ءبىلىم • 17 قىركۇيەك, 2025

«Qazaq Digital Mektebi»: جاڭا داۋىردەگى ءبىلىم جۇيەسى

120 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

جاھاندى قىزىقتىرعان جاساندى ينتەللەكت قازىر بارلىق سالادا قارقىن الىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىن­دا بۇل باعىتتىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە دە باسىمدىققا يە بولۋى قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. «جاساندى ينتەللەكتىمەن جۇمىس ىستەۋ قۇزى­رەتىن قالىپتاستىرۋ الدەقايدا ەرتە جاس­تان, ياعني مەكتەپ قابىرعاسىنان قولعا الىنۋعا ءتيىس. وسىعان وراي بىرقاتار باستامانى جۇزەگە اسىرعان ءجون. ەڭ الدىمەن, مەكتەپ وقۋ­شى­لارىنا ارنالعان جاساندى ينتەللەكت نەگىزدەرى تۋرالى باعدارلاما جانە وقۋ ماتەريالدارىن ازىرلەۋ قاجەت. ۇستازداردىڭ جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن مەڭگەرۋ داعدىسىن دا قالىپتاستىرۋ كەرەك بولادى. قاشىقتان وقىتۋ ءتاسىلى جانە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسى نەگىزىندە «Qazaq Digital Mektebi» اتتى شاعىن جيناقتى مەكتەپ ۇلگىسىن ازىرلەۋى­مىز قاجەت. مۇنداي پلاتفورما اۋىلداعى وقۋشىلاردى ساپالى وقۋ تاسىلدەرىمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى پرەزيدەنت. وسىعان وراي ءبىز ءبىلىم سالاسىنا جي-ءدى ەنگىزۋ, مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ, مامان دايارلاۋ جانە قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جونىن­دە سالا ماماندارىن اڭگىمەگە تارت­قان ەدىك. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگى ورتا ءبىلىم كوميتەتىنىڭ توراعاسى قانىبەك جۇماشەۆ, ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسىنىڭ ديرەكتورى ءنازيپا ايۋباەۆا, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جاساندى ينتەللەكت كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بيبىگۇل رازاحوۆا, جاساندى ينتەللەكتىنى دامىتۋ قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى انار تولەۋباەۆا وزەكتى تاقىرىپ جونىندەگى ويلارىن ورتاعا سالدى.

«Qazaq Digital Mektebi»: جاڭا داۋىردەگى ءبىلىم جۇيەسى

– جاساندى ينتەللەكت ءبى­لىم سالاسىنا نە وزگەرىس اكەلەدى؟

قان

قانىبەك جۇماشەۆ:

– بۇگىندە بارلىق سالاعا جاساندى ينتەللەكت ەنىپ جاتىر. قازىردىڭ وزىندە ءبىزدىڭ پەداگوگتەر ونى وقۋ ۇدەرىسىنە قولدانىپ وتىر. ماسەلەن, وسى جىلدىڭ العاشقى التى ايىندا 160 مىڭ مۇعالىم ارنايى دايىندىقتان ءوتتى. بۇگىنگى ۋاقىتتا بارلىق مۇعالىمگە ارنالعان اقىسىز ونلاين كۋرستى ۇيىمداستىرا باستادىق. بىراق اتاپ وتەرىمىز, جاساندى ينتەللەكت ۇستاز ورنىن باسپايدى. ەرتەڭگى كۇنى بالالاردى سىنىپقا كىرگىزىپ, تەك جاساندى ينتەللەكت ساباق بەرەدى دەگەن ءۇردىس بولمايدى. ونداي جايت مۇلدە قاراستىرىلماعان. جاساندى ينتەللەكت تەك مۇعالىمگە كومەك­­­شى قۇرال رەتىندە ءتيىمدى بولادى, ال نەگىزگى ءبىلىم بەرۋ بارىسىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى پەداگوگتىڭ وزىندە قالا بەرەدى.

 

د

بيبىگۇل رازاحوۆا:

– جاساندى ينتەللەكت ءبىلىم جۇيەسىنە قۇرىلىمدىق وزگەرىس اكەلەدى. بۇل جاڭالىقتار ءبىلىم بەرۋ مازمۇنىنان باس­تاپ, وقىتۋ ادىستەرى مەن ءبىلىمدى باعالاۋعا دەيىنگى بارلىق كومپونەنتكە اسەر ەتەدى. اتاپ ايتاتىن بولساق, جي وقىتۋشىلارعا جەكە ءبىلىم بەرۋ تراەكتوريالارىن انىق­­تاۋ­دا, ءاربىر وقۋشىنىڭ قابىلەتى مەن قىزى­عۋ­شىلىعىنا قاراي بەيىمدەلگەن وقى­تۋ جولىن قالىپتاستىرۋعا جول اشادى.

بەيىمدەلگەن وقىتۋ جۇيەلەرى مەن دياگنوستيكالىق پلاتفورمالار ارقىلى ىسكە اسادى. وقۋ باعدارلامالارىن, تەست تاپسىرمالارىن, ەسەپتەر مەن جاۋاپ ۇلگىلەرىن اۆتوماتتى تۇردە قۇراستىرا الادى. بۇل ۋاقىت ۇنەمدەۋگە جانە وقىتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى. سونداي-اق وقۋشىلاردىڭ ءبىلىم دەڭگەيىن ناقتى جانە ءادىل باعالاۋدى جۇزەگە اسىرادى. سونىمەن قاتار جاساندى ينتەللەكت كومەگىمەن وقۋشىنىڭ قاي تۇستا قينالعانىن ناقتى انىقتاپ, پىسىقتاۋعا بولادى. كورۋ, ەستۋ نەمەسە سويلەۋ قابىلەتى شەكتەۋلى وقۋشىلارعا ارنايى قۇرالدار مەن اۋديو-ۆيزۋالدى كومەكشى جۇيەلەردى جاساندى ينتەللەكتىمەن ازىرلەۋگە مۇمكىندىك بار. جي مۇعالىمدەرگە عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ءبىلىم الۋشىلاردىڭ دا جەكە وقۋ كومەك­شى­سى بولا الادى.

 

ر

انار تولەۋباەۆا:

– جاساندى ينتەللەكت ءبىلىم سالاسىنا ءبىراز وزگەرىس اكەلەتىنى انىق. بىراق اۋەلى جي-ءدى دۇرىس ءارى جاۋاپتى پايدالانۋ تۋرالى ويلانۋىمىز كەرەك. ويتكەنى بۇل  دامۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار وقۋشى مەن مۇعالىمنىڭ قاۋىپسىزدىگىن, بۇكىل وقۋ ۇدە­رىسىنىڭ ادىلدىگىن قامتاماسىز ەتۋ مىن­دەتى.

جي-ءدىڭ باستى ارتىقشىلىعى – وقى­تۋدى دارالاندىرۋ مۇمكىندىگى. سونداي-اق مۇعالىمدەردىڭ ەڭ كوپ شاعىمداناتىن ماسەلەسى – قاعازباستىلىق. قازىرگى ۋاقىتتا جي-ءدىڭ كومەگىمەن قۇجاتتاردى راسىمدەۋ, ساباق جوسپارلارىن جۇيەلەۋ, ءتىپتى اتا-انالارمەن بايلانىس ورناتۋ جۇمىس­تارى جەڭىلدەيدى. مۇعا­لىمنىڭ نەگىزگى مىندەتى – با­لاعا ءبىلىم بەرۋ ىسىنە كوبى­رەك كوڭىل بولۋىنە جول اشادى.

الايدا جاساندى ينتەل­لەكتىنى شەكتەن تىس قول­دا­نۋ­دىڭ دا قاۋپى بار. ول وقۋ­شىنىڭ ويلاۋ قابىلەتىن السى­رەتىپ, دايىن جاۋاپقا ۇيرەتىپ قويۋى مۇمكىن. سوندىقتان جي-ءدى تولىق­قان­دى قۇرال رەتىندە قاراستىرۋعا بولمايدى. ول – كومەكشى, باعىت­تاۋشى. وسى جەردە ۇلتتىق دەڭگەيدە ناقتى رەگلامەنتتەر, زاڭنامالىق بازا مەن ەتيكالىق نورمالار قاجەت. ايتپەسە تەحنولوگيانىڭ پايداسىمەن بىرگە قاۋىپ-قاتەرى دە قاتار جۇرەدى.

 

ناز

ءنازيپا ايۋباەۆا:

 – مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە جاساندى ينتەللەكت يگىلىكتەرىن ەنگىزۋ مىندەتىن جۇكتەدى. ەل ەكو­نوميكاسىن دامىتۋدىڭ باس­تى تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى – عىلىم مەن ءبىلىم سالاسىنا جاساندى ينتەللەكت شەشىمدەرىن ەنگىزۋ. ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ ماڭىزدى جاڭاشىلدىق اكە­لەدى. بىرىنشىدەن, ءار وقۋشى­نىڭ دەڭگەيى, قابىلەت-قارىمى مەن قىزىعۋشىلىعىنا قاراي دەربەس تاپسىرمالار دايىنداۋعا جي تاپتىرماس قۇرال. سونىمەن قاتار جي ۇستازداردىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەيدى. جاساندى زەردە ارقىلى مۇعالىمنىڭ كۇندەلىكتى جۇمىسى ەداۋىر جەڭىلدەيدى. ساباق دايىنداۋ, كەرى بايلانىس تاپسىرمالارىن تەكسەرۋ, ءماتىن قۇراستىرۋ, ستاتيستيكا شىعارۋ, وقۋشىلاردىڭ ۇلگەرىمىن تالداۋ سەكىلدى كۇندەلىكتى مىندەتتەرىن جي كومەگىمەن اۆتوماتتى تۇردە ورىندايدى. ناتيجەسىندە, مۇعالىم وقۋشىلارمەن شىعارماشىلىق جۇمىسقا كوبىرەك ۋاقىت بولەدى.

جاساندى ينتەللەكتىنىڭ تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى – قاشىقتان ءبىلىم الۋداعى تەڭ مۇمكىندىك. اۋىل مەكتەپتەرىندەگى وقۋشىلار دا زاماناۋي قۇرالداردى پايدالانا الادى. بۇل – ساپالى بىلىمگە قولجەتىمدىلىكتى ارتتىراتىن قادام.

 

پ

ينفوگرافيكانى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»

– ۇستازداردىڭ جاساندى ينتەللەك­­­تى­نى مەڭگەرۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋ, ونى ساباققا كىرىك­­تىرۋ قاي دەڭگەيدە؟

قانىبەك جۇماشەۆ:

– جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باسىندا 400 مىڭعا جۋىق پەداگوگ ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە جاساندى ينتەللەكت بويىنشا دايىندىقتان وتەدى. ءبىز جاساندى ينتەللەكتىنى ساباققا ەنگىزگەلى وتىرمىز. بىرىنشىدەن, باستاۋىش سىنىپتاردا «تسيفرلىق ساۋاتتىلىق» دەگەن ءپان بار. ال 5-سىنىپتان باستاپ «ينفورماتيكا» ءپانى وقىتىلادى. ەندى وسى ەكى پانگە جاساندى ينتەللەكتىگە قاتىستى باعدار­لامالار ەنگىزىلەدى. وسى ارقىلى وقۋشىلار نەگىزگى تۇسىنىكتەردى مەڭگەرەدى. سونىمەن قاتار ءاربىر مۇعالىم ءوز پانىندە جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانا باستايدى. بۇل جوبانىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ءارى قاجەت بولعان جاعدايدا تۇزەتۋلەر ەنگى­زىپ وتىرۋ ماقساتىندا قاناتقاقتى جوبا جۇرگىزۋدى قولعا الدىق. وعان استانا قالاسىنىڭ مەكتەپتەرى, 217 «كەلەشەك مەكتەبى» تارتىلادى. جالپى, 380 مىڭنان استام وقۋشى جانە 22 مىڭنان استام مۇعالىم قاتىسادى. وسىلايشا, ءبىرىن­شى جارتىجىلدىقتا, قاڭتار ايى­نا دەيىن, بەلگىلەنگەن مەكتەپتەردە جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ باستالىپ كەتەدى. كەيىن قوسىمشا ەكسپەريمەنتتىڭ ارالىق ناتيجەلەرىن ەسكەرە وتىرىپ, قاڭتار-اقپان ايلارىندا قامتىلاتىن وقۋشىلار مەن مەكتەپتەردىڭ سانىن بىرتىندەپ ارتتىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. قازىرگى بالالاردىڭ تەحنيكاعا بەيىمدىلىگى جوعارى. ولار تۋعاننان الەۋمەتتىك جەلىنى دە, تەلەفوندى دا, تەحنيكانىڭ ءتىلىن دە تەز مەڭگەرەدى. سوندىقتان بۇنى قابىلداپ اكەتەتىنى ءسوزسىز. دەگەنمەن بىزدە مەملەكەتتىك ءبىلىم ستاندارتى بار. سون­دىق­تان وقۋ بارىسىنا كەز كەلگەن جاڭا قۇرالدى ەنگىزۋ وڭاي ەمەس, ول ءۇشىن جان-جاقتى تەكسەرۋ قاجەت. الدىمەن سىناق كەزەڭىن اياقتاپ, سودان كەيىن عانا ەنگىزەمىز. ەگەر قاجەتتى اقپا­راتتى بالالارعا ىڭعايلى ادىسپەن جەتكىزەتىن بولساق, ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.

 

ءنازيپا ايۋباەۆا:

– ى.التىنسارين اتىنداعى ۇلتتىق ءبىلىم اكادەمياسى جي قولدانۋ بويىن­شا ەتيكالىق ستاندارتتار مەن اكا­­­دە­ميا­لىق ادالدىق ەرەجەلەرىن دايىندادى. سونىمەن قاتار اكادەميا ۇجىمى جي-ءدى ەتيكالىق قولدانۋ جونىندەگى نۇس­قاۋلىق ازىرلەدى. بۇل – تەحنيكالىق نۇسقاۋلىق ەمەس, مۇعالىم قىزمەتىنە پايدالى قۇندىلىقتار جيناقتالعان قۇجات. «مۇعالىم – وقۋشىعا جي-ءدى ساۋاتتى پايدالانۋدى ۇيرەتەتىن جەتەكشى تۇلعا» دەگەن قاعيدات ساقتالادى.

بيىلعى وقۋ جىلىندا مەكتەپتەگى «تسيفرلىق ساۋاتتىلىق» جانە «ينفور­ماتيكا» پاندەرىنە جاساندى ينتەللەكت نەگىز­دە­رىنە ارنالعان تاقى­رىپ­تار ەندى. وسى تۇستا ايتا كەتەرلىگى, مەكتەپ باع­دار­لاماسىنا جاساندى ينتەللەكت جەكە وقۋ ءپانى رەتىندە ەمەس, جاراتىلىستانۋ-ماتە­­ما­تيكالىق باعىتتاعى پان­دەر مەن قوعامدىق-گۋماني­تار­­لىق باعىت­تاعى پاندەر ماز­مۇ­نىنا كىرىكتىرىلىپ ەنگىزىلىپ جاتىر.

باستاۋىش سىنىپ ءبىلىم الۋشىلارى جي تۋرالى قاراپايىم تۇسىنىكتەر, قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى, ەتيكالىق نورمالار تۋرا­لى ءبىلىمدى «تسيفرلىق ساۋات­تى­لىق» وقۋ ءپانى ارقىلى مەڭگەرەدى. ال نەگىزگى جانە جوعارى سىنىپتاردا جي تۋرا­لى ءبىلىم «ينفورماتيكا» پانىندە وقىتىلادى. اتالعان پاندەگى الگوريتم­دەر, دەرەكتەردى وڭدەۋ, ماشينالىق وقىتۋ نەگىزدەرى سىندى تاقىرىپتارىن وقىتۋدا ءبىلىم الۋشىلار جي-ءدى قولدانۋ قۇزىرەتىن يگەرەدى. سونىمەن قاتار ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنا «Day of AI» سياقتى اشىق ادىستەمەلىك كە­شەندەر قولدانىلىپ, دا­يىن ستسەناريلەر, تاپسىرمالار جانە جوبالار ۇسىنىلادى. بۇل وقۋ ماتەريال­­دارى ۇنەمى جاڭارتىلىپ وتىرادى. جي ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە وقۋ پان­دەرى مازمۇنىنا كەزەڭ-كەزەڭمەن جانە ءبىلىم الۋشىلاردىڭ جاس ەرەكشەلىكتەرىنە قاراي ەنگىزىلەدى.

 

انار تولەۋباەۆا:

– بۇل – وسى كۇننىڭ ەڭ وزەكتى ماسەلە­لە­رىنىڭ ءبىرى. ءبىز بالالاردى ەرتە دامى­تۋ ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ, تار­بيە­­شى­لەردى, مۇعالىمدەردى, ادىسكەرلەردى جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىمەن جۇمىس ىستەۋگە ۇيرەتۋ بويىنشا كۋرستار وتكىزدىك. قىزىعى, قاتىسۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى – ورتا جاستاعى, 45–50-دەگى ايەلدەر بولدى. كەيبىرى قاراپايىم ەلەكتروندىق پوشتانىڭ قۇپياسوزىن دە ەستە ساقتاي المايتىن ادامدار. سوعان قاراماستان, ءبىز ولاردى «ChatGPT» جۇيەسىنە تىركەپ, پرومپت جازۋدى ۇيرەتتىك. ناتيجەسىندە, ولار جاساندى ينتەللەكتىنىڭ كومەگىمەن ساباق جوسپارلارىن دايىنداپ, تاربيەلىك ءىس-شارالارعا ارنالعان ستسەناريلەر قۇراستىرا الاتىن دەڭگەيگە جەتتى.

بۇل تاجىريبە بىزگە مىنا نارسەنى دالەلدەدى: ەگەر دۇرىس باعىت-باعدار بەرىل­سە, مۇعالىمدەردىڭ جاس ەرەكشەلىگىنە قاراماستان, جاڭا تەحنولوگياعا بەيىم­دەلۋ قابىلەتى جوعارى. جاس بۋىن ۇستازدار جي-ءدى جىلدام قابىلداسا, ورتا بۋىن مۇقيات ۇيرەنەدى, ال ۇلكەن بۋىن العاش­قىدا سەنىمسىزدىك تانىتقانىمەن, ۋاقىت وتە كەلە ولار دا پايداسىن كورەدى. مۇنىڭ ءبارى پەداگوگتەردىڭ كاسىبي قۇزىرەتتىلىگىن ارتتىرۋعا جول اشادى. دەمەك جي – ۇستازدىڭ ورنىن باساتىن قۇرال ەمەس, كەرىسىنشە, ونىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتىپ, شىعارماشىلىققا كوبىرەك ۋاقىت بولۋىنە جاعداي جاسايتىن سەرىكتەس. بولاشاقتا مۇعالىمنىڭ كاسىبي داعدىلارى قاتارىندا جاساندى ينتەللەكتىمەن جۇمىس ىستەۋ قابىلەتى نەگىزگى تالاپتاردىڭ بىرىنە اينالارى ءسوزسىز.

 

– ۋنيۆەرسيتەتتە جاساندى ينتەللەكت ماماندارىن دايارلاۋ ۇدەرىسى قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟

بيبىگۇل رازاحوۆا:

– جوعارى وقۋ ورىندارىندا جاساندى ينتەللەكت سالاسىنا مامان دايارلاۋ  مەملەكەت ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە. بۇل ۇدەرىس تەح­ني­كالىق بىلىم­مەن عانا شەك­­­تەلمەي, پانارالىق باعىت­­­­تا جۇزەگە اسىرى­­­­لىپ جاتىر. ۋنيۆەرسيتەتتەردە جي ماماندارىن دايارلاۋ باكالاۆريات, ماگيستراتۋرا, PhD دەڭگەيلەرىندە جۇرگىزىلەدى. ءار دەڭگەيدە كۇردەلىلىك پەن باعىت ەرەك­شەلىگى ەسكە­رى­لەدى. ءبىلىم بەرۋ باع­دار­­­لامالارىندا ماشي­نا­لىق وقى­تۋ, كومپيۋتەرلىك كورۋ, ءبىلىمدى بەي­­نەلەۋ مودەل­دەرى, نەيرو جەلىلەر, تەرەڭ وقىتۋ, تابيعي ءتىلدى وڭدەۋ سىندى مودۋلدەر قاراستىرىلعان.

جي تەك اقپاراتتىق تەحنولوگيالار باعى­تىنداعى فاكۋلتەتتەرمەن شەك­تەل­­مەيدى. ۋنيۆەرسيتەتتەردە گۋماني­تار­لىق, الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق جانە جاراتىلىستانۋ سالالارىنا ارنالعان جي كۋرستارى ەنگىزىلە باستادى. جي كۋرس­تارى ءۇشىن ارنايى لابوراتوريالار, ءبىلىم بەرۋ دەرەكتەر بازاسى, سونداي-اق وقىتۋشىلاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلادى. قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق ناتيجەسىندە ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەر­سيتەتىندە «لۋ بان شەبەرحاناسى» اشىلدى. مۇنداي شەبەرحانانىڭ اشىلۋى ستۋدەنتتەرىمىزگە قىتايدىڭ زاماناۋي جابدىقتارىن پايدالانا وتىرىپ, جاساندى ينتەللەكت بويىنشا تاجىريبەگە باعىتتالعان كۋرستاردى يگەرۋگە جول اشتى. سونداي-اق زەرتتەۋ توپتارى مەن دوكتورانتتار جي جانە ونەركاسىپتىك تەحنولوگيالار سالاسىنداعى گرانتتىق تاقىرىپتاردى قامتيتىن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن ورىنداۋعا پايدالانادى. جي ءبىلىمىن ۋنيۆەرسيتەتتەن باستاۋ جەتكىلىكسىز. سوندىقتان «مەكتەپ-كوللەدج-جوو» تىزبەگىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن مەكتەپ وقۋشىلارىنا ارنالعان جي نەگىزدەرى ءپانىن دايىنداپ, كوللەدجدەرمەن بايلانىس ورناتۋ قاجەت.

 

– جاساندى ينتەللەكتىنى ءبىلىم سالا­سىنا ەنگىزگەندە, ەڭ الدىمەن قان­داي ەتيكالىق جانە ادىستەمەلىك ماسە­لە­لەر­گە نازار اۋدارۋ كەرەك؟

انار تولەۋباەۆا:

– جاساندى ينتەل­لەك­تىنى مەكتەپ باعدار­­لا­ما­سىنا ەن­گى­زۋ – قاجەت­تى­لىك. ەڭ باستىسى, ونى قالاي پايدالانامىز؟ بۇل جەردە تەپە-تەڭدىك ساقتالۋى كەرەك. جي بالانى دايىن بىلىمگە ۇيرەتىپ قويماي, ونىڭ ىزدەنىسىن ارتتىرۋعا دا سەپتىگىن تيگىزۋى قاجەت. سوندىق­­­تان ءار قادام ۇلت­تىق رەگلامەنتپەن, ناقتى ەرەجەلەرمەن بەكى­تىلۋگە ءتيىس.

ەلىمىزدە جي-ءدى قول­دانۋدىڭ قۇقىقتىق نەگىز­دەرى جاسالسا, مۇعالىمدەر مەن اتا-انالاردىڭ سەنىمى ارتادى. قاۋىپسىزدىك – تەك تەحنيكالىق جاعىنان عانا ەمەس, ەتيكالىق تۇرعىدان دا ماڭىزدى. بالانىڭ جەكە دەرەكتەرىن قورعاۋ, تاپسىرمالاردىڭ ءادىل ورىندالۋىن قاداعالاۋ, ءبىلىمدى باعا­لاۋ­دا اشىقتىق ساقتاۋ – باستى تالاپ.

وسى تۇرعىدا مەكتەپ باعدارلاماسىنا تەك جي-ءدى پايدالانۋ ەمەس, سىني ويلاۋ مەن تسيفرلىق ساۋاتتىلىق مودۋلدەرىن ەنگىزۋ اسا قاجەت. بالالارعا «قالاي قول­دا­نۋ­دى» عانا ەمەس, «نەگە تولىق سەنۋگە بولمايتىنىن» دا ءتۇسىندىرۋ كەرەك. ويتكەنى تەحنولوگياعا تاۋەلدىلىك ءبىلىمنىڭ ساپاسىنا كەرى اسەر ەتۋى مۇمكىن. جي وقۋشىنىڭ اقىل-ويىن الماستىراتىن ەمەس, ونى دامى­تۋعا كومەكتەسەتىن قۇرال رەتىندە قول­­دا­نىلعاندا عانا شىنايى ناتيجە بەرە­دى.

 

بيبىگۇل رازاحوۆا:

– جاساندى ينتەللەكتىنى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ەنگىزگەندە جەكە دەرەكتەردىڭ قۇپيالىلىعى, اۆتورلىق قۇقىق جانە زاڭسىز پايدالانۋدىڭ الدىن الۋ, گەنە­راتيۆتى جي قولدانۋدىڭ ەتيكالىق اسپەك­تىلەرىنە نازار اۋدارۋىمىز كەرەك. جي وقىتۋشىنى الماستىرمايدى, تەك كو­مەكشى قۇرال. شەشىم قابىلداۋ جاۋاپ­كەرشىلىگى ادامنىڭ قولىندا قالۋى كەرەك.

جاساندى ينتەللەكتىنى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا ەنگىزگەندە كەلەسى ادىستەمەلىك ماسە­لەلەرگە نازار اۋدارساق دەيمىن. ەڭ الدىمەن, جي نەگىزدەرى ءپانىن كەزەڭ-كەزەڭمەن ەنگىزۋ قاجەت. ودان سوڭ, وقىتۋ­شى­لاردىڭ جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىن مەڭگەرۋ داعدىسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك. سونىمەن قاتار وقىتۋ فورماتى مەن رەسۋرستاردى ازىرلەپ, قاشىقتان وقىتۋ مەن وفلاين وقىتۋدىڭ ۇيلەسىمىن ەسكەرگەن ءجون. تاعى ءبىر ايتا كەتەرلىگى, قازاق تىلىندەگى جي وقۋلىعى مەن وقۋ-ادىس­تەمەلىك قۇرالداردى دايىنداۋىمىز قاجەت.

 

– «Qazaq Digital Mektebi»-ءنىڭ باستى ارتىقشىلىعى قانداي؟

ءنازيپا ايۋباەۆا:

– ەل پرەزيدەنتى جولداۋدا اتاپ وتكەن­دەي, «Qazaq Digital Mektebi» – قاشىق­تان وقىتۋ مەن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگياسىنا نەگىزدەلگەن جوبا.جوبا ماقساتى – جي مەن تسيفرلىق شە­شىم­دەر كومەگىمەن شالعايداعى اۋىل وقۋشى­لا­رىنا ساپالى ءبىلىم بەرۋ. اتال­عان باس­تا­مانىڭ ارتىقشىلىعى باستاۋىش مەكتەپتەن باستاپ-اق وقۋشىلاردىڭ جي-ساۋاتتىلىعى قالىپتاسادى, مۇعا­لىمدەردىڭ تسيفرلىق جانە جي قۇزىرەتى ارتادى, ادىستەمەلىك ماتەريالدار مەن ونلاين رەسۋرستار بارشامىزعا قول­جەتىمدى بولادى. ەڭ باستى ارتىق­شىلىعى, «Qazaq Digital Mektebi» اۋىل مەن قالا اراسىنداعى ءبىلىم تەڭدىگىن قامتاماسىز ەتەدى دەگەن ويدامىز.

 

دايىنداعاندار –

بەكزات قۇلشار,

ايتولعان ءجۇنىسحان,

«Egemen Qazaqstan» 

سوڭعى جاڭالىقتار