ءومىر مۇراتى

بولاشاقتا كىتاپ سورەلەرىنەن ورىن الىپ, ءتالىمشى قاۋىمنىڭ سان ۇرپاعى پاراقتايتىن توم-توم تۋىندىلار باستاۋىن ستۋدەنت داپتەرىنە تۇسكەن العاشقى دەرەك پەن دايەكتەن الارى ءسوزسىز. بۇعان عىلىمي وي مەن عالىم زەرتحاناسىنا ءۇڭىلۋ بارىسىندا كوز جەتكىزىپ وتىرمىز. عىلىمنىڭ ءوزى ماقسات, ال مەجە دەگەنىمىز سول ماقساتقا جەتۋ باسپالداقتارى. مەجە بيىك بولعان سايىن ماقسات تا كوز ۇشىنداعى تۇنگى الاۋ سىندى جارقىراي تۇسەدى. عىلىم جولىنىڭ بۇرالاڭ-بۇرىلىسى, ويى مەن قىرى كوپ. سول جولدىڭ نەبىر بەلەسىن ارتقا تاستاپ, قايقاڭ قىرىنا كوتەرىلۋ عالىمنىڭ ءوز مەجەسىنە, دىتتەگەن ۇدەسىنە جەتكەنى ەمەي, نەمەنە؟! وسى ايتىلعاندار بەلگىلى جۋرناليست-عالىم, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ تەلەراديو جانە قوعاممەن بايلانىس كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى راحيما شارىپقىزى نۇريدەنگە تىكەلەي قاتىستى. راحيما جەت­پىسىنشى جىلداردىڭ سوڭىن الا م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن ءتامامدادى. قازىر عوي كۇن سايىن شەتەل اسىپ جاتاتىنىمىز. مگۋ ول كەزدە كەز كەلگەن كوگەنكوزدىڭ ارمانى بولاتىن. راحيما سول ماسكەۋدى كوردى. ول كەزگى تالاپكەر جۇرت ءۇشىن مگۋ بۇگىنگى گارۆاردپەن, سوربوننامەن پارا-پار بولاتىن. وسى وقۋ ورنىن تۇگەسكەن راحيما شارىپقىزى بۇگىندەرى كوڭىلدىڭ كوگىندە, كوپتىڭ اۋزىندا. بىرەر ءسوز راحيما ءشارىپ­قىزىنىڭ ماقساتكەرلىگى تۋرالى. ەڭبەك جولىن قازاق راديوسىنىڭ شەتەلدەرگە حابار تاراتۋ باس رەداكتسياسىندا رەداكتور بولىپ باستاعان ول تاجىريبەنى عىلىممەن ۇشتاستىرىپ, ديسسەرتاتسياسىن «قازاقشا حابار تاراتاتىن شەتەل راديولارى» تاقىرىبى بويىنشا قورعادى. ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ راديوجۋرناليستيكا كافەدراسىن مەڭگەردى. بۇدان سوڭ قىزمەت بابىمەن استاناعا اۋىسىپ, ل.ن.گۋ­ميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جۋرناليس­تيكا كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, راديوجۋرناليستيكا بويىنشا دوتسەنت بولىپ قىزمەت اتقاردى. «شەتەلدەردەگى قازاق راديولارى», «قازىرگى شەتەل جۋرناليستيكاسى» وقۋ قۇرالدارىنىڭ, «حالىقارالىق راديوجۋرناليستيكا» وقۋلىعىنىڭ, «راديوجۋرناليستيكا» وقۋ-ءادىس­تەمەلىك كەشەنىنىڭ اۆتورى. ءسويتىپ, راحيما شارىپقىزى قازاق مەدياتانۋ عىلىمىنداعى سۇبەلى سالا – راديوجۋرناليستيكادا ءوز سورابىن سالدى. رۋحاني جۋرناليستيكا... وقىر­مان نازارى ەندى عانا اۋا باستاعان وسىناۋ سونى ۇعىم قىس­قاشا توقتالىپ وتكەندى قاجەت ەتەدى. جۋرناليستيكا ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ فاكتورى, بۇقارالىق-اقپاراتتىق قىزمەت سالاسى رەتىندە جاڭاشا ورىستەي باستاعانى بەلگىلى عوي. قوعامنىڭ ءتۇرلى سالالارىنا كوڭىل بولۋىنە وراي ونى سايا­سي, ەكونوميكالىق, دەپ ءبولىپ قاراستىرىپ ءجۇرمىز. ەندى وسى جۋرناليستيكا سالالارىنا راحيما نۇريدەننىڭ زەرتتەۋلەرى ارقىلى رۋحاني جۋرناليستيكا دا قوسىلىپ, بايىتىلا ءتۇستى دەپ ساناۋعا تولىق نەگىزىمىز بار. جالپى العاندا ءتىل, ءدىل, ءدىن رۋحانيات ۇعىمىنا كىرەدى. رۋح دەگەن ءسوزدىڭ ءتۇپ-تامىرى دىننەن باستاۋ الادى. رۋحانيات, رۋحاني تاربيە, رۋحاني بايلىق, رۋحاني قازىنا, رۋحاني تازالىق ۇعىمدارىنىڭ تۇيىسەر تۇسى دا دىندە جاتىر. سوندىقتان «رۋحاني جۋرناليستيكانىڭ» اۋقىمى كەڭ. راحيما شارىپقىزىنىڭ رۋحانيات تاقىرىبىن جۋرناليستيكا تەورياسى تۇرعىسىنان تالدايتىن «قازىرگى شەتەل جۋرناليستيكاسى» وقۋ قۇرالىندا بۇل ماسەلە عىلىمي-ادىستەمەلىك تۇرعىدان زەردەلەنسە, «قازاق رۋحاني جۋرناليستيكاسى» مونوگرافياسىندا تاريحي-ديالەكتيكالىق, گنوسەولوگيالىق كوز­قاراس نەگىزىندە جۇيەلەنىپ, سارالانادى. ينەمەن قۇدىق قازعانعا پاراپار زەرتتەۋشى ەڭبەگى ءتىزىپ شىققانعا عانا وڭاي. عالىم كوز مايىن تاۋىسىپ جازىلعان «قازاق رۋحاني جۋرناليستيكاسى» مونوگرافياسى قازاق جۋرناليس­تيكاسى عىلىمىنداعى وسى تاقىرىپتاعى تۇڭعىش ەڭبەك بولعاندىقتان, توقتالا كەتكەنىمىز ءجون. جۇمىس­تىڭ باستى ناتيجەلەرى مەن جەتىس­تىكتەرى مىناداي. وندا رۋحاني جۋرناليستيكا جۇيەسىنىڭ قالىپ­تاسۋى مەن دامۋ باعىتتارى كەشەن­دى تۇردە زەرتتەلىپ, عىلىمي-تەوريا­لىق, ادىستەمەلىك نەگىزى سارالانىپ, ونىڭ تاريحي نەگىزدەرى انىقتال­عان. زايىرلى ءباسپاسوزدىڭ رۋحاني قىزمەتىن سارالاۋ بارىسىندا كوپتەگەن ماقالالار عىلىمي اينالىمعا ەنگىزىلگەن, قازاق جۋرناليستيكا عىلىمىنا «ءدىني-تانىم­دىق ءباسپاسوز», ءدىني جۋرنال­دار, زايىرلى ءباسپاسوزدىڭ رۋحاني قىزمەتى ۇعىمىنا انىقتاما بەرىلگەن, ولاردىڭ جانرلىق, تاقى­رىپتىق, مازمۇندىق قىرلارى اشىل­عان. سونىمەن قاتار, ءدىني-تانىم­دىق باسىلىمداردىڭ ساراپتاۋلى كەشەندى جۇيەسى ۇسى­نىلعانىن, ەلەك­تروندى اقپارات قۇرالدارى ءدىني حا­بارلارىنىڭ پىشىندىك, جانرلىق ەرەكشەلىكتەرىن تالداۋ ناتيجەسىندە تۇڭعىش رەت تەلەراديوداعى رۋحاني تاقىرىپ عىلىمي اينالىمعا ەنگىزىلگەنىن اتاپ كورسەتكەنىمىز ءجون. راحيما شارىپقىزى ەلى­مىزدىڭ باس باسىلىمى – «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ ۇلتتىڭ رۋحاني بەت-بەينەسىن قالىپتاستىرۋداعى ءرولىن كوپتەن زەردەلەپ كەلەدى. ول ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرا­زيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «حا­بار­شىسىندا» «ەگەمەن قازاق­ستان» گازەتىندەگى رۋحانيات ماسە­لەلەرى جانە ولاردىڭ بەرىلۋ ەرەك­شەلىكتەرى» اتتى ماز­مۇندى ماقا­لاسى جارىق كورگەن 2007 جىلدان بەرى بۇل تاقى­رىپتى ءتۇرلى قىرىنان قاراستىرۋ ۇستىندە. اۆتوردىڭ «قا­زاق رۋحاني جۋرناليستيكاسى» اتتى مونوگرافياسىندا «ەگەمەن قازاق­ستاننىڭ» ەتنوسارالىق ءجا­نە كونفەس­سياارالىق كەلىسىمدى ساق­تاۋداعى قىزمەتى دارالانىپ قاراستىرىلادى, جەكەلەگەن اۆتورلاردىڭ شىعارماشىلىعى تالدانادى. عالىم سونىمەن قاتار, قازاق حالىقارالىق جۋرناليستيكاسىن تەوريالىق جانە تاجىريبەلىك تۇرعىدا نەگىزدەۋگە ۇلكەن ۇلەس قوسقانىن اتاپ وتەمىز. ول وسىناۋ سونى سالانىڭ تەورەتيگى عانا بولىپ تابىلمايدى. جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, راحيما شارىپقىزى تەگەراندا تۇرىپ, يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىقارالىق تەلەراديوحابارىندا جۇمىس ىستەگەن بىردەن-ءبىر قازاق ءجۋرناليسى. «ساۋد ارابياسىنىڭ اقپارات كەڭىستىگى», «مىسىر ءباسپاسوزى بويىنشا ءدارىس بەرۋدىڭ ماڭىزى», «الەمدىك اقپارات كەڭىستىگى جانە ۇلتتىق يدەولوگيا», «باي-ولكە راديوسىنىڭ رۋحاني مۇرالارى», «الەم راديولارىنداعى ءدىني حابارلار» اتتى قۇندى عىلىمي ماقالالارى الىس جانە تاياۋ شەت ەلدەردە عىلىمي اينالىمعا ەنگەن. «حالىقارالىق جۋرناليستيكا» ماماندىعى بويىنشا ەلىمىزدەگى العاشقى «قازىرگى شەتەل جۋرناليستيكاسى» وقۋ قۇرالىندا جانە «حالىقارالىق راديوجۋرناليستيكا» وقۋلىعىندا رۋحاني جۋرناليستيكانىڭ الەمدىك تاجىريبەسى دە ساراپتالىپ, اراب ەلدەرى بۇقارالىق اقپارات قۇ­رالدارىنداعى رۋحانيات ءما­سەلەلەرى, يران بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى جانە اياتوللا حومەيني مۇرالارى العاش رەت باياندالىپ, عىلىمي اينالىمعا تۇسكەن. ەلىمىز اقىل-وي, جۇرەك قۋاتىن تالاپ ەتەتىن ءبىلىم ەكونوميكاسىنا اياق باسقان قازىرگى تۇستا عىلىم قايراتكەرىنە قويىلار تالاپ تا, جۇكتەلەر مىندەت تە اۋقىمدى. ىزدەنىس ىركىلمەسىن دەپ تىلەلىك! جەتپىسباي بەكبولات ۇلى, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, پروفەسسور.