باسپانامەن قامتۋ – باسىم باعىت

جالدامالى باسپانادا تۇرعان جاس­تار­دىڭ باسىم كوپشىلىگى قار­جى قورىن جيناپ, يپوتەكالىق باع­دار­لامالارعا قاتىسۋعا ىقىلاس تانىت­قان. ءتىپتى كەيبىرى باسپانا دا را­سىمدەپ, الەۋمەتتىك ماسەلەسىن وڭىنان شەشىپ  ۇلگەرگەن.

«وتباسى بانك» ماماندارىنىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە 2026 ادام ءوتىنىش بىلدىرگەن. ياعني جالدامالى پاتەردە تۇراتىن جاستاردىڭ 81%-ى كەلەشەكتە جەكە باسپاناسىن ساتىپ الۋدىڭ قامىن ويلاستىرعان. باعدارلامانىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىرعان جاندار جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكا شارتتارىمەن پاتەر الا الادى. باستاپقى جارنا مولشەرى دە اناۋ ايتقانداي قوماقتى ەمەس – 10-20% ارالىعىندا. جىلدىق مولشەرلەمەسى دە 5-9 % دەڭگەيىندە. بۇل نارىقتاعى ورتاشا يپوتەكالىق مولشەرلەمەدەن الدەقايدا تومەن.

ساراپشىلار جالدامالى باس­پانا باعدارلاماسى جاستاردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەسىنەن وڭىنان شەشىپ قانا قويماي, قارجىلىق سا­ۋاتىن دا ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزگەنىن ايتادى. جاستار كەلەشەگى ءۇشىن ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستيتسيا جيناۋدىڭ الىپپەسىن دە ۇيرەنىپ, ۇنەمدەۋگە داعدىلانادى. مەملەكەت جالدامالى پاتەردە تۇرعان جاستاردى تۇرعىن ءۇي نارىعىنان جەكە باس­پاناسىن ساتىپ الۋى ءۇشىن وراسان مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر.

جالدامالى پاتەردە تۇرىپ, قارجى قورىن جيناعان جاستاردىڭ ءبىرى – ادىلەت اسەمجانوۆ. ەنەرگەتيك مامان مەگاپوليسكە جۇمىس بابىمەن قونىس اۋدارىپ كەلگەندە باسپانا ماسەلەسى قيىندىق تۋدىرعانىن ايتتى.

– بەس جىل بۇرىن قالاعا كوشىپ كەلگەنىمدە پاتەر جالدادىق. اي سايىنعى ەڭبەكاقىمىزدىڭ باسىم بولىگى پاتەر جالداۋ اقىسىنا جۇم­سالادى. جاڭادان وتاۋ قۇرعان وتباسى ءۇشىن باسپانا جالداۋ قيىنعا سوقتى. كەيىن ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالدامالى باسپانا باعدارلا­ماسى تۋرالى ەستىپ, قۇجاتىمىزدى تاپسىردىق. بۇل باعدارلاما وتە ءتيىمدى بولدى. اي سايىن 10-15 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا عانا تولەپ, قالعان قاراجاتىمىز­دى جينادىق. ەندى يپوتەكالىق باع­دار­لامامەن پاتەر الۋعا قارەكەت جاسايمىز, – دەيدى الماتىلىق جاس مامان.

الماتى قالاسى كوممۋنالدىق ينفراقۇرىلىم جانە تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسياسى باسقارماسى باسشىسى­نىڭ ورىنباسارى عالىمجان ابدى­شۇ­كىر ۇلى جالدامالى باسپانا جاستار­دىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەسىن وڭتايلى شەشۋگە سەرپىن بەرگەنىن ايتادى.

– 2019 جىلى وسى باعدارلاما ارقىلى, جۇمىس ىستەيتىن جاستارعا جالدامالى پاتەر بەرىلدى. اي سايىن­عى تولەم مولشەرى تىم از. سونىڭ ارقاسىندا جاستار قاراجات جيناپ, باستاپقى جارناسىن قۇيىپ, پاتەرلى بولدى. باعدارلاما بيىل جىل سوڭىنا دەيىن اياقتالادى. بەس جىل بويى جالدامالى پاتەردە تۇرعان جاستار بىرتىندەپ پاتەرلەردى بوساتىپ جاتىر. ولاردىڭ اراسىندا بەس جىل بويى تۇرماي-اق, ءبىر-ەكى جىلدىڭ ىشىندە جەكە پاتەرلەرىن ساتىپ الىپ قونىس اۋدارعان جاس­تار دا بار. مەملەكەت ازاماتتاردى ارقاشان قولدايدى. جالعا بەرىلگەن پاتەردە تۇرعان ازاماتتار دا «الماتى جاستارى» سىندى باعدارلاماعا قاتىسۋىنا مۇمكىندىك تۋعىزدى. ءتىپتى قالادا تۇرىپ الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىنان پاتەر العىسى كەلەتىندەرگە دە مۇم­كىن­دىك بەردى. مۇنىڭ بارلىعى دا جۇمىس ىستەيتىن جاستاردىڭ الەۋ­مەت­تىك ماسەلەگە الاڭداماۋى ءۇشىن جا­سالعان قامقورلىق. الماتى سىندى ەڭ ءىرى مەگاپوليستە اي سايىن 10-15 مىڭ ارالىعىندا قاراجات تولەپ پاتەر جالداي الاسىز با؟ ارينە, جوق. جالدامالى باسپانا اقىسىنا وسىنداي مولشەردە اقى تولەپ, قالعان قار­جىسىن جيناپ پاتەر العان جاس­تار كوپ. سوندىقتان بۇل باعدارلاما ىلكىمدى جوبا بولدى دەپ ايتا الامىز, – دەيدى ع.ابدىشۇكىر ۇلى.

وزگە قالالارمەن سالىستىرعاندا الماتىدا ساتىپ الۋعا پاتەر باعاسى دا, جالداۋ اقىسى دا قىمبات. ال وسىنداي قىمباتشىلىقتا جالدامالى پاتەردىڭ يگىلىگىن كورە وتىرىپ, قارجى جيناۋعا مۇمكىندىك مول. قالا تۇرعىنى رۋسلان قاسى­موۆ ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا الۋ باعدارلاماسىنا جۇبايى قاتىسقانىن ايتادى.

– مەكتەپتە مۇعالىم بولىپ جۇمىس ىستەيتىن جارىم ايزادا باقىت­قىزى وسى باعدارلاماعا قاتىس­تى. «اقكەنت» شاعىن اۋدانىنان ەكى بولمەلى پاتەردى باعدارلاما ارقىلى جالداپ كەلەمىز. بىزگە وتە ءتيىمدى. مەكتەپ تە جاقىن, بالاباقشا دا قاشىق ەمەس. اي سايىن­عى تولەيتىن قاراجات مولشەرى قوماق­تى ەمەس, وتە از. ەسەسىنە, ەكى جاقتاپ تاپقان قاراجاتىمىزدى دەپوزيتكە سالىپ جيناپ ءجۇرمىز. پاتەردىڭ باستاپقى جارناسىن قۇياتىن سوما جينالسا, يپوتەكالىق باعدارلامالار­عا قاتىسامىز, – دەيدى الماتىلىق ر.قاسىموۆ.

ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز بەرىلگەن جالدامالى پاتەر كوپتەگەن جاننىڭ  باسپانا جا­يىن وڭتايلى شەشۋىنە سەرپىن بەرگەنى انىق. ءىرى مەگاپوليسكە قونىس اۋدارىپ, تۇراقتاپ قالعىسى كەلەتىن جاستار يگى باعدارلاما كەلەشەكتە دە جالعاسىن تاپسا دەيدى.