ماڭىزدى زاڭدار قابىلدانادى
وتىرىس كەزىندە جولداۋدا بەلگىلەنگەن باسىمدىقتارعا ءمان بەرىلىپ, ەلدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى بويىنشا پالاتا جۇمىسىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارى ايقىندالدى.
– پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بيىلعى جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنداعى جاساندى ينتەللەكتىنىڭ رولىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. وسىعان وراي, ماڭىزدى ستراتەگيالىق باعىتتار بويىنشا ىسكە اسىرىلاتىن ناقتى شارالار ايقىندالدى. مەملەكەت باسشىسى ەلىمىز ءۇش جىل ىشىندە جاپپاي تسيفرلى مەملەكەتكە اينالۋعا ءتيىس دەپ ناقتى ماقسات قويدى. مۇنداي قادام ەلىمىزدىڭ بارلىق سەكتورداعى الەۋەتىن ايتارلىقتاي ارتتىرىپ, ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك سالانى ساپالى جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا جول اشادى, –دەدى سەنات توراعاسى.
م.اشىمباەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارىن ساپالى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن الداعى ۋاقىتتا بارلىق دەڭگەيدەگى دەپۋتاتتار ساراپشىلارمەن بىرلەسىپ, ءتيىستى زاڭداردى ۋاقتىلى ازىرلەۋگە جانە قابىلداۋعا ايرىقشا نازار اۋدارۋعا ءتيىس دەپ اتاپ ءوتتى. ولاردىڭ قاتارىندا بانكتەر تۋرالى زاڭ, تسيفرلىق جانە قۇرىلىس كودەكستەرى, الاتاۋ قالاسىنىڭ ەرەكشە مارتەبەسى تۋرالى زاڭ بار. سونداي-اق «مەملەكەتتىك م ۇلىك تۋرالى» زاڭدى جاڭارتۋ, پارلامەنتتىك رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ, ينۆەستيتسيالار تارتۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جانە باسقا دا ستراتەگيالىق باعىتتاردى دامىتۋعا قاتىستى جۇمىس بارىسى ءسوز بولدى.
– قىسقا مەرزىمدە تسيفرلىق كودەكستى قابىلداۋ تاپسىرىلدى. سونداي-اق بانكتەر تۋرالى زاڭ مەن الاتاۋ قالاسىنا ارنايى قۇقىقتىق مارتەبە بەرەتىن زاڭدى دا قابىلداۋىمىز كەرەك. جىل سوڭىنا دەيىن جاڭا قۇرىلىس كودەكسىن قابىلداپ, «مەملەكەتتىك م ۇلىك تۋرالى» زاڭدى جاڭارتۋىمىز قاجەت, – دەدى سەنات توراعاسى. ونىڭ ايتۋىنشا, پارلامەنتتىك رەفورما – مەملەكەت باسشىسىنىڭ ادىلەتتى قازاقستان قۇرۋ جانە دەموكراتيالىق ينستيتۋتتار مەن تەتىكتەردى نىعايتۋ جولىنداعى بايىپتى باعدارىنىڭ لوگيكالىق جالعاسى.
سونىمەن قاتار پالاتا وتىرىسىندا سەناتورلار «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە يننوۆاتسيالىق قىزمەت سالاسىن مەملەكەتتىك قولداۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جانە مەملەكەتتىك ستاتيستيكا ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭدى ەكى وقىلىمدا قارادى.
– قارالعان زاڭ ەلىمىزدەگى يننوۆاتسيالىق قىزمەت سالاسىن مەملەكەتتىك قولداۋ جۇيەسىن جانە مەملەكەتتىك ستاتيستيكانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماقساتىمەن ازىرلەنگەن. تۇزەتۋلەر اياسىندا بىرىڭعاي يننوۆاتسيالىق كلاستەر قۇرۋ كوزدەلىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى «Astana Hub» پەن «يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى» كلاستەرلىك قورىن بىرىكتىرۋ جانە ولاردىڭ قاتىسۋشىلارى ءۇشىن بىرىڭعاي قۇقىقتىق ورتا قۇرۋ قاراستىرىلدى. قۇجاتتا يننوۆاتسيالىق قىزمەتتى دامىتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋعا قاجەتتى وزگە دە شارالار قامتىلعان. زاڭنىڭ قابىلدانۋى وتاندىق يننوۆاتسيالىق سالانىڭ دامۋىنا جانە ەل ەكونوميكاسىنىڭ ىلگەرىلەۋىنە تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ سەنەمىز, – دەدى م.اشىمباەۆ.
ناقتى ايتقاندا, وسى زاڭنىڭ نورمالارىنا سايكەس قايتالاناتىن فۋنكتسيالاردى بولدىرماۋ جانە ودان ءارى بيۋروكراتيادان ارىلتۋ ءۇشىن ۇكىمەت جانىنداعى تەحنولوگيالىق ساياسات جونىندەگى كەڭەستى تاراتۋ جونىندە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, ونىڭ بىرقاتار فۋنكتسياسى ۇكىمەت جانىنداعى جوعارى عىلىمي-تەحنيكالىق كوميسسياسىنا بەرىلەدى. سونداي-اق كاسىپكەرلىك كودەكسكە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, وسىنداي ۆەنچۋرلىك قورلار اكتيۆتەرىنىڭ (بۇكىل پورتفەلىنىڭ) كىرىستىلىگى (زالالدىلىعى) نەگىزىندە ۆەنچۋرلىك قورلاردى قوسا قارجىلاندىرۋ جونىندەگى يننوۆاتسيالىق قىزمەتتى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن ۇسىنۋ جانە ىسكە اسىرۋ تيىمدىلىگىن باعالاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا قاتىستى نورما قاراستىرىلعان.
بۇعان قوسا پالاتا وتىرىسىندا سەناتورلار مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ايتىلعان باستامالاردى ىسكە اسىرۋعا ارنالعان دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى.
اكك قىزمەتى تالاپقا ساي ەمەس
سەناتور جانبولات جورگەنباەۆ وڭىرلەردە قايتا وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ جەتىسپەيتىنىن, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسىن تۇراقتاندىرۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
– وكىنىشكە قاراي بۇل باعىتتاردا ناقتى ناتيجەلى ءىس-شارا قابىلدانباي وتىر, ال كورپوراتسيالار مۇنداي جوبالاردان باس تارتۋعا بەيىم. الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسياسى (اكك) قىزمەتىنىڭ فۋنكتسيونالدىق باعىتى تالاپقا ساي بولماي تۇر, – دەدى سەناتور.
ونىڭ ايتۋىنشا, اكىمدەر مەن اكك اراسىنداعى ءالسىز ۇيلەستىرۋ, فۋنكتسيونالدىق جۇكتەمەنىڭ شامادان تىس كوپتىگى جانە اشىقتىقتىڭ جەتكىلىكسىزدىگى ماسەلەنى ودان ءارى قيىنداتىپ وتىر. بۇعان قوسا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ باعالاردى تۇراقتاندىرۋ فۋنكتسياسىن اكك قۇزىرەتىنەن الىپ تاستاۋ جوسپارلارى سەناتوردىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋدىردى, سەبەبى بۇنىڭ سالدارى ءتيىمسىز بولۋى مۇمكىن.
ج.جورگەنباەۆ ۇكىمەتكە اكك مىندەتتەرىن ناقتى اجىراتۋدى, باقىلاۋ مەن ەسەپتىلىكتى كۇشەيتۋدى, جەرگىلىكتى بيزنەسپەن بايلانىس ورناتۋدى, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالارعا باسىمدىق بەرۋدى جانە باعانى تۇراقتاندىرۋعا ارنالعان قارجى قۇرالدارىن جەتىلدىرۋدى ۇسىندى.
– اتالعان كورپوراتسيالاردىڭ ينستيتۋتسيونالدىق مارتەبەسىن ناقتىلاپ, ولاردىڭ قىزمەتىن زاڭنامالىق تۇرعىدان جۇيەلەۋ قاجەت. سونداي-اق وڭىرلىك دامۋ ستراتەگيالارىمەن ءوزارا ۇيلەستىرۋ قاجەت. وسىعان وراي, بىرىنشىدەن, كورپوراتسيالاردىڭ فۋنكتسيونالدىق جۇكتەمەسىن قايتا قاراستىرىپ, ولاردىڭ مىندەتتەرى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن ناقتى اجىراتۋ كەرەك. ەكىنشىدەن, قىزمەتىندە اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ قاجەت, ياعني قارجىلىق جانە شارۋاشىلىق قىزمەتىن اشىق ەتۋ ءۇشىن مەملەكەت تاراپىنان باقىلاۋ مەن ەسەپ بەرۋ جۇيەسىن ەنگىزگەن ءجون, – دەدى دەپۋتات.
ول سونداي-اق الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالاردىڭ جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەرمەن تىكەلەي بايلانىس ورناتۋىن كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن, الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالارعا باسىمدىق بەرىپ, باعانى تۇراقتاندىرۋعا ارنالعان قۇرالداردى جەتىلدىرۋ, ياعني قارجىلىق قۇرالداردى ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەكتىگىن ايتتى.
جاستاردىڭ جالاقىسىن كوبەيتۋ قاجەت
ال سەناتور بيبىگۇل اققوجينا جاس مامانداردىڭ ايلىعى شىعىندارىن تولەۋگە جەتپەيتىنىن ايتىپ, ۇكىمەتكە «جاستار تاجىريبەسى» مەن «العاشقى جۇمىس ورنى» باعدارلامالارىنا قاتىسۋشىلاردىڭ جالاقىسىن كوتەرۋدى ۇسىندى.
سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, بۇل باعدارلامالار بويىنشا 2022 جىلدان بەرى تولەم مولشەرى وزگەرمەگەن, 30 اەك-ءتى قۇرايدى. بۇل رەتتە قاتىسۋشىلارعا «قولعا تۇسەتىن» تولەمنىڭ ناقتى مولشەرى – 90 511 تەڭگە. ال وسى كەزەڭدە ازىق-ت ۇلىك, كولىك جانە تۇرعىن ءۇي شىعىندارى ونداعان پايىزعا ءوستى.
– جاستار, اسىرەسە الەۋمەتتىك وسال ساناتتاعى جانە اتا-اناسىنىڭ قولداۋى جوق تۇلەكتەر قازىرگى تولەممەن تۇرعىن ءۇي مەن تاماقتانۋ شىعىندارىن جابا المايدى. ناتيجەسىندە, كوپتەگەن ادام اتالعان باعدارلامالارعا قاتىسۋدان باس تارتىپ, بەيرەسمي جۇمىس ىزدەۋگە ءماجبۇر, – دەدى ب.اققوجينا.
دەپۋتات سونىمەن قاتار تومەن جالاقى مەملەكەتتىك جاستار ساياساتىنىڭ ماقساتىنا قايشى كەلەتىنىن ەسكەرتتى. ول جاس مامانداردى ەڭبەك نارىعىنا تارتۋعا جانە ولاردىڭ كاسىبي قالىپتاسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس. ماسەلەن, وتكەن جىلى 9 600 ادام «العاشقى جۇمىس ورنى» جوباسى بويىنشا جۇمىسقا ورنالاستىرىلدى, ونىڭ ىشىندە 4 200 ادام جوبانى اياقتادى. اياقتاعاننان كەيىن تۇراقتى جۇمىسقا 2 200 ادام ورنالاستىرىلدى. جاستار پراكتيكاسى بويىنشا كورسەتكىشتەر ءسال جوعارى: 33 مىڭ قاتىسۋشىدان 12 600 ادام اياقتاپ, 7 400 ادام تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاستى.
