كەشە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «وتان قورعاۋشى» مونۋمەنتىنە گۇل شوعىن قويۋ راسىمىنە قاتىستى. مەرەيتويلىق شاراعا 10 مىڭعا تارتا ادام قاتىستى. ولاردىڭ اراسىندا ەلوردالىق جانە وڭىرلەردەن كەلگەن ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, مەملەكەت قايراتكەرلەرى, قالا قوناقتارى مەن تۇرعىندارى بولدى.
مەرەكەلىك ءراسىم بارىسىندا, ەڭ الدىمەن, ۇلى وتان سوعىسى كەزىندە ۇرىس دالاسىندا قازا تاپقان ساردارلار مەن ساربازداردى ءبىر مينۋتتىق ۇنسىزدىكپەن ەسكە الۋ شاراسى ءوتتى.
بۇدان كەيىن مەملەكەت باسشىسى مونۋمەنتكە گۇل قويىپ, سوعىس جانە ەڭبەك ارداگەرلەرىمەن اڭگىمەلەستى. ەرلىكتىڭ ەرەن ۇلگىسىن كورسەتكەن بارشا قازاقستاندىقتى جەڭىس كۇنىمەن قۇتتىقتادى. «بۇل سوعىسقا كوپ ەل قاتىستى, ميلليونداعان ادام مايدان دالاسىندا قازا تاپتى جانە سونشاسى جاراقات الدى, جاقىندارى جاپا شەكتى. ءبىز – جەڭىمپاز اكەلەردىڭ باقىتتى ۇرپاعىمىز. ەگەر, ولار جەڭىسكە جەتپەگەندە, قازىر ءبىزدىڭ جاعدايىمىز قانداي بولارىن ەلەستەتۋدىڭ ءوزى قيىن. قازاقستان بۇگىنگىدەي بولار ما ەدى, بولماس پا ەدى؟ مىناۋ اسپانىمىز وسىنداي اشىق بولار ما ەدى؟ مىناۋ جاستارىمىز جارقىراپ كۇلەر مە ەدى, كۇلمەس پە ەدى؟ مۇنىڭ بارلىعى وسى ارداگەرلەرىمىزدىڭ جەڭىسى. دەمەك, مايدانگەرلەردى ءار ۋاقىتتا دا قۇرمەتتەپ ءجۇرۋ كەرەك. ارداگەرلەرىمىز مەرەكەدە عانا ەمەس, كۇندەلىكتى ومىردە دە بارلىق قۇرمەتكە لايىق. مەن جاستاردىڭ ولارعا ءاردايىم كومەكتەسكەنىن, قارت اتا-انالارىن قۇرمەتتەگەنىن قالايمىن, ءبىزدىڭ حالىق سولاي بولۋعا ءتيىس. سەبەبى, ەرتەڭ سەن دە قارتاياسىڭ, سوندا بالالارىڭ سەنى دە ءدال سولاي سىيلايتىن بولادى. وسىنى ۇمىتپاسا ەكەن دەيمىن. ارداگەرلەر ارامىزدا امان-ەسەن ۇزاق ءجۇرىپ, ادامگەرشىلىك, مورالدىق ۇستانىمدارىمەن جاس بۋىنعا ۇلگى بولا بەرسىن», – دەدى ەلباسى.
وسىلاي دەي كەلە, مەملەكەت باسشىسى بارشا قازاقستاندىقتى جەڭىستىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, زور دەنساۋلىق تىلەدى. «مەرەكەلەرىڭىزبەن, قىمباتتى قازاقستاندىقتار! ءاربىر وتباسىنا باقىت, تابىس جانە اشىق اسپان تىلەيمىن!» – دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
بۇل كۇنى «وتان قورعاۋشى» مونۋمەنتى الاڭىنا جينالعان قارت ارداگەرلەردىڭ جۇزدەرىنەن جىلىلىق ەسىپ تۇرعانداي بولدى. ولاردىڭ ارقايسىسى وزدەرىنىڭ سۇراپىل سوعىس جىلدارىمەن تۇسپا-تۇس كەلگەن جاستىق شاقتارىن تاعى ءبىر رەت ەسكە العانداي كورىندى. ماسەلەن, شىعىس قازاقستان وبلىسى, اباي اۋدانىنان كەلگەن ابىلكارىم تەمىرحانوۆ سوعىسقا 1941 جىلى 10-سىنىپتى اياقتاعان جىلى بارىپتى.
«21 ماۋسىم كۇنى قولىمىزعا اتتەستات الدىق, ال 22 ماۋسىم كۇنى سوعىس باستالدى. ارتىنشا, ءبىز دە وتانىمىزدى قورعاۋعا اتتاندىق. سوعىستى ماسكەۋ تۇبىنەن باستادىق. ال 9 مامىردى اۆستريادا قارسى الدىق», – دەدى ول. نۇرمۇحانبەت اقشالوۆ ەسىمدى قاريا اسكەر قاتارىنا 1941 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا شاقىرىلعان ەكەن.
«مەن ول كەزدە نەبارى 18 جاستا ەدىم. ءبىز سۇراپىل سوعىس جىلدارى باۋىرجاننىڭ ديۆيزياسىنىڭ قۇرامىندا بولدىق. ەلىمىزدىڭ باتىرى كەيىن ءبىزدى 28 پانفيلوۆشىلار ديۆيزياسىنا قوستى. سول تۇستا, ماسكەۋدە دۇشپاننىڭ بەتىن قايتارىپ جۇرگەندە جارالانىپ, 1943 جىلدىڭ 4 قاڭتارىندا گوسپيتالعا ءتۇستىم. 1944 جىلدىڭ 26 تامىزىندا ۇيگە ورالدىم. ەلگە كەلگەننەن كەيىن اۋىلدا ەڭبەك ەتىپ, سوعىستا قالعان جولداستارىمىزعا كومەگىمىزدى كورسەتتىك», – دەيدى ن. اقشالوۆ بىزبەن اڭگىمەسىندە.
بۇگىندە جاسى 93-كە جاقىنداپ قالسا دا, مەرەكەلىك شاراعا كەلگەن سوعىس ارداگەرى تۇراباي ەرەجەپوۆ بىزگە تىڭ بولىپ كورىندى. ول 1923 جىلى ومبى قالاسىندا تۋعان ەكەن. اسكەر قاتارىنا 1941 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا الىنىپتى.
«سودان 1945 جىلعا دەيىن قان مايداننىڭ بەل ورتاسىندا جۇردىك. زۇلمات جىلدارى 2 رەت جارالاندىم. الايدا, ەلىمە امان-ەسەن ورالىپ, بۇگىن, مىنە, جەڭىستىڭ 70 جىلدىق مەرەيتويىنا كۋا بولىپ وتىرمىن. مەن 7 ۇل, 2 قىز ءوسىرىپ, ولاردان 28 نەمەرە, 27 شوبەرە ءسۇيدىم. بالالارىمنىڭ بارلىعى, قۇدايعا شۇكىر, ەلىنە حال-قادەرىنشە ەڭبەك ەتىپ كەلەدى», – دەدى ءوز سوزىندە اقساقال.
جالپى, بۇگىندە ەلوردادا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ 206 ارداگەرى تۇرادى ەكەن. ولاردىڭ بارلىعىنا جەڭىس كۇنى قارساڭىندا 1 ميلليون 100 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ءبىر رەتتىك كومەك كورسەتىلىپ, پاتەرلەرىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن.
ءيا, بۇگىندە ەلىمىزدە ارداقتى ارداگەرلەرىمىز جان-جاقتى اسپەتتەلىپ جاتىر. وتە ورىندى ءۇردىس. ويتكەنى, ولار قانداي قۇرمەتكە دە لايىق.
ءلايلا ەدىلقىزى.
«ەگەمەن قازاقستان».
