جي ءداۋىرىنىڭ مەديا مۇراتى

باسقوسۋ قىتاي حالىق رەس­پۋبليكاسىنداعى سيان تسزياوتۋن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرەزيدەنتى مەن ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى اراسىندا قول قويىلعان مە­مو­راندۋمدى رەسمي الماسۋ راسىمىنەن باستالدى. اتالعان قۇ­جاتتى قىتايدان ارنايى كەل­گەن قوناق, سيان تسزياوتۋن ۋنيۆەر­سيتەتى جۋرناليستيكا جانە جاڭا مەديا ينستيتۋتىنىڭ ديرەك­تورى ۆۋ فەن ەۇۋ باسقارما مۇ­شەسى – اكادەميالىق ماسەلەلەر جونىندەگى پرورەكتورى ارداق بەيسەنبايعا سالتاناتتى جاعداي­دا تابىس ەتتى. بۇل مەموراندۋم ەكى وقۋ ورنى اراسىندا بىرلەس­كەن حالىقارالىق عىلىمي زەرت­تەۋ جوبالارى بو­يىنشا ىنتى­ماقتاستىقتى دامىتىپ, «جاڭا تارالىم مەن جار­نامانىڭ زاماناۋي ۇردىستەرى» دەگەن اتاۋ­مەن بىرلەسكەن ونلاين ساباق وتكى­زۋگە, باكالاۆريات نەمەسە ماگيستراتۋراعا بىلىمگەرلەردى قابىلداۋعا ءوز سەپتىگىن تيگىزبەك.

ايتا كەتسەك, سيان تسزياوتۋن ۋنيۆەرسيتەتى (Xi’an Jiaotong University) – قىتايدىڭ ەڭ بەدەلدى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى جانە 2025 جىلعى QS World University Rankings رەيتينگى بويىنشا قىتايدا 12-ورىندا, ال الەم بو­يىنشا 202-ورىندا تۇر.

ۆۋ فەن مىرزا سيان تسزياوتۋن ۋنيۆەرسيتەتى مەن ەۋرازيا ۇلت­تىق ۋنيۆەرسيتەتى اراسىندا ىنتىماق­تاستىقتىڭ ورناۋى ەكى ەل ءۇشىن دە ءبىلىم سالاسىنداعى ماڭىزدى سىرتقى بايلانىستىڭ ءبىرى ەكەنىن جانە ورتالىق ازيا, ونىڭ ىشىندە قازاقستان جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ سالاسىندا ەلەۋلى جەتىستىككە قول جەتكىزىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

بۇگىندە تسيفرلىق تەحنولو­گيالاردىڭ قارقىندى دامۋى ءححى عاسىر مەدياكەڭىستىگىن تۇبەگەيلى وزگەرىسكە ۇشىراتىپ جاتىر. قازىر بۇل قۇبىلىستىڭ نەگىزگى قوزعاۋشى كۇشى – جاساندى ينتەللەكت. وسى تاقىرىپتا العاشقى بولىپ ءسوز سويلەگەن ۋنيۆەرسيتەت پرورەكتورى ا.بەيسەنباي اقپارات­تى جيناۋ, وڭدەۋ, تاراتۋ مەن تۇتىنۋ تاسىلدەرى وزگەرىپ, بۇرىن ادامنىڭ عانا قۇزىرىندا بولعان شىعار­ما­شىلىق جانە اناليتيكالىق قىزمەتتىڭ كەيبىر تۇستارى اۆتوماتتاندىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.

«مامانداردىڭ ايتۋىنشا, كوپتەگەن جەتەكشى مەدياكوم­پانيا, مىسالى, «Reuters», «Bloomberg», «Washington Post» قاراپايىم جاڭالىقتار مەن قارجىلىق ەسەپ­تەر­دى جي ارقىلى جازىپ وتىر. جي الگوريتمدەرى دەرەكتەر نەگىزىندە اقپارات دايىنداپ قانا قويماي, ونىڭ ءستيلى مەن اۋديتورياعا بەيىم­دەلۋىن رەتتەي الادى. بۇل تەحنو­لوگيا جۋر­ناليستيكاداعى ادام فاك­تورىنىڭ السىرەۋىنە الىپ كەلۋى مۇمكىن. الايدا ەموتسيالىق, الەۋ­مەتتىك كونتەكستى ءتۇسىنۋ, سىن تۇرعى­سىنان ويلاۋ, ەتيكالىق شەشىم قابىلداۋ – جي ءالى تولىق مەڭگەرە المايتىن قابىلەتتەر», دەدى ول.

جاساندى ينتەللەكت تاقىرىبى – جاي عانا تەحنولوگيالىق ترەند ەمەس, بۇل – وركەنيەتتىڭ جاڭا باعىتى, مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تيىمدىلىگى مەن قوعامنىڭ جاۋاپ­كەرشىلىگىن اي­قىندايتىن باس­تى فاكتورعا اينال­عانىن اتاپ وتكەن سەنات دەپۋتاتى بيبىگۇل جەكسەنباي جاڭا تەحنولوگيا جەتىستىكتەرىنىڭ قوعام ومىرىنە ۇيلەسىمدى ەنۋى ءۇشىن وعان قۇقىقتىق نەگىز بولۋعا ءتيىس ەكەنىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە, بۇل باعىتتا ناتيجەلى جۇ­­مىس­­ ىسكە اسىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, جۋىردا ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت «جاساندى ينتەللەكت تۋرالى» زاڭ جوباسى ازىرلەنگەنىن تىلگە تيەك ەتتى.

«7 تاراۋ, 28 باپتان تۇراتىن بۇل زاڭ بولاشاقتا ءالى وزگەرتىلىپ, تولىقتىرىلاتىنى ءسوزسىز. ويت­كەنى جي بويىنشا الەمدە جاسالىپ جاتقان جۇمىستار ۇلكەن جولدىڭ باسى عانا. ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش زاڭى دا – قازىرگى زامان تالاپتارىنا جاۋاپ بەرەتىن كەشەندى قۇقىقتىق بازا قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان العاشقى قادام. ءبىز وسى باعىتتا زاڭنامامىزدى حالىقارالىق ستاندارتتارمەن ۇيلەستىرۋگە دا­يىنبىز. قازىر ءتيىستى جۇمىس ادىلەت مينيسترلىگى, جاساندى ينتەللەكت جانە تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگى مەن استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى الاڭىندا جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەدى سەناتور.

ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ەلىمىزدە يۋنەسكو-نىڭ ەتيكالىق كودەكسىن ەسكەرىپ, ۇلتتىق AI ەتيكا­سى جونىن­دەگى كەڭەس قۇرىلىپ جاتىر. 300-دەن استام جوبا جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرىن قولدانادى. «Astana Hub» پەن احقو الاڭدا­رىندا 70-تەن استام AI-ستارتاپ تىركەلگەن. بۇل سالاعا سالىناتىن ينۆەستيتسيا كولەمى 1 تريلليون تەڭگەدەن اسپاق. وسى جانە وزگە دە جەتىستىكتەرگە توقتالعان ب.جەكسەنباي مەملەكەت تاراپىنان AI تەحنولوگيالارىن مەملەكەتتىك باسقارۋعا ەنگىزۋ, ءبىلىم مەن عىلىم جۇيەسىندە قولدانۋ, مەديا سالا مەن تسيفرلىق مادەنيەتتە ەتيكالىق ستاندارتتار ەنگىزۋ سەكىلدى ءۇش سترا­تەگيا­لىق باعىت ايقىندالعانىن اتاپ ءوتتى.

حالىقارالىق كونفەرەنتسيادا مەديا سالاسىنىڭ وزگە دە مايتالمان ماماندارى, اتاپ ايتقاندا, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى,  پروفەسسور ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, «استانا اقشامى» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى ەركىن قىدىر, «قازاق گازەتتەرى» جشس باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى قامبار احمەت, «حابار» اگەنتتىگى» اق باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى داۋلەتحان جيەنقۇلوۆ, «Abai tv» تەلەارناسىنىڭ ديرەكتورى ەركىن مۇحامەدجانوۆ, ت.ب. ءسوز الىپ, قولىنا قالام مەن ميكروفون ۇستاعان قاۋىمنىڭ جاساندى ينتەللەكت مۇمكىندىكتەرىن قولدانۋىنا قاتىستى ورايلى ويلارىن ورتاعا سالىپ, كەلەلى پىكىرلەرىن كوپكە جەتكىزدى.