القالى جيىنعا شىمكەنت قالاسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ايدىن كارىموۆ, شىمكەنت قالاسىنىڭ پروكۋرورى عابيت مۇقانوۆ, قالالىق ءماسليحاتتىڭ توراعاسى باحادىر نارىمبەتوۆ, كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى سابيرا ادامبەكوۆا, مەملەكەتتىك ورگاندار, بيزنەس قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلدەرى, ءتۇرلى كومپانيا باسشىلارى مەن جەكە كاسىپكەرلەر قاتىستى.
القا ماجىلىسىندە الدىمەن «زاڭ جانە ءتارتىپ» تۇجىرىمداماسى اياسىندا اتقارىلعان جۇمىستار سارالاندى. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ءۇشىنشى مەگاپوليستەگى بيزنەستى دامىتۋ مەن ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ باعىتىندا ىسكە اسىرىلعان اۋقىمدى جۇمىستار باياندالدى.
قالا پروكۋرورى ع.مۇقانوۆ زاڭ مەن ءتارتىپتىڭ قوعام تىنىشتىعى ءۇشىن عانا ەمەس, كاسىپكەرلىك سالاسىنىڭ تۇراقتى دامۋى ءۇشىن دە قاجەت ەكەنىن ەسكە سالدى.
«ەلىمىزدە بيزنەستى دامىتۋعا, ينۆەستورلارعا قولايلى جاعداي جاساۋعا باسا نازار اۋدارىلىپ وتىر. سونىڭ شەڭبەرىندە ءتيىستى قولداۋلار دا كورسەتىلىپ كەلەدى. جالپى, تۇراقتى بيزنەس احۋال سەنىمدىلىك ارقىلى ورنىعادى. وسىعان وراي پروكۋراتۋرا ورگاندارى كاسىپكەردىڭ قۇقىعىن, زاڭدى مۇددەسىن قورعاۋ جولىنداعى تاباندى جۇمىستارىن جالعاستىرا بەرەدى. زاڭ ۇستەمدىگىن ورناتۋدىڭ باستى ماقساتى – كاسىپكەرلىك سالاسىنا, جالپى قوعامعا پايدا اكەلۋ. سول تۇرعىدا ۋاكىلەتتى ورگاننىڭ نەگىزگى مىندەتى – ءاربىر ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ زاڭدى, اشىق ءارى ءادىل جۇزەگە اسۋىنا جاعداي جاساۋ», دەدى ول.
جيىن بارىسىندا ارناۋلى جانە جوعارى وقۋ ورنىن ءبىتىرۋشى تۇلەكتەردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى دە قوزعالدى. مەملەكەتتىك كىرىستەر دەپارتامەنتىنىڭ وكىلدەرى جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ نورمالارىن جينالعان كوپشىلىككە ءتۇسىندىرىپ بەردى. كاسىپكەرلەر مەن كومپانيا باسشىلارى يندۋستريالىق, ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردا جۇزەگە اسىپ جاتقان جوبالار تۋرالى بايانداپ, ءوز ونىمدەرىن تانىستىرىپ ءوتتى.
شىمكەنت قالالىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى سابيرا ادامبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, كاسىپكەر قۇقىعىن قورعاۋ ۇيىمى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ كوزدەگەن ورتاق ماقساتى بىرەۋ عانا, ول – ەلىمىزدى ينۆەستيتسيالىق تارتىمدى مەملەكەتكە اينالدىرۋ. وسى ورايدا «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى ينتەراكتيۆتى ينۆەستيتسيالىق كارتا جاساپ شىعاردى. كارتانىڭ كومەگىمەن ءار ينۆەستيتسيالىق جوبانىڭ كەزەڭ-كەزەڭىمەن, قالاي جۇزەگە اسىپ جاتقانىن باقىلاۋعا بولادى. مەملەكەتتىڭ ءتۇرلى دەڭگەيدەگى قۇزىرەتتى ورگاندارى قاجەت بولعان جاعدايدا كارتامەن تانىسىپ شىعىپ, قانداي پروبلەما بارىن, ولاردىڭ شەشۋ جولدارىن انىقتاي الادى. بۇل رەتتە س.ادامبەكوۆا ينۆەستورلاردى ينۆەستيالىق كارتاعا قوسىلۋعا شاقىردى. سونىمەن قاتار, پالاتا ديرەكتورى مەملەكەت پەن كاسىپكەرلىك سەكتوردىڭ ءوزارا ارىپتەستىگى وڭ ناتيجە بەرە باستاعانىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, «ىسكەرلىك كليمات» رەيتينگىسى اياسىندا جۇرگىزىلگەن توقسان سايىنعى ساۋالناما ناتيجەسى ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىق جونىندە وزگە مەگاپوليستەرمەن سالىستىرعاندا شىمكەنتتە ايتارلىقتاي سەرپىلىس بارىن كورسەتتى. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ ينۆەستيتسيا سالاسىنا كورسەتكەن قولداۋلارىنىڭ ارقاسى. ەڭ باستىسى, قالالىق اكىمدىك تاراپىنان كاسىپكەرلىك سالاسىن قولداۋ جىل وتكەن سايىن ارتىپ كەلەدى.
جيىن سوڭىندا شىمكەنت قالاسىنىڭ پروكۋرورى ع.مۇقانوۆ بيزنەستىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ىسىنە قوسقان ۇلەسى ءۇشىن كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى س.ادامبەكوۆا مەن ءبولىم باسشىسى ءازىلحان جارىمبەتوۆتى, بىرقاتار كاسىپكەردى العىس حاتتارمەن ماراپاتتادى.
وسى ورايدا وڭىرلىك كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ باسشىسى س.ادامبەكوۆادان پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىنا بايلانىستى, ونداعى ايتىلعان كاسىپكەرلىك سالاسىن قولداۋ جونىندەگى ماسەلەلەرگە پىكىر ءبىلدىرۋىن وتىنگەن ەدىك.
«بۇگىنگى تاڭدا بارلىق قۇزىرلى ورگاندار, ونىڭ ىشىندە «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى ەلىمىزدى دامىعان مەملەكەتكە اينالدىرۋ جولىندا تالماي ەڭبەك ەتىپ كەلەدى», دەدى ول. – كەيىنگى جىلدارى ەل ەكونوميكاسىنىڭ تۇراقتى دامۋى مەن جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنە باستادى. بيزنەستى قولداۋ باعىتىنداعى جۇزگە جۋىق كومەك تۇرلەرىن ءتىزىپ شىعۋعا بولادى. ولاردىڭ ىشىندە قارجىلاي, قارجىلاي ەمەس قولداۋ كورسەتۋ شارالارى, گرانتتار, ەكىنشى دەڭگەيلى بانك نەسيەلەرىنىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسىن سۋبسيديالاۋ, كەپىلدىك قولداۋ, وقىتۋ سىندى كوپتەگەن جاردەم ءتۇرى بار.
ءوز كەزەگىندە كاسىپكەرلەر پالاتاسى تاراپىنان ىسكەرلىك باستامالارى بار ازاماتتارعا كەڭەس بەرۋ, قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ, سەرۆيستىك قولداۋ, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بىرگە كاسىپكەرلەردى وقىتۋ, بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ سياقتى قىزمەتتەر ۇسىنىلادى. سونىمەن قاتار پالاتا جانىنان ءتۇرلى سالاداعى كاسىپكەرلەردىڭ سالالىق كەڭەستەرى قۇرىلعان. وندا سول سالادا تۋىنداعان پروبلەمالار ساراپشىلاردىڭ قاتىسۋىمەن تالقىلانىپ, تاراپتار ونىڭ شەشىمىن تابۋعا تىرىسادى. قاجەت بولعان جاعدايدا كاسىپكەرلەر ماسەلەسى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا جەتكىزىلەدى.
بۇل تۇستا جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكپەن, پروكۋراتۋرا, ەكونوميكالىق تەرگەپ-تەكسەرۋ سەكىلدى قۇزىرلى ورگاندارمەن بىرلەسكەن جۇمىستار جۇيەگە قويىلعان. ينۆەستيتسيا ماسەلەسىنە مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا دا ايرىقشا نازار اۋداردى. پرەزيدەنت كاسىپكەرلىكتىڭ ەل ەكونوميكاسىنىڭ قوزعاۋشى كۇشى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. زاڭنامانى كۇردەلەندىرۋمەن ەمەس, ونى كاسىپكەرلەردىڭ قاجەتىنە قاراي بەيىمدەپ, ىسكەرلىك سالاداعى زاڭناماعا تەرەڭ تەكسەرۋ جۇرگىزۋدى تاپسىردى. دەمەك پرەزيدەنت مالىمدەگەن باستامالار تولىق ىسكە اسسا, كەلەشەكتە ول بيزنەستى قورعاۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى قۇرالى بولارى ءسوزسىز. جالپى, پالاتانىڭ دا مەملەكەتتىك اتقارۋشى ورگانداردىڭ دا ۇستانعان جولى بىرەۋ. ول – كاسىپكەر مەملەكەت قولداۋىن سەزىنەتىن, قۇقىقتارىنىڭ قورعالاتىنىنا سەنىمدى بولاتىن ءادىل, اشىق ءارى قاۋىپسىز بيزنەس-ورتا قالىپتاستىرۋ. سوندىقتان كاسىپكەرلەر پالاتاسى جولداۋدا ايتىلعان ينۆەستيتسياعا قاتىستى بارلىق تاپسىرمانى ورىنداۋعا قاشاندا دايىن.