ەكولوگيا • 26 قىركۇيەك, 2025

ۋلى كولدىڭ قاۋپىنەن قاشان ارىلامىز؟

30 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ماڭعىستاۋ وبلىسىندا راديواكتيۆتى قالدىقتار كومىلگەندىكتەن, قورشاعان ورتاعا قاۋىپتى, تۇرعىندار دەنساۋلىعىنا زياندى اۋماق بار. حالىق اۋزىندا «ۋلى كول» اتانعان قوشقار اتانىڭ قالاي, قاشان پايدا بولعاندىعى, ونى تۇمشالاۋ, زارارسىزداندىرۋ باعىتىندا قولعا الىنعان جۇمىس پەن بولىنگەن قارجى تۋرالى بۇعان دەيىنگى ماقالالاردا بىرنەشە رەت ايتىلعاندىقتان, قايتالاي بەرۋدى ارتىق سانايمىز.

ۋلى كولدىڭ قاۋپىنەن قاشان ارىلامىز؟

سۋرەت: qazaquni.kz

ءبىر اقيقات, ۋلى كول­مەن كورشى اق­تاۋ قا­لاسىنىڭ, مۇ­ناي­لى اۋدانى مەن تۇپقا­راعان اۋدا­نىنىڭ كەيبىر اۋىل­دارىنىڭ تۇرعىندارى ونىڭ زاردابىن ءبىر كىسىدەي تارتىپ-اق كەلەدى. دالاسى جەل­دى ماڭعىستاۋدا كولدەن ۇشقان شاڭ-توزاڭ, سول توڭى­رەككە جايىلعان مال ەتى مەن ءسۇتى حالىق دەنساۋلىعىنا ايتارلىقتاي زيان.

قوشقار اتا تۋرالى دابىل قاعىلعالى دا ءبىراز جىل, جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ «جاسالىپ جاتىر, تۇمشالانىپ جاتىر, مۇنشالىقتى قارجى ءبولىندى» دەپ داۋرىقتىرعانىنا دا كوپ بولدى. ماسەلە سيىر­قۇيىمشاقتانىپ سوزىلىپ كەتتى. راديواكتيۆتى قالدىقتى قالاي تۇمشالاۋدى بىلمەي, ءبىر جىلى تاسپەن, ءبىر جىلى قۇممەن بىتەپ, كەلەسى جىلى قالدىق سۋدى ايداپ, سودان سوڭ بۇتا ەگىپ, سان امال قولدانىلدى. زاماناۋي عىلىمي جەتىستىكتەردى پايدالانا وتىرىپ زارارسىزداندىرۋعا ساۋاتىمىز جەتپەي مە, الدە قاراجات جەتپەي مە؟ بۇعان دەيىنگى بولىنگەن ميللياردتاعان قاراجات قايدا كەتتى نەمەسە قالاي يگەرىلدى؟ سۇراق كوپ, جاۋاپ جوق. دۇرىسى, قۇنت پەن نيەت, جاناشىرلىق جەتىسپەيدى. مۇنايىن قۇبىرلاپ سورعان ماڭعىستاۋدىڭ مۇڭىن تىڭ­دايتىن, جاسىن سۇرتەتىن ءبىر جان جوق.

كۇنى كەشە ماڭعىستاۋدا «قوشقار اتا» قالدىق قوي­ماسىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇ­مىسى قايتا باستالدى. الداعى ۋاقىتتا «قوشقار اتا» اۋما­عىنا 640 گا جەرگە 1 ملن ءتۇپ سەكسەۋىل كوشەتى وتىرعىزىلادى, زاماناۋي سۋارۋ جۇيەسى ورناتىلىپ, قويما اۋماعىن تەمىرمەن قورشاۋ جۇمىسى قولعا الىنادى.

«جوبا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى اياسىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. 2024 جىلعى زەرتتەۋ ناتيجەسىندە قويما اۋماعىندا راديواكتيۆتى لاستانۋ شەكتى دەڭگەيدەن اسپايتىنى انىقتالىپ, بيولوگيالىق رەكۋلتيۆاتسيا جۇمىسى ۇسى­نىلعان بولاتىن. وسى نەگىزدە «2025–2026 جىلدارعا ارنالعان جاسىل قورعاۋ ايماعىن قۇرۋ جوباسى» ازىرلەندى. جوبا ءوڭىر ەكولوگياسىن جاقسارتۋعا, حالىق دەنساۋلىعىنا اسەر ەتەتىن فاكتورلاردى ازايتۋعا, سونداي-اق قالدىق قويماسىنىڭ ۇزاقمەرزىمدى ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. قوشقار اتا قالدىق قويماسى – حا­لىق اراسىندا كوپتەن بەرى الاڭ­داۋشىلىق تۋعىزىپ كەلە جاتقان ماسەلە. بۇگىنگى باستالعان جۇمىس – ەكولوگيانى ساۋىقتىرۋعا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام. بۇل ءىستى جۇيەلى ءارى اشىق تۇردە جۇزەگە اسىرۋعا مۇددەلىمىز. 2026 جىلدىڭ اياعىنا دەيىن اياقتالۋى قاجەت», دەگەن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرداۋلەت قيلىباي باستامانىڭ ءوڭىر ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە ەكەنىن اتاپ ايتتى.

ۋلى كول باسىندا اكىمگە جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسى مەن الداعى جوسپارلار تانىستىرىلدى. قوشقار اتاعا قاتىستى بۇل جولعى باستاماعا ماڭعىستاۋلىقتار ۇلكەن ءۇمىت ارتىپ وتىر.

 

ماڭعىستاۋ وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار