جاسىل ەنەرگيانى وركەندەتۋ قادامى

وبلىس اكىمى سەرىك شاپ­كەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, اتىراۋ – ەلى­­مىزدەگى ءىرى مۇناي-گاز حابى, ەكولوگيالىق جۇكتەمەسى جوعارى يندۋستريالدى ءوڭىر. مۇندا تا­بيعي رەسۋرستاردىڭ قورى مول ءارى وندىرىستىك ينفراقۇرىلىم تىعىز شوعىرلانعان.

– كاسپي تەڭىزىنىڭ جاعالاۋى, جايىق وزەنى مەن وزگە دە بىرە­گەي ەكوجۇيەلەر ءوڭىردىڭ ەكولو­گيالىق تۇراقتىلىعى مەن بيو­əرتۇرلىلىگىنە ايرىقشا مəن بەرۋدى تالاپ ەتەدى. ەكولوگيانى قورعاۋ – تەك تابيعاتتىڭ تازالىعىن ساقتاۋ شاراسى عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىنا تىكەلەي əسەر ەتەتىن ستراتەگيالىق باعىت. وسى ورايدا اتىراۋ وبلىسىندا جاسىل ەنەرگيانى دامىتۋعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر, – دەدى س.شاپكەنوۆ.

سونىڭ ىشىندە جەل ەنەرگياسى ستراتەگيالىق ماڭىزى بار سالاعا اينالدى. قازىر وڭىردە ەكى ءىرى جەل ەلەكتر ستانساسى جۇمىس ىستەپ تۇر. ءبىرىنشىسى – يساتاي اۋدانىنداعى ماناش اۋىلىنىڭ ماڭىندا ورنالاسقان جەل ەلەكتر ستانساسى. جوبا اياسىندا 36 گەنەراتور جەلدەن تۇراقتى ەلەكتر ەنەرگيا­سىن وندىرەدى. گەنەراتورلاردىڭ قۋاتى 52,8 مەگاۆاتتى قۇرايدى.

ەكىنشى ستانسا ماقات اۋدا­نىنداعى دوسسور كەنتىنە جاقىن ورنالاسقان. مۇندا 24 گەنەراتور بار. جەل ەلەكتر ستانساسىنىڭ قۋاتى – 48 مەگاۆاتت. وتكەن جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن جوباعا ينۆەستيتسيا رەتىندە 23 ملرد تەڭگە سالىنعان.

– ءبىر عاسىردان استام ۋا­قىتتان بەرى مۇناي مەن گاز وندىرەتىن اتىراۋ وبلىسى ءۇشىن جاسىل ەنەر­گيا وندىرۋگە باعىتتالعان جوبالاردىڭ ماڭى­زى وتە جوعارى بولىپ وتىر. بىرىنشىدەن, مۇنداي ستانسالار اتموسفەرانى لاستاۋى مۇمكىن زياندى شىعارىندىلاردى ازاي­تۋعا تىكەلەي əسەر ەتەدى. ەكىن­­­شىدەن, كومىرسۋتەك شيكى­زاتىنا تəۋەلدىلىكتى تومەندەتۋگە باعىتتالعان ناقتى قادام. ۇشىن­شىدەن, ستانسالار جەرگىلىكتى ەنەرگەتيكالىق قاۋىپ­سىزدىك­تى نى­عايتىپ, جۇيەنىڭ تۇراقتى­لىعىن ارتتىرادى, – دەيدى س.شاپكەنوۆ.

اكىمنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, مۇنايلى وڭىردە جاسىل ەنەرگيا سالاسىندا تاعى دا ماڭىزدى بەس ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلىپ وتىر. ونىڭ ءبىرىنشىسى – قىتايلىق «CRE International» كومپانياسىنىڭ جەل ەلەكتر ستانساسىن سالۋ باستاماسى. وسىعان بايلانىستى اتىراۋ وبلىسىنا ارنايى كەلگەن كومپانيا باسشىسى چجەن چجاننىڭ مالىمەتىنشە, جاڭا جوبانىڭ قۋاتى – 500 مەگاۆاتت.

– قىتايلىق كومپانيا اتىراۋ وبلىسىندا جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزىن دامىتۋ ماقساتىنداعى جوبانى ۇسىندى. جاڭا جوبا مۇنايلى ءوڭىردىڭ ەنەرگەتيكالىق الەۋەتىن ارتتىرۋ, ەكولوگيالىق تازا ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋ باعىتىندا جۇزەگە اسىرىلادى. بۇل ەلىمىز اۋماعىنداعى ەڭ ءىرى جەل ەنەرگياسىن وندىرەتىن جوبانىڭ ءبىرى بولادى, – دەيدى وبلىس اكىمى.

ەكىنشى جوبانى «فيبراتەكس» كومپانياسى قولعا الىپ وتىر. كومپانيا پلاستيك قالدىقتارىن وڭدەپ, شتاپەلدى تالشىق شى­عاراتىن زاۋىت سالىپ جاتىر. جوبانىڭ قۇنى – 2,1 ملرد تەڭگە.

ءۇشىنشىسى – «نەفتەسترويسەرۆيس لتد» كومپانياسىنىڭ تاماق قالدىقتارىن قايتا وڭدەيتىن كەشەنى. كومپانيا بۇل جوبانى جىلىوي اۋدانىندا ىسكە اسىرۋعا كىرىستى. جوباعا سايكەس كەشەن ىسكە قوسىلعاندا جىلىنا 8 280 توننا قالدىق وڭدەلەدى. ءتورت ت ۇلىككە ارنالعان مال ازىعى مەن بيوگۋمۋس شىعارىلادى. جوباعا 900 ملن تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالۋ جوسپارلانعان. ينۆەستيتسيالىق قارجىنىڭ 765 ملن تەڭگەسى «جاسىل دامۋ» اق ارقىلى قارجىلاندىرىلدى.

ءتورتىنشى جوبانى «SAN Tyres» كومپانياسى ىسكە اسىرىپ وتىر. بۇل – ەسكى شينالاردى قايتا وڭدەۋ جوباسى. وعان 1 ملرد تەڭگە ينۆەس­تيتسيا سالىندى.

بەسىنشىسى – «Daniko» كومپانياسى قولعان پلاستيك قالدىق­تارىن قايتا وڭدەۋ زاۋىتى. قازىر ءوندىرىس ورنىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. جوبانىڭ قۇنى 1,2 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى.

– مۇنداي جوبالار جاي عانا وندىرىستىك نىساندار ەمەس. بۇل – ەكولوگيالىق مəدەنيەتكە كوشۋ, جاسىل ترانسفورماتسيا مەن ين­ۆەس­­تيتسيالىق سەنىمدىلىكتىڭ كور­سەت­كىشى, اتىراۋدىڭ مۇنايلى وڭىردەن جاڭا ەكولوگيالىق باعىت­­­­­قا ءوتىپ جاتقانىنىڭ ناقتى مىسالى. ءبىز ءوندىرىس ورىندارىن اشىپ قانا قويماي, تابيعاتتى ساقتاۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەۋدى دە قولعا الا باستادىق, – دەيدى س.شاپكەنوۆ.

اتىراۋ وبلىسى