قازاقستان-يوردانيا: سەنىم مەن ىنتىماقتاستىقتىڭ جاڭا كەزەڭى

ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستى ارتتىرۋعا دايىن

الدىمەن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن كورول ءىى ابداللا شاعىن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزدى. پرەزيدەنت استاناعا شاقىرۋىن قابىل العانى ءۇشىن كورولگە العىس ايتىپ, جىل باسىندا اممانعا جاساعان ساپارىن ىقىلاسپەن ەسكە الدى.

– ۇلى مارتەبەلى, قازاقستانعا قوش كەلدىڭىز! ءسىزدىڭ رەسمي ساپارىڭىز – ءبىز ءۇشىن زور مارتەبە. بۇل ءسىزدىڭ ەلىمىزگە العاشقى كەلۋىڭىز ەمەس. قازاقستاننىڭ قازىرگى وركەندەۋ جولىنا ءجىتى نازار ءبولىپ وتىراسىز. ەكىجاقتى كۇن تارتىبىندە جۇزەگە اسىرىلۋعا ءتيىس بىرقاتار ماسەلە بار. ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستارعا, سونداي-اق حالىقارالىق كۇن تارتىبىنە قاتىستى مازمۇندى اڭگىمە وربىتتىك. ءسىزدىڭ جاھانداعى جاعدايدى جەتىك تۇسىنەتىنىڭىزگە وتە ريزامىن. يوردانيا مەن قازاقستان اراسىنداعى ەكىجاقتى ىنتىماق­تاستىق تابىستى دامىپ كەلەدى. دەگەن­مەن ءتيىستى دەڭگەيدە تالقىلاۋدى قاجەت ەتەتىن ماسەلەلەر دە جوق ەمەس, – دەدى پرەزيدەنت.

ءىى ابداللا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى ودان ءارى نىعايتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتىپ, ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

– جوعارى مارتەبەلى, قىمباتتى باۋىرىم, جىلى سوزىڭىزگە جانە قۇرمەت كورسەتىپ قابىلداعانىڭىزعا العىس ايتامىن. بۇل ساپار ءسىزدىڭ وسىدان بىرنەشە اي بۇرىن مەنىڭ ەلىمە جاساعان تابىستى ساپارىڭىزدىڭ جالعاسى ىسپەتتى. قازاقستان ماعان وتە جاقىن. مۇندا كەلگەن سايىن ءسىزدىڭ باسشىلىعىڭىزبەن ەلىڭىز جۇيەلى تۇردە ءوسىپ-وركەندەپ كەلە جاتقانىنا كۋا بولىپ, تاڭعالامىن. ءوزىڭىز اتاپ وتكەندەي, ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ءتۇرلى سالادا دامىتۋ بويىنشا پىكىر الماستىق. مەنىڭ وسى ساپارىم قازاقستان مەن يوردانيا اراسىنداعى بەرىك دوستىققا قۇرىلعان تاريحتىڭ جاڭا پاراعىن اشاتىنىنا سەنىمدىمىن, – دەدى يوردانيا كورولى.

تاياۋ شىعىسقا جۇك تاسىمالىن بىرلەسىپ قولعا الادى

بۇدان سوڭ پرەزيدەنت پەن يوردانيا كورولى كەڭەيتىلگەن قۇرامدا كەلىس­سوز جۇرگىزدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن II ابداللا بەن ءال-حۋسەين كەلىسسوزدى ەكى ەلدىڭ رەسمي دەلەگاتسيا مۇشەلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جالعاستىردى. كەلىسسوز بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى قازاقستان­نىڭ يوردانيامەن ءوزارا ءتيىمدى ىنتى­ماقتاستىقتى دامىتۋعا ەرەكشە ءمان بەرەتىنىن جەتكىزدى.

– ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى دامى­تۋعا دەگەن شىنايى نيەتىڭىزدى جوعارى باعا­لايمىز. ءسىزدىڭ ساليقالى ءارى سارابدال كوشباس­شى­لىعىڭىزدى, سونداي-اق ايماقتاعى جانە الەمدەگى بەيبىتشىلىك پەن تۇراق­تىلىقتى قامتاماسىز ەتۋدەگى ەرەكشە ءرولى­ڭىزدى اتاپ وتكىم كەلەدى. ءسىزدىڭ كۇش-جىگەرى­ڭىزدىڭ ارقاسىندا يوردانيا تاياۋ شىعىس­تاعى تۇراقتىلىق مەكەنىنە اينالدى. ديالوگ پەن ىقپالداستىقتى باس­تى باعدار رەتىندە ۇستانۋىڭىزدىڭ ناتي­جەسىندە كورولدىكتىڭ حالىقارالىق ارە­ناداعى ابىروي-بەدەلى ارتتى. بيىل اقپان ايىندا قازاقستان پرەزيدەنتى رەتىندە يور­دانيا حاشيميت كورولدىگىنە جاساعان ءبىرىنشى رەسمي ساپارىمدى ەرەكشە ىقىلاس­پەن ەسكە الامىن. بۇگىنگى ساپار ەكىجاقتى قاتىناستارعا تىڭ سەرپىن بەرىپ, ىنتى­ماق­تاستىعىمىزدىڭ جاڭا كەزەڭىنە جول اشاتىنىنا سەنىمدىمىن, – دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان مەن يوردانيانى ساياسي جانە ەكونوميكالىق تۇرعىداعى ورتاق مۇددە عانا ەمەس, ءدىن, تولەرانتتىلىق ءداستۇرى جانە ءوزارا قۇرمەت سەكىلدى عاسىرلار بويعى قۇندىلىقتار بىرىكتىرەدى. ەكى ەل الەمگە سان الۋان مادەنيەت پەن كونفەسسياداعى حالىقتاردىڭ تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ, ادامزات دامۋىنا ۇلەس قوسا الاتىنىن كورسەتتى.

كورول ءىى ابداللا قوس مەملەكەتتىڭ دوستىعىن جوعارى باعالايتىنىن اتاپ ءوتتى.

– بۇل ساپار ءتۇرلى سالاداعى ىنتىماق­تاس­تىقتى نىعايتۋعا جانە ەكىجاقتى بايلانىستاردى تەرەڭدەتۋگە تاراپتاردىڭ مۇددەلى ەكەنىن راستايدى. بۇعان دەيىنگى كەلىس­سوزدەر قورىتىندىسى بويىنشا بىرقاتار ماڭىزدى كەلىسىم مەن مەموران­دۋمعا قول قويىلدى. وسى رەتتەگى ۋاعدالاس­تىقتار, سونداي-اق ونى تابىستى ىسكە اسىرۋ ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى سەرىكتەستىكتى كەڭەيتۋگە بەرىك نەگىز قالايتىنىنا سەنىمدىمىن, – دەدى يوردانيا كورولى.

قاسىم-جومارت توقاەۆ اممان­داعى كەزدەسۋ بارىسىندا تاراپتار تاۋار اينالىمىن 500 ملن دوللارعا دەيىن ۇلعايتۋعا ۋاعدالاسقانىن ەسكە سالدى. قازاقستان يوردانيا نارىعىنا جالپى قۇنى 250 ملن دوللار بولاتىن 60 ءونىم ءتۇرىن ەكسپورتتاۋعا دايىن.

سونداي-اق پرەزيدەنت «قازاتومونەر­كاسىپ» ۇلتتىق كومپانياسى مەن يوردانيا ۋران ءوندىرۋشى كومپانياسىنىڭ (JUMCO) اتوم ونەركاسىبىن دامىتۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىعىنا قولداۋ ءبىلدىردى.

مەملەكەت باسشىسى يوردانيا دەلەگاتسياسىنا ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق كولىك-لوگيستيكا جەلىسىن كەڭەيتۋ باستامالارى تۋرالى مالىمەت بەرىپ, ورتالىق ازيا مەن تاياۋ شىعىس اراسىندا ينتەرمودالدى جۇك تاسىمالىن بىرلەسە وركەندەتۋ مۇمكىندىكتەرىن قا­راس­تىرۋدى ۇسىندى. بۇدان بولەك, اۋىل شا­­رۋاشىلىعى, تۋريزم, تسيفرلاندىرۋ سا­لا­لارىنداعى ىقپالداستىقتىڭ الەۋەتى زور.

ال يوردانيا تاراپى مەديتسينا, فارماتسەۆتيكا, حالال يندۋسترياسى جانە قورعانىس ونەركاسىبى باعىتىنداعى تاجىري­بەسىمەن بولىسۋگە نيەتتى. سونىمەن قاتار «Royal Jordanian» اۋە كومپانياسى كەلەسى جىلى اممان مەن الماتى اراسىندا تىكەلەي اۋە رەيسىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىرعانىن جەتكىزدى. بۇل قادام ەكى ەلدىڭ ازاماتتارى مەن ىسكەرلىك ورتاسىنىڭ بايلانىستارىن جانداندىرادى.

بۇدان بولەك, تاراپتار مادەني-گۋماني­تار­­­­لىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە, سو­نىڭ ىشىن­دە بىرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋ جو­با­­لا­رىن جۇرگىزىپ, ۋنيۆەرسيتەتتەر اراسىن­دا سە­رىك­­تەستىك ورناتۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتتى.

پرەزيدەنت ء«ال-ناحدا» جوعارى وردەنىمەن ماراپاتتالدى

كەلىسسوزدەردەن سوڭ يوردانيا كورولى ءىى ابداللا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا يوردان حاشيميت كورولدىگىنىڭ ء«ال-ناحدا» جوعارى وردەنىن تاپسىردى.

كورول مەملەكەت باسشىسىنىڭ يوردانيا مەن قازاقستان اراسىنداعى دوستىق پەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ ىسىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسقانىن اتاپ ءوتتى. ءوز كەزەگىندە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ كورولدىكتىڭ جوعارى مەملەكەت­تىك ناگراداسىمەن ماراپاتتاعانى ءۇشىن ءىى ابداللا بەن ءال-حۋسەينگە جانە دوستاس يوردان حالقىنا العىس ايتتى.

– ۇلى مارتەبەلى, ءسىزدى اسا كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى ءارى كوشباسشى رەتىندە باعالايمىن. سوندىقتان بۇل ماراپاتتى وزىڭىزگە دەگەن شىنايى قۇرمەتپەن قابىل الامىن. وسى ايتۋلى وقيعانى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن يوردان حاشيميت كورولدىگىنىڭ اراسىن­داعى ءوزارا سەنىمگە نەگىزدەلگەن ىنتى­ماق­تاستىقتىڭ سيمۆولى سانايمىن. ءبىز ىق­پالداستىعىمىزدىڭ جاڭا كوكجيەگى بەلگىلەنگەن وسى كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىن­دىسىنا باسا ءمان بەرەمىز. وسىناۋ ماڭىز­دى ساپاردىڭ ناتيجەسى سەرىكتەستىكتى ودان ءارى نىعايتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ سەنە­مىن. ەلدەرىمىز اراسىنداعى كونسترۋك­تيۆتى ديالوگ پەن تىعىز قارىم-قاتىناس الدا­عى ۋاقىتتا دا كەڭەيە بەرمەك. بۇل جاڭا باعىت­تاردى قامتىپ, ەكىجاقتى ارىپتەس­تىكتىڭ دامۋىنا عانا ەمەس, وڭىرلىك جانە جا­ھان­دىق تۇراقتىلىققا دا ىقپال ەتەدى دەپ ويلايمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن يوردانيا كورولى ءىى ابداللا بەن ءال-حۋسەين جۇرگىزگەن كەلىسسوزدەردەن كەيىن ەكى ەل دەلەگاتسيالارىنىڭ مۇشەلەرى قول قويىلعان ۇكىمەتارالىق جانە كوممەرتسيالىق قۇجاتتارمەن الماستى.

Astana Hub كلاستەرىمەن تانىستى

قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ءىى ابداللا بەن ءال-حۋسەين Astana Hub حالىقارالىق كلاستەرىن ارالاۋ بارىسىندا ەلىمىزدىڭ ءىت جانە جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىمەن تانىستى.

Astana Hub – ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى يننوۆاتسيالىق كلاستەر. وندا 1 700-دەن اسا ءىت-كومپانيا شوعىرلانعان. بىلتىر تارتىلعان جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 700 ملن دوللاردان, ال ءىت قىزمەتىنىڭ ەكسپورتى 650 ملن دوللاردان استى.

Astana Hub بازاسىندا جىل سايىن ون مىڭ ازاماتتى قامتيتىن Tech Orda, TUMO جانە Tomorrow School ءبىلىم بەرۋ, سونداي-اق Google for Startups سەرىكتەسىمەن بىرگە اكسەلەراتسيا باعدارلامالارى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.

تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى جاسلان ماديەۆ مارتەبەلى مەيماندارعا بيىل كۇزدە استانادا اشىلۋى جوسپارلانىپ وتىرعان Alem.AI حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعىنىڭ تۇجىرىم­داماسىن كورسەتتى.

سونداي-اق پرەزيدەنت پەن يوردانيا كورولىنە الەمدىك نارىققا شىققان وتاندىق كومپانيالاردىڭ ازىرلەمەلەرى تانىستىرىلدى. ولاردىڭ قاتارىندا epsilon3.ai (مەملەكەتتىك سەكتورعا ءاى-شەشىمدەر ازىرلەيتىن زەرتحانا), Qalan (ەلىمىزدە جانە شەت ەلدە 1 ميلليوننان اسا وقۋشى پايدالاناتىن ماتەماتيكا پانىنەن ءبىلىم بەرۋ پلاتفورماسى), inDrive (جولاۋشى جانە جۇك تاسىمالى, جەتكىزۋ قىزمەتىن ۇسىناتىن جاھاندىق پلاتفورما), KazDream (ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك, شەكارالىق باقىلاۋ جانە كيبەرقورعاۋ سالالارىندا جۇمىس ىستەيتىن ەلىمىزدەگى ءىرى ءىت-كومپانيا) سەكىلدى جوبالار بار.

ينۆەستيتسيا, يننوۆاتسيا سالالارىن دامىتۋعا كەلىستى

سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشى­سى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن كورول ءىى ابداللا قازاقستان-يوردانيا بيزنەس-فورۋمىنا قاتىستى. وندا پرەزيدەنت كورول ءىى ابداللانى استانادا قارسى الۋدى وزىنە زور مارتەبە سانايتىنىن جەتكىزدى.

– ۇلى مارتەبەلى, ءوزىڭىز بەن جۇبايى­ڭىز پاتشايىم رانيانى بۇكىل الەم دانا, اسا ءبىلىمدار جانە پاراساتتى تۇلعالار رەتىندە مويىندايدى. بۇگىنگى زاماندا ءسىز بەن جۇبايىڭىز سەكىلدى كوشباسشىلار كەمدە-كەم, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

پرەزيدەنت كورولگە قازاقستان مەن يوردانيا اراسىنداعى سەرىكتەستىكتى دامىتۋعا ۇدايى قولداۋ كورسەتىپ كەلە جاتقانىنا العىس ايتتى. سونداي-اق ىسكەرلىك ورتا وكىلدەرىنە بيزنەس-فورۋم جۇ­مىسىنا قاتىسقاندارى ءۇشىن ريزاشى­لىعىن ءبىلدىردى.

– كورول ءىى ابداللانىڭ رەسمي ساپارى اياسىندا ءوتىپ جاتقان بۇل فورۋم ءبىزدىڭ پەرسپەكتيۆتى سەرىكتەستىگىمىزدىڭ جاڭا كەزەڭىنە جول اشادى. ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى قازاقستان-يوردانيا ۇكىمەتارالىق كوميسسياسى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستى كەڭەيتۋدىڭ ماڭىزدى ينستيتۋتسيونالدىق نەگىزىن قالايتىنى ءسوزسىز. بۇگىن ۇلى مارتەبەلى كورول ابداللامەن مازمۇندى كەلىسسوز جۇرگىزدىك. اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا الداعى جىلدارى ءوزارا ءتيىمدى ىقپالداستىقتى نىعايتۋعا شەشىم قابىلدادىق, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان وڭىردەگى ەكونوميكاسى ەڭ ءىرى ەل بولىپ قالا بەرەدى.

– ەكونوميكامىز بيىلعى جەتى ايدا 6,3 پايىزعا ۇلعايىپ, سەنىمدى تۇردە ءوسىپ كەلەدى. وعان ونەركاسىپ, ساۋدا جانە كولىك سالالارىنداعى جوعارى كورسەتكىشتەر مۇمكىندىك بەردى. ءبىز اۋقىمدى ساياسي جانە ەكونوميكالىق رەفورمالار جۇرگىزۋ ارقىلى وسى قارقىندى ساقتاپ قالۋعا نيەتتىمىز. سوندىقتان سەرىكتەستىگىمىز كوپتەگەن سەكتوردىڭ وركەندەۋىنە سەپتىگىن تيگىزەتىنىنە سەنىمدىمىز, – دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى قازىر قازاقستان ارقىلى 12 حالىقارالىق كولىك ءدالىزى وتەتىنىنە, ياعني 5 تەمىرجول جانە 7 اۆتو­كولىك جولى ەلىمىزدىڭ ەۋرازياداعى سترا­تەگيالىق لوگيستيكالىق حاب رەتىندەگى پوزيتسياسىن بەكىتە تۇسەتىنىنە توقتالدى.

– ءبىز ءىرى حالىقارالىق باعىتتاردى, سونىڭ ىشىندە ورتا ءدالىز بەن سولتۇستىك – وڭتۇستىك باعدارىن بەلسەندى تۇردە دامىتىپ جاتىرمىز. اقتاۋ جانە قۇرىق پورتتارى كاسپي تەڭىزى ارقىلى جۇك تاسىمالداۋدا نەگىزگى ءرول اتقارادى. بىلتىر قۇرىق پورتىندا استىق تەرمينالىن ىسكە قوستىق. ول جىلىنا 1 ملن تونناعا دەيىن جۇك وتكىزە الادى. بۇدان بولەك, اقتاۋدا وتكىزۋ قابىلەتى جىلىنا 240 مىڭ كونتەينەردى قۇرايتىن حاب سالدىق. وسى ورايدا اكابا پورتىنىڭ ستراتەگيالىق الەۋەتىن بىرلەسە پايدالانۋعا دايىنبىز, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

پرەزيدەنت ەلىمىزدە اتوم ەنەرگەتيكاسى ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ ستراتەگيالىق تۇرعىدان ماڭىزدى ءارى تۇراقتى قۋات كوزى رەتىندە قاراستىرىلاتىنىن جەتكىزدى.

– قازاقستان – جەتەكشى ۋران وندىرۋشىلەردىڭ ءبىرى. ەلىمىزگە الەمدىك نارىقتىڭ 40 پايىزعا جۋىق ۇلەسى تيەسىلى. يوردانياداعى ۋران جوبالارى بويىنشا «قازاتومونەركاسىپ» جانە JUMCO اراسىنداعى كەلىسىم ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋدە ماڭىزدى وقيعا سانالادى, – دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن يوردانيانىڭ اگروبيزنەس سالاسىنداعى الەۋەتى مول ەكەنىن دە ايتتى.

– ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمىنىڭ مۇشەلەرى رەتىندە ءبىزدى ەلدەرىمىز بەن بارشا مۇسىلمان الەمىنە ارنالعان ورتاق ماقسات بىرىكتىرەدى. بۇل ورنىقتى ءارى ءادىل ازىق-ت ۇلىك ەكوجۇيەسىن قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى. قازاقستان الەمدە ەگىستىك القابى بويىنشا التىنشى ورىن الادى, سونداي-اق دۇنيەجۇزىلىك ءىرى استىق ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ وندىعىنا ەنەدى. جىل سايىن 8 ملن توننادان اسا بيداي مەن 2 ملن تونناعا جۋىق ۇندى جاھاندىق نارىققا جەتكىزەمىز. ەلىمىز يوردانيانى جوعارى ساپالى, ورگانيكالىق, حالال جانە ەكو­لوگيالىق تۇرعىدان تازا اۋىل شارۋا­شىلىعى ونىمدەرىمەن قامتاماسىز ەتە الادى. ءبىز Aljazeera Agricultural يور­د­ا­نيا­­لىق كومپانياسىنىڭ ەلىمىزدە قۇس فاب­ري­كاسىن سالۋ جونىندەگى باستاماسىن قۇپتاي­مىز. بۇل جوبا ەكى ەل اراسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسى بويىنشا ىنتى­ماق­تاستىقتى نىعايتۋعا جاسالعان ناقتى قادام بولماق, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.

سونداي-اق پرەزيدەنت مەديتسينا سالاسىنداعى ىقپالداستىقتىڭ ماڭىزىن اتادى. ونىڭ ايتۋىنشا, يوردانيا الەم­دەگى جەتەكشى مەديتسينالىق ورتالىق­تار­­دىڭ ءبىرى جانە جوعارى دەڭگەيدە دامىعان فارماتسەۆتيكالىق ونەركاسىپكە يە.

– يوردانيا الەمنىڭ 85 ەلىنە فارماتسەۆتيكالىق ونىمدەرىن ەكسپورت­تايدى. سوندىقتان بۇل – قازاق-يوردان ەكون­وميكالىق سەرىكتەستىگىنىڭ نەگىزگى سەك­تورىنىڭ ءبىرى. قازاقستان دا ءوزىنىڭ الەۋەتىن دامىتىپ, ءدارى-دارمەك ءوندىرىسى مەن مەدي­تسينالىق قۇرال-جابدىق شىعارۋدا اي­تارلىقتاي تابىسقا جەتتى. وسى وراي­دا QazBioPharm كومپانياسىنىڭ DADvet يوردان كومپانياسىمەن بىرگە تاياۋ شىعىس ەلدەرى مەن ءبىزدىڭ وڭىرىمىزگە ءوزارا ۆاك­تسينا ەكسپورتتاۋعا باعىتتالعان جوسپارىن قولدايمىز, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

جيىندا تسيفرلاندىرۋ سالاسىنا باسا ءمان بەرىلدى. قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدىڭ ەۋرازياداعى جەتەكشى وزىق تەحنولوگيالار ورتالىعى بولۋعا ۇمتىلاتىنىن اتاپ ءوتتى.

– قازاقستان وڭىردە العاش رەت ۇلتتىق بانكتىڭ تسيفرلىق ۆاليۋتاسىن, ياعني تسيفر­لىق تەڭگەنى ەنگىزدى. ءبىز ەلىمىزدى جي-گە باعدارلانعان مەملەكەتكە اينالدىرۋ ءۇشىن حالىق­ارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتا­لىعىن قۇردىق. ينكۋباتسيا مەن اكسەلەراتسيا باعدارلامالارى ارقىلى ورتالىقتى ستارتاپتارمەن ينتەگراتسيالاۋدىڭ ناقتى جوسپارى جاسالدى. بۇدان بولەك, تاياۋ­دا ۇكىمەتتىڭ, عىلىم مەن بيزنەستىڭ ستراتەگيا­لىق قاجەتتىلىكتەرىنە ارنالعان قۋاتتى سۋپەركومپيۋتەر كلاستەرى ىسكە قوسىلدى. سونىمەن قاتار ءبىز تسيفرلىق ەگەمەندىگىمىزدى قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ۇلكەن تىلدىك مودەلدى (LLM) بەلسەندى تۇردە دامىتىپ جاتىرمىز. بۇل باستامالار الەمدىك جاساندى ينتەللەكت كەڭىستىگىندەگى قازاقستاننىڭ تەحنولوگيالىق وركەندەۋىن جەدەلدەتىپ, پوزيتسياسىن نىعايتادى. وسى رەتتە Astana Hub پەن King Hussein Business Park اراسىندا سەرىكتەستىك ورناتۋ عىلىمي-زەرتتەۋ, تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق جۇمىستار, ستارتاپتار, تەحنيكالىق ءبىلىم مەن باسقا دا كوپتەگەن سالادا ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى, – دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆ يوردانيالىق كاسىپكەرلەردى «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىمەن سەرىكتەستىكتىڭ تىڭ مۇمكىندىكتەرىن قاراستىرۋعا شاقىردى. مەملەكەت باسشىسى احقو نيۋ-يورك, لوندون, دۋباي جانە سينگاپۋردىڭ وزىق تاجىريبەسىنە نەگىزدەلگەن ينۆەستيتسيا مەن يننوۆاتسيا تارتۋدىڭ بىرەگەي ورتالىعىنا اينالعانىن ايتتى.

– ءبىزدىڭ ورتالىق سالىقتىق, ۆيزالىق جانە ەڭبەك ساياساتىنداعى جەڭىلدىكتەر ارقىلى ينۆەستيتسيا تارتۋعا قاجەتتى بارلىق جاعدايدى جاسايدى. احقو ءار ينۆەستورعا جەكەلەي قولداۋ كورسەتىپ, بريتان قۇقىعىنا نەگىزدەلگەن سوت جۇيەسىن, سونداي-اق يسلام قارجى ونىمدەرىنىڭ كەڭ سپەكترىن ۇسىنادى. بۇگىندە ورتالىقتا الەمنىڭ 85 ەلىنەن 4 200-دەن اسا كومپانيا تىركەلگەن. يوردانيا كومپانيالارىن دا احقو-نىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىسى بولۋعا شاقىرامىز, – دەدى پرەزيدەنت.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, فورۋمدا قول جەتكىزىلگەن بايلانىستار ءوزارا ينۆەستيتسيا, يننوۆاتسيا جانە ورنىقتى دامۋ سالالارىن ىلگەرىلەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

– ۇلى مارتەبەلى كورولدىڭ ەلىمىزگە جاساعان ساپارىنا تاعى دا شىنايى ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. بۇل – ءبىز ءۇشىن زور قۇرمەت. اتالعان ساپار – تىعىز سەرىكتەستىگىمىز بەن رياسىز دوستىعىمىزدىڭ كورىنىسى. ءوزىڭىزدى دوسىم, ءتىپتى, باۋىرىم دەپ اتاۋعا كەلىسىم بەردىڭىز. بۇل مەن ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە ءارى ارتىقشىلىق. قىمباتتى باۋىرىم, ءسىزدىڭ ارقاڭىزدا يوردانيا بىزگە ەتەنە جاقىن ەلگە اينالدى. حالىقتارىمىز ماڭگىگە دوس, باۋىرلاس ءارى سەنىمدى سەرىكتەس بولىپ قالاتىنىنا نىق سەنىمدىمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.

يوردانيا كورولى ءىى ابداللا دا بيزنەس-فورۋم جۇمىسىنا قاتىسۋشىلارعا ريزاشىلىعىن جەتكىزدى. ول وسى پىكىر الماسۋلار ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى.

– بۇل فورۋم سىزدەردىڭ كومپانيالارى­ڭىز بەن مەكەمەلەرىڭىز ءۇشىن بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋعا جانە ەكونوميكانىڭ ورنىقتى وسۋىنە ينۆەستيتسيا تارتۋعا ارنالعان باعىتتاردى زەردەلەۋگە جول اشادى دەپ ويلايمىن. ءبىزدىڭ ۇكىمەت پەن ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسى وسى ديالوگتى ناقتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەيدى. ورايلى ءساتتى پايدالانا وتىرىپ, قازاقستاندىق سەرىك­تەستەرىمىزدى يوردانياعا شاقىرامىن. سول ارقىلى ءبىزدىڭ ۇسىنىستارىمىزبەن تانىسا الاسىزدار. ءوز كەزەگىندە يوردانيالىق كوم­پانيالار قارقىندى دامىپ كەلە جات­قان قازاقستان نارىعىنا ينۆەستيتسيا سالۋ­عا نيەتتى. وسى فورۋمدا ايتىلعان باستا­ما­لاردىڭ ناقتى جوبالارعا اينالىپ, ۇزاق­مەرزىمدى سەرىكتەستىككە ۇلاسۋىنا بىرلەسە اتسالىسايىق, – دەدى كورول ءىى ابداللا.

«استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن ارالادى

بۇدان سوڭ پرەزيدەنت پەن يوردانيا كورولى «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنا باردى.

مارتەبەلى مەيمانداردى باسقارۋشى رەنات بەكتۇروۆ ورتالىق قىزمەتىنىڭ ناتي­جەلەرىمەن, احقو سوتىنىڭ, حالىق­ارا­لىق تورەلىك ورتالىعىنىڭ, قارجى قىز­مەتىن رەتتەۋ كوميتەتىنىڭ جانە احقو بير­جاسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىمەن, سون­داي-اق بىرەگەي كورپوراتيۆتىك «سەنىم مۋزەيىنىڭ» جۇمىسىمەن تانىستىردى.

احقو نەگىزى قالانعان ساتتەن بەرى 17 ملرد دوللاردان اسا ينۆەستيتسيا تارتقان. ورتالىققا 85 ەلدىڭ 4 200-دەن اسا كومپانياسى رەزيدەنت رەتىندە تىركەلدى.

وسىلايشا, مارتەبەلى مەيماننىڭ رەسمي ساپارى اياقتالىپ, قاسىم-جومارت توقاەۆ يوردانيا كورولى ءىى ابداللانى ەلوردا اۋەجايىنان شىعارىپ سالدى.