نە بولدى؟
اپتا بويى Threads اۋديتورياسى مۇلدەم باسقا تاقىرىپتى – كورشى ەلدەن كەلگەن ءبىر مۋزىكانتتىڭ كونتسەرتى مەن سول شارانىڭ پروديۋسەرىنىڭ داۋلى ءسوزى جايلى تالقىلاپ كەلگەن ەدى.
سوندىقتان سالىقتىڭ كوتەرىلۋ تاقىرىبىنا جاپپاي اۋىسۋ كۇرت ءارى شىنايى ەمەس كورىندى. كۇن ىشىندە لەنتا 16%-دىق ققس-تى الىپ تاستاۋعا جانە باعا وسىمىنە قارسى ميتينگىلەرگە شىعۋعا شاقىرعان ءبىرسارىندى پوستتارعا تولىپ كەتتى.
جۇما كۇنگى تولقىندى كۇشەيتۋدە «تۇرمىستىق ماركەرلەر» ەرەكشە ءرول اتقاردى. ءاربىر قازاقستاندىققا تۇسىنىكتى باعا ءوسىمىنىڭ نىشاندارى پايدالانىلدى. باستى مىسالعا باعاسى مىڭ تەڭگەدەن اسىپ كەتكەن «Alpen Gold» شوكولادى, 233 تەڭگەلىك بەنزين مەن 4500 تەڭگەلىك سيىر ەتى الىندى. ەسەپ قاراپايىم ءارى ءتيىمدى ەدى – ابستراكتىلى ماكروەكونوميكانى كوپشىلىك تۇسىنبەسە دە, دۇكەندەگى باعا بەلگىسىن ءبارى كورەدى.
ساراپشىلاردىڭ ەكەۋى دە بۇل تولقىندى حالىقتىڭ وزدىگىنەن تۋىنداعان نارازىلىعى دەپ سانامايدى. ويتكەنى ءبارى تىم جىلدام ءارى ۇيىمداسقان تۇردە ءجۇردى.
«بۇل ادامداردىڭ ءوزارا ايتىسى نەمەسە پىكىرتالاسىنا ۇقسامادى. اركىم ءارتۇرلى تىلدە, ءارتۇرلى اكتسەنتپەن سويلەيتىن تابيعي ورتا بولعان جوق. مۇندا ناقتى دايىندالعان سحەما سەزىلدى. ول جاپپاي اسەر قالدىرۋعا باعىتتالعان. جۇزدەگەن اككاۋنتتىڭ ءبىر مەزەتتە ءبىر ءماتىندى نەمەسە ونىڭ ازداعان وزگەرىستەرىن قاتار جاريالاۋى – انىق بەلگى. بۇل باستاپقى تولقىندى ءتىرى ادامدار ەمەس, ادەيى ىسكە قوسىلعان مەحانيزم تۋعىزعانىن كورسەتەدى. ارينە, كەيىن وعان شىنايى قازاقستاندىقتار دا قوسىلدى», – دەدى ساراپشى ءادىل سەيفۋللين.
ساياساتتانۋشى مارات شيبۇتوۆ تا جۇما كۇنى بولعان جاعدايدى سكوورديناتسيالانعان اكتسيا دەپ سانايدى.
«ارينە, وعان ومىردە بار ادامدار دا قاتىستى. بىراق جاساندى ينتەللەكت پايدالانىلعانى دا انىق بايقالدى. پىكىرتالاسقا ناقتى كىم ەكەنىن انىقتاۋ مۇمكىن ەمەس انونيمدەر ارالاستى. قازاقستاندىقتار ءدال سول كۇنى, مىسالى Backstreet Boys كونتسەرتى ءوتىپ جاتقاندا, ققس ماسەلەسىن قىزۋ تالقىلاۋى ەكىتالاي ەدى», - دەيدى ول.
ساراپشىلاردى جاساندى شابۋىل ويىنا جەتەلەگەن بىرنەشە انوماليا بار.
نە كۇدىك تۋدىرادى؟
اتاپ ايتقاندا, وقيعاعا از ۋاقىت قالعاندا تىركەلگەن جاڭا اككاۋنتتاردىڭ كوپتىگى, ولاردىڭ كوبىندە Instagram ءپروفيلىنىڭ جابىق بولۋى. بۇل اككاۋنتتار باعانىڭ ءوسۋى مەن حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىنىڭ ناشارلاۋى تۋرالى ءبىرسارىندى حابارلامالاردى تاراتتى ءارى بىردەن ۇلكەن قامتۋعا يە بولدى. ەڭ قىزىعى – ولاردىڭ كوپشىلىگىندە باسقا ەشقانداي بەلسەندىلىك بولماعان: جەكە كونتەنت تە جوق, بوتەن تاقىرىپتاعى پىكىرتالاس تا جوق.
«جاڭا اككاۋنتتىڭ بىرنەشە ساعاتتا مىڭداعان رەاكتسيا جيناۋى – قالىپتى ەمەس. شىنايى تالقىلاۋدا ءبارى باياۋ جۇرەدى: اۋەلى تانىستار قوسىلادى, سوسىن عانا كەڭەيەدى. ال مۇندا «جاڭادان كەلگەندەر» بىردەن توپقا شىقتى. بۇل «سەتكا» جۇمىسىنىڭ ايقىن بەلگىسى», – دەيدى سەيفۋللين.
ول تاعى ءبىر جايتتى اتاپ ءوتتى: كەيبىر اككاۋنتتار تەك وسى مەديا-اكتسيا كەزىندە بەلسەندى بولدى. بۇعان دەيىن دە, كەيىن دە مۇلدە «بوس» تۇرعان. بۇل ولاردى «ۇيىقتاپ جاتقان ۇياشىقتار» رەتىندە سيپاتتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ياعني ارنايى دايىندالعان پروفيلدەر, تەك قاجەتتى ساتتە عانا قوسىلادى.
مۇنداي ءتاسىلدىڭ مىسالدارى دا بار. K_kanatw اككاۋنتى بيىل اقپاندا قۇرىلعان. سول ۋاقىتتان بەرى تەك ەكى جازبا جاريالاعان – كوكتەمدە جانە جازدا. سودان كەيىن عانا ققس-قا قارسى ۇندەۋلەرگە بەلسەندى ارالاسقان. imadallin اككاۋنتى Threads-تە العاشقى جازباسىن 21 تامىزدا ورنالاستىرعان. بىراق Instagram دەرەگىنە سايكەس, بۇل اككاۋنتتىڭ اتاۋى 11 رەت وزگەرگەن. ال dosikzt ءپروفيلى 10 قىركۇيەكتە بەلسەندى بولعان. ونىڭ ققس تاقىرىبىنا ارنالعان بار بولعانى بەس تالقىلاۋى ەكى كۇندە 22 مىڭنان استام لايك جيناعان.
سونىمەن قاتار باعا ءوسىمى مەن ققس-قا قارسى شەتەلدە تۇراتىن قولدانۋشىلار دا بەلسەندى ارالاستى. ماسەلەن, mrs.chaoticmind پەن mali_aiss وزبەكستاندا ءومىر سۇرەتىن كورىنەدى. ال timtegrator مەن d_makhambetsaliyev – قازاقستاندىقتار, بىراق قازىرگى كەزدە لوندوندا تۇرىپ جاتىر.
ءارتۇرلى, ءبىر-بىرىمەن بايلانىسى جوق پايدالانۋشىلاردىڭ ءبىر ۋاقىتتا بىردەي باعالاردى اتاۋى دا كۇدىك تۋدىرادى. اسىرەسە «Alpen Gold» ءبارىنىڭ اۋزىندا بولدى. كەيبىر اككاۋنتتار ءتىپتى بىردەي ماتىندەردى كوشىرىپ جاريالادى. ءادىل سەيفۋللين مۇندايدى ءتىرى ادامدار ىستەمەيتىنىن, بوتتارعا ءتان ارەكەت ەكەنىن ايتادى.
تاعى ءبىر كۇماندى فاكتور – شەتەلدىك مەديالاردىڭ بەلسەندى ارالاسۋى, اسىرەسە رەسەيلىك وپپوزيتسيالىق Ateo جوباسى. ولار قازاقستاندا جاپپاي نارازىلىق بولىپ جاتقانداي ەموتسيالىق حابارلامالار تاراتتى. ال ءىس جۇزىندە ونداي ەشتەڭە بولماعانى بەلگىلى.
نەگە Threads?
پلاتفورما تاڭداۋى دا كەزدەيسوق ەمەس. Telegram مەن Instagram قازىر تۇراقتى, ەنجار اۋديتورياعا يە بولسا, Threads سوڭعى جارتى جىلدا ايتارلىقتاي كۇشەيىپ, قازاقستانداعى باستى پىكىرتالاس الاڭىنا اينالدى. ءدال وسى جەردە جازدا بىرنەشە تانىمال بيزنەس پەن بلوگەرلەردى «كەنسەلدەۋ» جاعدايلارى بولعان.
Threads ءۇش سەبەپ بويىنشا شابۋىلعا ىڭعايلى:
-
اۋديتورياسى جاڭا ءارى بەلسەندى;
-
انونيمدىك – كوپشىلىك لاقاپ اتپەن جازادى, ال شىن ات قويۋ مۇندا باستاپقىدان-اق ادەتكە جات سانالاتىن;
-
جاپپاي شابۋىل مادەنيەتى – برەندتەردى نەمەسە تۇلعالاردى بويكوتتاۋعا باعىتتالعان ۇجىمدىق اكتسيالاردىڭ تاجىريبەسى بار.
ساياساتتانۋشى ءادىل سەيفۋللين اتاپ وتكەندەي, Threads-تەگى انونيمدىك پەن جاپپايلىقتىڭ ۇيلەسۋى ونى جالعان اقپارات تاراتۋعا وسال قۇرالعا اينالدىرادى.
كىمگە ءتيىمدى بولۋى مۇمكىن؟
العاشقى كوزقاراستا بۇل كامپانيا بيزنەسكە پايدالى بولىپ كورىنۋى مۇمكىن. بىراق ءىس جۇزىندە ولاي ەمەس. جۇمانىڭ كەشىنە قاراي تالقىلاۋ سالىقتان اسىپ, ەكىنشى «قاڭتار» ۇيىمداستىرۋعا دەيىنگى ۇندەۋلەرگە ۇلاستى. بۇل بيزنەس لوگيكاسىنا مۇلدەم ساي كەلمەيدى, سەبەبى بيزنەس تۇراقتىلىققا مۇددەلى.
«سالىق كودەكسى بىلتىر كۇزدە-اق تالقىلاندى. سوندىقتان بيزنەس الدەقاشان ءبارىن شەشىپ قويعان. بىرەۋلەر وزىنە قولايلى شارت جاسادى, ەندى بىرەۋلەر جاعدايدىڭ قيىنداعانىنا كوندى. بيزنەس مۇنداي اكتسيالارعا بارمايدى, ول تىم قاۋىپتى», – دەيدى ساياساتتانۋشى مارات شيبۇتوۆ.
ونىڭ ويىنشا, ۇيىمداستىرۋشىلار شەتەلدە ورنالاسقان. ويتكەنى ىشكى كۇشتەر قازاقستاندىقتاردىڭ نەگە ءۇن قاتاتىنىن, نەگە ءۇن قاتپايتىنىن جاقسى بىلەدى. ال مۇنداعى ريتوريكا كوبىرەك ساياسي قىسىمعا ۇقسايدى. مىسالى, بىرەۋ ققس تاقىرىبىن سىلتاۋ قىلىپ, بيلىككە قىسىم جاساعىسى كەلۋى مۇمكىن. بۇل جەردە قۇرال – بيزنەس ەمەس, ەموتسيونالدى اۋديتوريا مەن بوتتار ارقىلى قوزدىرىلعان Threads قولدانۋشىلارى.
مۇنى «جۇمانىڭ» تاڭدالۋى دا راستايدى. بۇل – كورشى ەلدەردەن الىنعان ءتاسىل. بىراق قازاقستاندا ول «ونشا جۇمىس ىستەمەيدى», سوندىقتان ناتيجە بەرمەدى.
«ادەتتە ۇيىمداستىرۋشىلار Threads-تەن باسقا جەلىلەرگە دە شىعارادى دا, ارتىنشا كوشەگە اپارۋدى كوزدەدى. سول كەزدە نيۋ-يوركتە جۇرگەن ءبىزدىڭ پرەزيدەنت وتە ىڭعايسىز جاعدايدا قالار ەدى... بىراق ەشتەڭە دە ىسكە اسپادى», – دەپ تۇيىندەدى ساراپشى.
قورىتىندىسى قانداي؟
جۇما كۇنگى «ب ۇلىك» Threads الگوريتمدەرىنىڭ شىنايى ەموتسيا مەن جاساندى اقپاراتتى اجىراتا المايتىنىن, كەرىسىنشە ولاردى ارالاستىرىپ, ورگانيكالىق كورىنىس تۋدىراتىنىن كورسەتتى. جالعان اقپاراتتى اشكەرەلەۋ كوبىنە ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ وزدەرىنىڭ سالاقتىعىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولدى. ولار بوتتاردى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ءارتاراپتاندىرىپ, تابيعي كورىنىس بەرۋگە كۇش سالماعان.
ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل – قازاقستاندا جاڭا تانىمال بولعان الەۋمەتتىك جەلىدە جاسالعان العاشقى ءىرى جالعان اقپاراتتىق شابۋىل.
بۇل وقيعا بيلىككە كەزەكتى ەسكەرتۋ – كەز كەلگەن ەكونوميكالىق رەفورمالار ۋاقىتىلى ءتۇسىندىرىلىپ, قوعاممەن تالقىلانۋى ءتيىس.
قوعام ءۇشىن دە ساباق – سىني ويلاۋدى دامىتىپ, اقپاراتتىق شۋدى سۇزگىدەن وتكىزۋدى ۇيرەنۋىمىز قاجەت.
سونداي-اق بۇل وقيعا زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن قىزىقتى كەيس بولا الادى. تسيفرلىق قارسىلىق قۇرالدارىنىڭ Facebook-تەن Telegram-عا, ودان كەيىن Threads-كە اۋىسقانىن كورسەتەتىن مىسال.
جالپى قورىتىندى ايقىن: جەلىدەگى سوڭعى تولقىننىڭ ەلەۋلى بولىگى كوپتەگەن فەيك اككاۋنتتاردىڭ جاساندى مانيپۋلياتسياسى بولىپ شىقتى.
