ينۆەستيتسيا تارتۋ قارقىنى كۇشەيدى

ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى ارمان شاققاليەۆ­تىڭ ايتۋىنشا, 2025 جىلعى قاڭتار-شىلدەدە ساۋدا كولەمى 8,6%-عا, ينۆەستيتسيا كولەمى ادەپكى 6 ايدا 37%-عا ءوسىپ, 438 ملرد تەڭگەگە كوتەرىلگەن.

«ساۋدا سالاسىندا 800 مىڭ­نان استام بيزنەس سۋبەكتىسى 1,5 ملن-نان استام ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر» دەيدى مينيستر. ەكونوميست ايبار ولجاەۆتىڭ ايتۋىن­شا, ۇكىمەت جانىنان قۇرىل­عان ينۆەستيتسيالىق شتاب ءىرى جوبالاردىڭ ىسكە اسۋىنا كەدەرگى بولاتىن بيۋرو­كرا­تيالىق ءارى جۇيەلىك توسقاۋىل­داردى جويۋدا ماڭىز­دى ءرول اتقارادى. «قاعازباستىلىقتى» ازايتۋ, جۇ­مىستى جەڭىلدەتۋ, ۋاقىت­تى ۇنەمدەۋ تۇرعىسىنان ينۆەس­تور­لارعا ناقتى قولداۋ كورسەتىلەدى.

«مەملەكەت باسشىسى استانادا وتكەن شەتەلدىك ينۆەس­­تورلار كەڭەسىنىڭ وتىرى­سىن­دا ينۆەستورلاردىڭ ماسە­لەسىن «وسى جەردە جانە ءدال قازىر» قاعيداتى نەگىزىندە جەدەل شەشۋگە باعىتتالعان ينۆەستيتسيالىق شتاب ماسەلەسىن كوتەردى. بۇل شتاب 70 ملرد دوللاردى قۇرايتىن 137 ينۆەستيتسيالىق جوباعا قولداۋ جاساپ كەلەدى. بۇدان بولەك, زاڭناماعا ينۆەستورلاردىڭ ماسەلەسىن كەشەندى تۇردە شەشۋدى كوزدەيتىن 140 تۇزەتۋ ەنگىزۋگە باستاماشى بولعان ەكەن», دەيدى ساراپشى.

وسى ۋاقىت ىشىندە شتاب اياسىندا بىرقاتار تۇيتكىل شەشىمىن تاپتى. ماسەلەن, جالپى قۇنى 50 ملرد دوللاردان اساتىن جوبالار بويىنشا 115 ءتۇرلى ماسەلە رەتتەلگەن. ناتيجەسىندە, قۇنى 2,3 ملرد دوللار بولاتىن 6 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوباعا كەلىسىم جاسالعان. ينۆەستيتسيا تارتۋ ىسىندەگى تاعى ءبىر ماڭىز­دى جاڭالىق – ۇلتتىق تسيفرلىق پلاتفورمانىڭ ىسكە قوسىلۋى. بۇل جۇيە ينۆەستورلاردىڭ جوبالارىن قاداعالاپ, ولاردىڭ ماسەلەسىن دەر كەزىندە شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. بۇرىن مۇنداي ۇدەرىستەر ايلاپ, ءتىپتى جىلداپ شەشىلسە, ەندى تسيفرلىق باقىلاۋدىڭ ارقاسىندا ينۆەستوردىڭ ءوتىنىشى مەن ماسەلەسى جەدەل قارالادى.

2024 جىلدىڭ 9 ايىندا ەلىمىزگە 12,7 ملرد دوللار كولەمىندە تىكەلەي شە­تەلدىك ينۆەستيتسيا كەلدى. بۇۇ-نىڭ ازيا مەن تىنىق مۇحيتى ءۇشىن ەكونوميكا­لىق جانە الەۋمەتتىك كوميسسياسى­نىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, وتكەن جىلى 15,7 ملرد دوللار ينۆەستيتسيا تارتىپ, ءبىر جىل بۇرىنعى كورسەتكىشتەن 88%-عا كوپ ناتيجەگە جەتكەن. سولتۇس­تىك جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىنە كەلگەن ينۆەستيتسيانىڭ ۇشتەن ەكىسىنەن استامى بىزگە تيەسىلى بولعان. الداعى جوسپار دا اۋقىمدى. 2025 جىلى بىزگە ­25 ملرد دوللار تىكەلەي ينۆەستيتسيا ­تارتۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل ءۇشىن وڭىرلەر­دە ارنايى باعدارلامالار قابىلدا­نىپ, شەتەلدىك ينۆەستورلارمەن تىكە­لەي جۇمىس كۇشەيتىلدى. ينۆەستورلارعا ­ۋاقىت جوعالتپاي مەملەكەتتىك قىزمەت ­الۋى­نا جاعداي جاسايتىن «Fast Track» نەمە­سە «جاسىل ءدالىز» جۇيەسى ىسكە قوسىل­­عان. قازىردىڭ وزىندە وسى جۇيە ارقىلى ­­134 شەتەلدىك ينۆەستور جەدەل قىزمەتكە ­قول جەتكىزدى.

«ينۆەستورلار ەلىمىزدە ءبىراز ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىرىپ جاتىر. مىسالى, «Alstom» كومپانياسى ەلىمىزدە سەرۆيستىك ورتالىقتار سالىپ, 2028 جىلدان باس­تاپ لوكوموتيۆتەردىڭ جاڭا بۋىنىن شى­عارۋدى جوسپارلاپ وتىر. «Wabtec» كومپانياسى بالاما وتىنمەن جۇرەتىن جىلجىمالى قۇرامعا 200 ملن دوللار ينۆەستيتسيا قۇيدى. «Stadler Rail» كاسىپورنى وندىرىستىك قۋاتى جىلىنا 100 ۆاگون شىعاراتىن زاۋىت سالدى. وسى جوبالارعا قاراپ-اق ينۆەستورلاردىڭ ءتىلىن تابۋ, ولارعا كەشەندى جاعداي جاساۋ, قۇقىقتىق قولداۋ كورسەتۋدىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن كورەمىز», دەپ ءتۇسىندىردى ەكونوميست.

ساراپشى ايتقانداي, شىنىندا, ءىرى جوبالاردىڭ العاشقى ناتيجەسى دە بار. ماسەلەن, قۇنى 450 ملن دوللار بولاتىن «جەتىسۋ ۆولفرامى» زاۋى­تى­نىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى ىسكە قوسىلدى. بۇدان بولەك, «Carlsberg» زاۋىتى, «WAN SHENG CERAMIC» كەراميكا ءوندىرىسى, قوستانايداعى «SKODA» مەن «HONGQI» اۆتوكولىك زاۋىتتارى, الماتى وبلىسىنداعى 160 ملن دوللار­لىق «PepsiCo» جوباسى ىسكە قوسىلىپ, ونەركاسىپ الەۋەتىن ارتتىرىپ جاتىر.

«ۇلتتىق قوردىڭ بيىلعى 6 ايدا­عى ناتيجەسى مۇنايعا قاراعاندا ينۆەستي­تسيانىڭ تابىسى الدەقايدا جوعارى ەكەنىن كورسەتتى. ينۆەستيتسيالىق كىرىس 4,7 ملرد دوللاردى قۇراسا, مۇنايدان تۇسكەن پايدا 2,7 ملرد دوللار بولدى. بۇل بولاشاقتا مۇناي قورى سارقىلعان جاعدايدا دا ۇلت­تىق قوردى دۇرىس باسقارىلعان ين­ۆەس­­تيتسيا قامتاماسىز ەتە الاتىنىن اڭ­عار­تادى. سىرتقى نارىقتارداعى قۇبىل­مالى احۋالعا قا­راماستان, ۇلت­­تىق بانكتىڭ ساۋاتتى تاڭ­دالعان ينۆەس­تي­تسيالىق ستراتەگياسى ناتيجە بە­رىپ وتىر. اكتسيالاردان 1,9 ملرد دول­لار ءتۇستى. اسىرەسە جاساندى ين­تەل­لەك­تىگە باي­لانىستى تەحنولوگيالىق كوم­پا­نيا­لاردىڭ قۇنى ايتارلىقتاي ارتقان. دامىعان ەلدەردىڭ مەملەكەت­تىك وبليگاتسيالارىنان – 1 ملرد دوللار, ال­تىننان – 800 ملن دوللار, دامۋشى نا­رىق­تارداعى ينۆەستيتسيالاردان – 600 ملن دوللار, كورپوراتيۆتىك وبليگاتسيالاردان 400 ملن دوللار پايدا ءتۇستى. وسى ۋاقىت ىشىندە قوردان بيۋدجەتكە ترانسفەرت رەتىندە 5,9 ملرد دوللار ءبولىندى. ال كىرىس 7,4 ملرد دوللار بولعاندىقتان, تازا ءوسىم 1,5 ملرد دوللاردى قۇرادى. ناتيجەسىندە, ۇلتتىق قور اكتيۆتەرى قازىر 60,3 ملرد دوللارعا جەتىپ وتىر», دەيدى ول.

2025 جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا اگروونەركاسىپكە 616,6 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. ونىڭ ىشىندە 442,7 ملرد تەڭگە – اۋىل جانە بالىق شارۋاشىلىعىنا, 104,2 ملرد تەڭگە – ازىق-ت ۇلىك وندىرىسىنە, 69,7 ملرد تەڭگە سۋسىن وندىرىسىنە باعىتتالدى.

«2025 جىلى سالاعا 2 ترلن تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل قاراجات وندىرىستىك قۋاتتى ارت­تىرۋعا, جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ەڭبەك ونىم­دىلىگىن كوتەرۋگە باعىتتالادى», دەيدى اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ايداربەك ساپاروۆ.

ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ جالپى قار­قىنى دا وڭ ناتيجە بەرىپ وتىر. العاشقى جار­تى جىلدىقتا ىشكى جالپى ءونىم 6,3%-عا وسسە, ناقتى سەكتورداعى ءوسىم 8,3%-دى قۇرادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇل كورسەتكىشتەر ەل ەكونوميكاسىنىڭ قايتا قارقىن العانىن اڭعارتادى.