سۋرەت: parstoday.ir/kz
گازا سەكتورىنداعى ءومىردىڭ توزاققا اينالعانى سونشالىق, ازىق-ت ۇلىك پەن ءدارى-دارمەك تاپشىلىعى ۋشىعىپ, اۋرۋحانالار وتىن مەن قاجەتتى رەسۋرستاردان ءبىرجولا قول ۇزگەن. بۇل جاعداي مەديتسينالىق كومەكتىڭ ۋاقتىلى كورسەتىلۋىنە كەدەرگى كەلتىرىپ, جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ دا تارالۋ قاۋپىن كۇشەيە ءتۇستى.
حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, سەكتوردا قاقتىعىس باستالعالى بەرى 65 مىڭنان اسا بەيبىت تۇرعىن قازا تاپتى دەگەن دەرەك بار. كوز جۇمعانداردىڭ كوبى – ايەلدەر مەن بالالار. ال جاراقات العاندار سانى دا از ەمەس, ءدارى-دارمەك پەن قۇرال-جابدىقتىڭ تاپشىلىعىنان جارالىلارعا تولىققاندى كومەك كورسەتە الماي, دارىگەرلەر دە دارمەنسىز كۇيدە قالدى.
الەمدىك قاۋىمداستىق تا قوس تاراپتى, اسىرەسە يزرايل اسكەرىن اتىستى توقتاتۋعا جانە گۋمانيتارلىق ءدالىز اشۋعا شاقىرىپ, بارىن سالىپ جاتىر. بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش, وزگە دە حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى سوعىستى توقتاتىپ, گۋمانيتارلىق كومەكتى بوگەتسىز جەتكىزۋدى تالاپ ەتتى.
سوعان قاراماستان گازا سەكتورىنداعى جاعداي كۇن سايىن ۋشىعىپ بارادى. اسكەري ارەكەتتەردىڭ كۇشەيۋى مەن گۋمانيتارلىق داعدارىستىڭ اۋىرلاۋى حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ شىنداپ ارالاسۋىن تالاپ ەتىپ وتىر. بەيبىت تۇرعىنداردى قورعاپ, قاقتىعىستى توقتاتىپ, كومەككە جول اشىلماسا, گازاداعى جاعداي ءتىپتى جانتۇرشىگەرلىك كۇيگە تۇسكەلى تۇر.
وسىنداي كۇردەلى احۋالعا الاڭداپ, تامىز ايىندا وتكەن بريفينگتەردىڭ بىرىندە بۇۇ باس حاتشىسى انتونيۋ گۋتەرريش تە كەزەكتى مالىمدەسىن جەتكىزگەن. وندا ول گازا قيراعان ۇيىندىلەرگە, قازا تاپقان دەنەلەرگە تولىپ جاتقانىن ايتىپ, حالىقارالىق قۇقىقتىڭ ادام توزگىسىز دەڭگەيدە بۇزىلىپ جاتقانىنا مىسالدار كەلتىرگەن.
«حاماس پەن وزگە دە توپتار ۇستاپ وتىرعان تۇتقىندار بوساتىلۋعا ءتيىس جانە ولاردىڭ توزۋگە ءماجبۇر بولعان سۇمدىق قاتىگەزدىك ارەكەتتەر توقتاتىلۋى كەرەك. مەن ەڭ الدىمەن تاعى دا تاراپتاردى تۇراقتى بىتىمگە, گازاعا بەت العان گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ جولىن بوگەمەۋگە, بارلىق تۇتقىندى دەرەۋ ءارى شارتسىز بوساتۋعا شاقىرامىن. بەيبىت, بەيكۇنا حالىقتى اشتىققا ۇشىراتۋ سوعىس جۇرگىزۋ ءادىسى رەتىندە ەشقاشان پايدالانىلماۋى كەرەك. ازاماتتار قورعالۋعا ءتيىس. گۋمانيتارلىق قولجەتىمدىلىككە ەش كەدەرگى بولماۋى قاجەت. ەندى ەشقانداي سىلتاۋدىڭ, ەشقانداي كەدەرگىنىڭ جانە ەشقانداي وتىرىك ايتۋدىڭ قاجەتى جوق!» دەپ انتونيۋ گۋتەرريش تاياۋ شىعىسقا قاراتا قاتقىل ءۇن قاتقان-دى.
بۇل ماسەلەدە ءبىزدىڭ ەل دە بۇۇ ۇستانىمىن قولداپ, حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ بەيبىت باستامالارىنا قوسىلادى. جەكسەنبى كۇنى قازاقستان بىرنەشە ەلمەن بىرلەسە حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىقتى ساقتاۋ بويىنشا ۇندەۋ جاريالادى.
ناقتى ايتساق, قازاقستان, برازيليا, يوردانيا, قىتاي, فرانتسيا جانە وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىنىڭ باسشىلارى حالىقارالىق قىزىل كرەست كوميتەتىمەن (حقكك) بىرلەسىپ, سوعىس كەزىندە ىزگىلىكتى ساقتاۋعا شاقىراتىن مالىمدەمە جاسادى.
ءوز مالىمدەمەسىندە مەملەكەتتەر باسشىلارى بۇكىل الەمدەگى قاقتىعىستاردا حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىقتىڭ (حگق) كەڭ اۋقىمدا بۇزىلۋىنا, ونىڭ سالدارىنان بولىپ جاتقان ادامزاتتىق قاسىرەتكە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. ولار بارلىق مەملەكەت پەن قارۋلى قاقتىعىستاردىڭ تاراپتارىن حگق-نى, اتاپ ايتقاندا, بەيبىت تۇرعىنداردى, ازاماتتىق نىسانداردى, سونداي-اق مەديتسينا جانە گۋمانيتارلىق سالا قىزمەتكەرلەرىن قورعاۋعا قاتىستى نورمالاردى ساقتاۋعا شاقىردى. سونداي-اق مەملەكەت باسشىلارى كەلەسى جىلى سوعىس كەزىندە ىزگىلىكتى ساقتاۋعا ارنالعان جوعارى دەڭگەيدەگى جاھاندىق كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلاتىنىن جاريالادى.
«وسىدان ءبىر جىل بۇرىن ءبىز حگق-عا ساياسي بەيىلدىلىكتى كۇشەيتۋ جونىندەگى جاھاندىق باستامانى قولعا الدىق. بىزگە زور جاۋاپكەرشىلىك سەزىمى مەن الەم كۋا بولىپ وتىرعان حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىقتىڭ بۇزىلۋى تولقىنىن توقتاتۋ ءۇشىن شۇعىل ءارى باتىل شارالار قابىلداۋ قاجەتتىلىگى تۇرتكى بولدى», دەلىنگەن بىرلەسكەن ۇندەۋدە.
وسىلايشا, الەم كوشباسشىلارى سوعىس كەزىندە ىزگىلىكتى ساقتاۋ ءۇشىن حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىقتى قورعاۋ جولىندا بىرىكتى.
«حگق جونىندەگى جاھاندىق باستاما الەمنىڭ قاي جەرىندە بولسىن, بارلىق قارۋلى قاقتىعىستى قامتيدى, ول بارلىق قاتىسۋشى تاراپقا ارنالعان جانە حگق-نىڭ بىركەلكى ءارى جاپپاي قولدانىلۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. سونداي-اق وندا جەنەۆا كونۆەنتسيالارىنىڭ ەرەجەلەرىن قورعاۋ, ساقتاۋ جانە ءىس جۇزىندە قولدانۋ جاۋاپكەرشىلىگى, ەڭ الدىمەن, مەملەكەتتەرگە جۇكتەلەتىنى مويىندالادى», دەيدى مەملەكەتتەر باسشىلارى ۇندەۋدە.
بۇل مالىمدەمە حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىققا ساياسي بەيىلدىلىكتى كۇشەيتۋ جونىندەگى جاھاندىق باستامانى ىلگەرىلەتۋ اياسىندا جاسالدى. باستاما حگق-نىڭ نەعۇرلىم قاتاڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا پراكتيكالىق ۇسىنىمدار ازىرلەۋگە باعىتتالعان جانە بىلتىرعى 27 قىركۇيەكتە نيۋ-يوركتە بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 79-سەسسياسى اياسىندا باستاماشى التى ەلدىڭ ءسىم باسشىلىعى مەن حقكك كەزدەسۋى بارىسىندا جاريالاندى. قازىرگى ۋاقىتتا باستاماعا 89 مەملەكەت رەسمي تۇردە قوسىلدى, ال 130-دان استامى جەتى تاقىرىپتىق باعىت بويىنشا جاھاندىق جانە وڭىرلىك كونسۋلتاتسيالارعا قاتىستى.
بىرلەسكەن مالىمدەمە الەم جۇرتشىلىعىن كەڭىنەن حاباردار ەتۋ ماقساتىندا بۇۇ-نىڭ التى رەسمي تىلىندە, سونداي-اق قازاق جانە پورتۋگال تىلدەرىندە جاريالاندى.
«الەم حالىقارالىق گۋمانيتارلىق قۇقىقتىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىنىڭ ۇنەمى جانە قاساقانا بۇزىلۋىنا بەيجاي قاراي المايدى. ءبىز بىرلەسىپ, بۇگىنگى قارۋلى قاقتىعىستارعا ءتان ويعا سىيمايتىن جانە جول بەرۋگە بولمايتىن ازاپ پەن قيراتۋدى توقتاتىپ, بۇل قاقتىعىستاردى بەيبىت رەتتەۋ ارناسىنا باعىتتاي الامىز», دەپ ۇندەۋدى تۇيىندەگەن باستاماشى توپ وزگە ەلدەردى دە حگق بويىنشا جاھاندىق باستاماعا رەسمي تۇردە قوسىلۋعا, كونسۋلتاتسيالارعا بەلسەندى قاتىسۋعا جانە باسقالاردى دا وسى ۇلگىنى ۇستانۋعا شاقىرىپ وتىر.
