇرات الدىمەن جۇگىرەتىنىن ايتتى ءبىر ارىپتەسى. وسىعان دەيىن «ەڭبەك داڭقى» وردەنىنىڭ ءىىى دارەجەسىمەن ناگرادتالعاندا دا ارىپتەستەرى قاتتى قۋانىپتى.
«جىگىتكە جەتى ونەر دە از» دەمەكشى, م.قاراجۇمانوۆتىڭ دومبىراشى ەكەنىن جۇرت بىلە بەرمەيدى. اتاسىنان جۇققان بۇل ونەر – ەڭبەككەردىڭ جان قالاۋى. ابايدىڭ, ماعجاننىڭ ولەڭدەرىن ىڭىلداپ ايتىپ, وتباسىنداعى كوڭىلدى كەشتەردە دومبىراسىن قولىنان تاستامايدى. ول – ول ما, قىستىڭ جايلى كەشتەرىندە سەرىكتەستىكتىڭ كلۋبىنا بارىپ, دومبىرا ۇيرەنگىسى كەلەتىن اۋىل جاستارىنا ءوزىنىڭ ونەرىن ۇيرەتەدى ەكەن.
«بۇل مەزگىلدە سەرىكتەستىك جۇمىسشىلارى نەگىزىنەن دەم الامىز, دەمالىس كەزىندە وزىممەن ءوزىم بولماي, ۇمتىلعان جاستاردىڭ تالابىن ۇشتاۋدىڭ ءوزى ءبىر باقىت ەمەس پە؟» دەپ جىميادى ول.
جالپى, قازىر ءماجىلىس دەپۋتاتى بولىپ جۇرگەن ەركەبۇلان مامبە-توۆ باسقارعان بۇل شارۋاشىلىقتا ەڭبەككە عانا ەمەس, دەمالىس ساعاتتارىن ۇيىمداستىرۋعا دا ەجەلدەن كوڭىل بولىنەدى. مۇندا كوركەمونەر مەن سپورتتىڭ بىرنەشە تۇرىمەن اينالىسۋعا مۇمكىندىك بار. سەرىكتەستىكتىڭ جۇمىسشىلارى سول ءۇشىن دە باسشىلارىنا ريزا.
بيىل 16 قىركۇيەكتە مۇرات قاراجۇمانوۆ اۋلەتى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن تەلەكوپىردىڭ قوناعى بولدى. بۇل شارا – ۇلكەن اۋلەت ءۇشىن ەستە قالارلىق وقيعا. مەملەكەت باسشىسى وتانداستارىمىزدى وتباسى كۇنىمەن قۇتتىقتاي كەلىپ: «بۇل – ۇلتىمىزدى مەيىرىم مەن قامقورلىق, ءوزارا قولداۋ مەن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىك سياقتى مىزعىماس قۇندىلىقتار اياسىندا ۇيىستىراتىن تاماشا مەرەكە. وتباسى – حالقىمىز ءۇشىن قاسيەتتى ۇعىم», دەدى. مۇراتتىڭ وتباسى دا – ەڭبەك مايتالمانىنىڭ بەرىك دىڭگەگى. «ەكى ۇلىم مەن ءبىر قىزىمنان تۋعان نەمەرە-جيەندەر اتالاپ كەلىپ موينىما اسىلعانعاندا, شارشاعانىمدى ۇمىتامىن», دەيدى ول.
قورىتا كەلگەندە, مۇرات كەڭەس ۇلى – وسىنداي قاراپايىم, ەڭبەككە ابدەن بەرىلگەن, جان-جاعىنداعى جانداردىڭ بارىنە جۇعىمدى, وتباسىنا قامقور جان. ونىڭ باسىنا قونعان باق – ادال نيەتى, تازا جۇرەگى, كەڭ پەيىلىنە كەلگەن سىي-قۇرمەت.
* * *
قازىرگى جامبىل اۋدانىندا ەرتەرەكتە «ورتالىق» اتتى ىرگەلى اۋىل بولدى. بۇرىن قازاقتار مال شارۋاشىلىعىنىڭ ىڭعايىمەن ءاربىر قايىڭدى ورماننىڭ قويناۋىندا شاعىن اۋىلدار بولىپ وتىرا بەرگەن عوي. ۇجىمداستىرۋ جىلدارىندا ءبارىن ءبىر ورتالىققا كۇشپەن شوعىرلاندىرىپ, ۇلكەن كەڭەستىك اۋىلدار ومىرگە كەلدى. سونىڭ ءبىرى – وسى ورتالىق. ول بۇرىنعى «ورمان» اۋىلىنىڭ نەگىزىندە قۇرىلعان, سوندىقتان مەكتەبى ءومىر بويى «ورمان ورتا مەكتەبى» دەپ اتالدى.
اۋىل ىرىلەنىپ, مەكتەپ سالىنىپ, مال كوبەيىپ, جۇمىس ورىندارى اشىلعان سايىن مۇندا قونىس اۋدارۋشىلار دا كوبەيە ءتۇستى. سونىڭ ءبىرى قىزدار ءجۇسىپوۆ ەدى. ول كەيىن لەنين اۋىلى اتانعان, كورشىلەس مامليۋت اۋدانىنا قاراتىلعان جەردە 1899 جىلى ومىرگە كەلگەن, بىراق ورمان اۋىلى تۇرعىندارىمەن اعايىن, جاقىن. تۋىسقاندارى ورتالىق اۋىلىن قۇرىپ, ۇجىمشار بولىپ جاتقاندا ول تۋعان ەلگە العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كوشىپ كەلەدى. اۋىل مولداسىنان ساۋاتىن اشقان ونىڭ حات تانيتىن ءبىلىمى بولادى. سونىمەن قاتار كورشىلەس ورىس اۋىلدارىنىڭ مەكتەبىنەن ءۇزىپ-ج ۇلىپ وقىپ, ورىسشانى دا ءبىرشاما ايىرادى. سوندىقتان كوشىپ كەلگەن ونى اۋىلداستارى ورتالىقتاعى «ورمان اۋىلدىق كەڭەسى» اتالعان جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ توراعالىعىنا سايلايدى. ءسويتىپ, قىزدار ءجۇسىپوۆ ورتالىق اۋىلىندا «جۇسىپوۆتەردىڭ ەڭبەك اۋلەتىن» قالاعان جانداردىڭ باسى بولادى. وسى اتا-تەكتىڭ بۇگىنگى ەڭبەك ءوتىلى 200 جىلدان اسىپ وتىر.
قىزداردىڭ ۇلى ساپار وسى اۋىلدا ەڭبەك جولىن باستاعان. الدىمەن كوكشەتاۋداعى ءۇش ايلىق پەداگوگيكالىق كۋرستى ءبىتىرىپ, ستانوۆسكوي اۋىلدىق مەكتەبىنە ۇستازدىق قىزمەتكە تۇرادى. ودان ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىسقا قاتىسىپ, مايداننان ورالعان سوڭ, مامليۋت اۋدانىنداعى قازىرگى بيكە اۋىلىندا مۇعالىم بولىپ ەڭبەك ەتەدى. بىراق ءومىرىنىڭ كەيىنگى جىلدارىندا تۋعان اۋىلىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنا ورالىپ, اۋىل قىرمانىنىڭ كىلتشىسى بولىپ, ءومىرىنىڭ سوڭعى كۇندەرىنە دەيىن ىستەيدى.
جۇسىپوۆتەر اۋلەتى ساپاردىڭ ۇلى تولەگەننىڭ تۇسىندا قاتتى ورلەدى. تولەگەن مەن جارى قۇرالايدىڭ سابىرجان, اقان ەسىمدى ۇلدارى, سابىرجاننان تۋاتىن ايازحان اتتى نەمەرەسى – ءبارى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋى مەن وركەندەۋىنە ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ كەلەدى.
تولەگەن ساپار ۇلىنىڭ ءوزى ەسىل اۋدانىنىڭ پوكروۆكا اۋىلىنداعى ج.قيزاتوۆ اتىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكۋمىنان مال دارىگەرى ماماندىعىن العان. ودان ءارى الماتىنىڭ زووۆەتەرينارلىق ينستيتۋتىن سىرتتاي وقىپ بىتىرەدى. 1974 جىلدان مامليۋت اۋدانى شارۋاشىلىقتارىندا ۆەتتەحنيك, باس مال دارىگەرى قىزمەتتەرىن اتقارادى. 1987 جىلى جامبىل اۋدانىنداعى پرەسنورەدۋت اۋىلىنا بولىمشە باسقارۋشىسى قىزمەتىنە تاعايىندالادى. ەلىمىز ەگەمەندىك العان سوڭ, 1996 جىلى تولەگەننىڭ قىزمەتى ءوسىپ, «ميروليۋبوۆسكي» كەڭشارىنا باس زووتەحنيك قىزمەتىنە اۋىستىرىلادى. كەلەسى جىلى وسى شارۋاشىلىقتىڭ ديرەكتورى قىزمەتىنە تاعايىندالادى.
اۋىل شارۋاشىلىعىنا كۇردەلى رەفورمالار جۇرگىزىلىپ, جەكەشەلەندىرۋ ساياساتى باستالعاندا, تولەگەن شارۋاشىلىقتىڭ نەگىزگى بولىگىن تاراتپاي, «اقان» اتتى شارۋا قوجالىعىن قۇرىپ, ۇستاپ قالادى. حالىقپەن ورتاق ءتىل تابىسۋدىڭ, ەسەلى ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا ونىڭ شارۋاشىلىعى جىلدان-جىلعا العا باسىپ, بيىك تابىسقا قول جەتكىزدى.
2002 جىلى قازاقتىڭ ءسوز زەرگەرى عابيت مۇسىرەپوۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى «تالانتقا تاعزىم» اتتى باستاما كوتەرىپ, جازۋشىنىڭ قىزىلجاردان 240 شاقىرىم جەردەگى جاڭاجول اۋىلىنا جاياۋ جورىق ۇيىمداستىرعان. الماتىداعى «ەگەمەننىڭ» قوسىنىن باسقاراتىن ارداگەر جۋرناليست ماماديار جاقىپ باستاعان سول توپقا كورنەكتى ادەبيەتشى عالىم زەينوللا سەرىكقالي ۇلى, ابايدىڭ جيەن ۇرپاعى بالتابەك ەرسالىم ۇلى, «ەگەمەننىڭ» سەمەيدەگى مەنشىكتى ءتىلشىسى داۋلەت سەيسەن ۇلىمەن قاتار قىزىلجاردان قايروللا مۇقانوۆ, ساعىندىق سالمۇرزين, وسى جولداردىڭ اۆتورى قوسىلىپ, جازۋشىنىڭ اۋىلىنا جاياۋ بارعان ەدىك. سول ساپاردا ءبىزدى جەرگىلىكتى بيلىك ءاربىر 35–40 شاقىرىم سايىن جولداعى اۋىلدارعا قوندىرىپ, دەمالدىرىپ وتىردى. مامليۋت, دۋبروۆنوە اۋىلدارىنان سوڭ, «ميروليۋبوۆتاعى» تولەگەن ءجۇسىپوۆتىڭ ۇيىنە توقتاعان ەدىك. سول ۇيدە اۋناپ-قۋناپ, تاماشا دەم الدىق. سوندا ءۇي يەسىنىڭ بەكەم تۇرمىسىن, شالقىعان شارۋاسىن, بەرەكەلى داستارقانى مەن نيەتىن كورىپ ءتانتى بولعانبىز. كوپتى كورگەن اعالارىمىز شىن پەيىلىمەن العىسىن ايتىپ, باتاسىن بەرگەن ەدى. سودان بەرى تولەگەن ءجۇسىپوۆتىڭ قول جەتكىزگەن بيىك تابىسىن ءجيى ەستىپ جۇردىك.
قازىر توكەڭنىڭ «اقان» شارۋاشىلىعى بارىنشا وسكەن, ونداعى بارلىق شارۋاعا بالاسى سابىرجان باسشىلىق ەتەدى. زاڭگەر ماماندىعىن السا دا, اكەسىنىڭ قاسىندا ءجۇرىپ, قارا توپىراقتىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنگەن ول قازىر وسكىننىڭ جايىن ابدەن ۇيرەنىپ العان. اسىرەسە اس اتاسى بيدايدىڭ قاشان سەبىلىپ, قاي كەزدە ورىلۋى كەرەكتىگىن جان-تانىمەن سەزىنەدى. ءىنىسى اقان – سەنىمدى سەرىگى, شارۋاشىلىقتىڭ تەحنيكالىق جاعىن باقىلايدى. قارا جەردىڭ قاسيەتىن بويىنا سىڭىرگەن ەكەۋى ماماندىعى باسقا بولعانىمەن, تۋعان جەردەن تابان تايدىرعان جوق. سابىرجاننىڭ ۇلى ايازحان دا وسى قاتاردا. توكەڭنىڭ جۇلدىز, اسەمگۇل, شولپان, كامشات ەسىمدى ءتورت قىزى استانا, الماتى, پەتروپاۆل قالالارىندا تۇرادى. مىنە, باسى وسكەن, مالى ورگەن ۇلگىلى اۋلەتتىڭ تىنىس-تىرشىلىگى
وسىنداي.
* * *
جالپى, ەسەلى ەڭبەگىمەن تانىلىپ, بيىك تابىسقا جەتىپ وتىرعان اۋلەتتەر سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا وتە كوپ. ايتالىق, قىزىلجار اۋدانىنداعى اكەلى-بالالى-نەمەرەلى نيكولاي, الەكساندر, ۆيكتور مەلەحيندەر «نالوبين» جشس-دە بارلىعىن ەڭبەك ءوتىلىن قوسقاندا ءجۇز جىلعا جۋىق ۋاقىت جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق ءۋاليحانوۆ اۋدانىنداعى «ساعىندىقوۆ» شق ەڭبەك ەتەتىن ۇيىمشىل قابدۋالي ۇلىنىڭ اۋلەتى دە كوپكە ۇلگى. وتاعاسى ەكى ۇلى قايرات, الماسپەن بىرگە شارۋاشىلىعىن تابىستىڭ قاينار كوزىنە اينالدىرىپ وتىر.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
