ىشكى رەسەيدەن مۇناي وندىرۋگە كەلگەن موردۆا جىگىتى وسى جاقتا تۇراقتاپ, قىزمەت ەتتى. ءۇي سالدى, قازاق قىزىنا ۇيلەندى. قازىر ۇلدارى ەرجەتىپ, ءبىر-ءبىر ماماندىق يەسى اتاندى. بەرەكە-بىرلىگى جاراسقان تاتۋ, ۇلكەن جانۇياعا اينالدى. ەڭبەكقور اتا-اناسىنىڭ ءتالىم-تاربيەسىمەن ەرجەتكەن بالالارى دا باۋ-باقشا ءوسىرىپ, مال باققاندى ۇناتادى. مۇنايدىڭ مايى جۇققان جاقسىمايدىڭ توپىراعى شارۋاعا قولايلى بولىپ شىقتى. 90-جىلداردىڭ قيىن-قىستاۋ كەزەڭىندە دە توزعان جوق, اۋىلدىقتار كوشىپ كەتپەدى. بۇگىندە كوگىلدىر وتىن قۇبىرى ءار ۇيگە تارتىلعان. ورتالىقتاندىرىلعان سۋ جەلىسى بار, تال-تەرەگى كوپ, تاسجولدىڭ بويىنداعى بەرەكەلى اۋىل.
اكە چيركوۆتىڭ ونەگەلى ءىسىن تۋعان اۋىلىندا جالعاستىرىپ وتىرعان ماكسيم دەگەن ۇلى وتىزدى ورتالاعان جىگىت. ۇيلەنگەن, ەكى بالاسى بار. كەلىنشەگى اۋداندىق ارحيۆتە جۇمىس ىستەيدى. ءوزى اۋداندىق كوركەمونەر مەكتەبىندە بالالاردى قولدانبالى ونەرگە باۋلىپ ءجۇر. ون ءتورت جىلدان بەرى جاقسىمايدان شۇبارقۇدىققا جەكە كولىگىمەن قاتىناپ جۇمىس ىستەيدى. قۇدايبەرگەن جۇبانوۆ اتىنداعى اقتوبە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىندە قولدانبالى ونەر ماماندىعىن وقىپ, ديپلوم العان بويى تۋعان اۋىلىنا ورالعان. ءبىز ماكسيمنىڭ جاقسىمايداعى ءۇيىنىڭ اتشاپتىرىم اۋلاسىنداعى تاماشا جەمىس باعى تۋرالى ايتۋدى ءجون كورگەن ەدىك. ونىڭ اۋلاسىنداعى جۇزدەن استام جەمىس اعاشىنىڭ 45-ءى تەك قانا الما اعاشتارى. ودان وزگە المۇرت, قىزىل, سارى, قارا ورىك, شيە تالدارى, ءسىبىر شىرشاسى, سامىرسىن جايقالىپ تۇر. جەمىس بۇتالارى دا سان الۋان: قاراقاتتىڭ بەس ءتۇرى, قۇلپىناي, قىزىلقات, ءجۇزىم تۇرلەرى وسەدى. اۋلانىڭ كىرەبەرىسىنەن باستاپ تۇكپىرگە دەيىن كوزدىڭ جاۋىن الاتىن گۇلدەر جايقالادى: گورتەنزيا, تاۋشىمىلدىق, راۋشان, تۇيمەداق, حريزانتەما, ىنجۋگۇل, قالامپىر, گلاديولۋس, لالاگۇل, ءارتۇرلى يريستەر. راۋشان گۇلدەرىنىڭ دە بىرنەشە ءتۇرى وسەدى. كۇن سالقىنداعاندا كوپجىلدىق گۇلدەردى قىمتاپ جاۋىپ تاستاسا, پيازشىقتى گۇلدەردى قازىپ الىپ جەرتولەگە قويادى. ماكسيم كوپجىلدىق گۇلدەردى ورنىنان قوزعاعاندى ۇناتپايدى. ەڭ باستىسى, كەز كەلگەن وسىمدىك تامىرىن سۋىق شالماۋى كەرەك.
ء«بىزدىڭ ۇيدەن كوك جۋا, اقجەلكەن, اسكوك ساتىپ الۋعا كەلەتىن كورشىلەرىمىز اۋلامىزدىڭ اپتاپ ىستىقتا قوڭىرجاي, ىلعالدى بولىپ تۇراتىنىن ايتادى. اۋلادا اعاش كوپ بولسا, اۋا تازارادى. اسىرەسە ءسىبىر شىرشاسى, كوگىلدىر شىرشا اۋاعا وتتەگىنى كوپ بولەدى», دەيدى ماكسيم.
ەرەكشە تالعاممەن, باپپەن وتىرعىزعان وسىمدىكتەردى كورگەن جان اۋلادان ۇزاپ كەتكىسى كەلمەيدى. ماكسيمنىڭ اۋلاسى جاقىندا عانا اۋداندىق ىشكى ساياسات ءبولىمى ۇيىمداستىرعان «ۇزدىك اباتتاندىرىلعان اۋلا» بايقاۋىنا قاتىسىپ, ءبىرىنشى ورىن جەڭىپ الدى. ءيا, وسىنشا شارۋانى ءبىر ادامنىڭ اتقارۋى استە مۇمكىن ەمەس. بۇل ىسكە جاسىل جەلەكتى ەرەكشە سۇيەتىن ەڭبەكقور باعباننىڭ قولى كەرەك.
«كۇندەلىكتى قاربالاس شارۋانىڭ ىزىنە ءتۇسىپ, كەي-كەيدە اۋلاعا قارايلاسۋعا ۋاقىت تاپشى بولىپ جاتادى. اسىرەسە جاز بويى باقشانى سۋارۋعا, ارامشوپتەرىن جۇلۋعا قولىمىز تيە بەرمەيدى. اۋىل ءىشى بولعان سوڭ, شاقىرىپ قالاتىن اۋىلداستار بار. وسىندايدا بىزگە اكە-شەشەمىز كومەكتەسەدى. ولار زەينەتكەر, بوس ۋاقىتىندا اۋلانىڭ كۇتىمىن جاساعاندى ءجون كورەدى», دەيدى ماكسيم ءسوزىن جالعاپ.
ءبىز ماقالامىزدىڭ باسىندا چيركوۆتار وتباسىنىڭ «اۋىل اماناتى» جوباسى بويىنشا مەملەكەتتەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الىپ, تابىستى شارۋاشىلىق ۇيىمداستىرۋ تاجىريبەسى جونىندە بىردەن كوسىلىپ ايتپاقشى ەدىك. ايتكەنمەن اۋلادا قىزارىپ پىسكەن ءتۇرلى جەمىستەردى, ەسىكتەن تورگە دەيىن كىلەم جايىلعانداي كومكەرىلگەن گۇلدەردى كورگەن سوڭ, بىردەن باقشا جايىنا اۋىسىپ كەتتىك. ماكسيمنىڭ اناسى, كەلىنشەگى قىسقا كومپوت, توساپ دايىنداۋمەن قاربالاستا ەكەن. شيە, الما, المۇرتتان كومپوت جاۋىپ جەرتولەنى تولتىرعان. كوپ جەمىستى قاتىرىپ تا ساقتايدى. بۇل اۋلەت 2023 جىلى «اۋىل اماناتى» جوباسىمەن 5 ملن 400 مىڭ تەڭگە نەسيە الىپ, جىلىجاي سالدى. كەڭ اۋلاسىنىڭ تۇكپىرىندە ورنالاسقان جىلىجايدا قيار, اسكوك, اقجەلكەن, كوك جۋا, سالات جاپىراعى, رۋككولا ءوسىرىپ, شۇبارقۇدىق مەيرامحانالارىنا, بازارعا وتكىزەدى. تابيعي ونىمدەرىن ۇيىنە كەلىپ ساتىپ الاتىن قاۋىم دا كوپ.
– وسىرگەنىم اۋىلدان اۋىسپايدى. جىلىجايدان ءبىر جىلدا ەكى رەت ءونىم الامىن. ەرتە كوكتەمدە ەككەنىم تامىزدىڭ ورتاسىنا دەيىن جەتەدى. قىركۇيەكتە ول ورىندى جيناپ تاستاپ, قايتا ەگەمىن. بۇل جولى اقپان ايىنا دەيىن ءونىم بەرەدى. بىلايشا ايتقاندا, ون اي ءونىم بەرىپ, ەكى اي دەمالادى. الدىن الا تاپسىرىس بەرىپ قوياتىن تۇراقتى ساتىپ الۋشىلارىم بار. تەمىر اۋدانىنان بولەك, قاندىاعاش قالاسىنان, اقتوبەدەن كەلىپ ساتىپ الادى. باقشاما دا, جىلىجايعا دا تامشىلاتىپ سۋارۋ ءادىسىن قولدانامىن. توپىراققا مينەرالدى تىڭايتقىشتاردى قوسپايمىن, تەك مالدىڭ تەزەگى تۇرىندەگى ورگانيكالىق تىڭايتقىشتارمەن قۇنارلاندىرامىن. وندا دا ەكى-ءۇش جىل جاتقان سيىردىڭ تەزەگىن سالامىن. جىلىجاي كوكونىستەرى تازا ءونىم بولعاندىقتان, سۇرانىس كوپ. قىستا جاڭا پىسكەن قياردىڭ كيلوسى اۋىلدىڭ دۇكەندەرىندە 1200 تەڭگەدەن ساتىلسا, مەن ولارعا 1 مىڭ تەڭگەدەن وتكىزەمىن. ەڭ ءوتىمدىسى – قيار. ونىڭ باعاسى دا ءار ءتۇرلى: قىس ورتاسىندا, مەرەكە الدىندا 1000 تەڭگەدەن جوعارىلاسا, كوكتەم شىعا 800, 700 تەڭگەدەن 450 تەڭگەگە دەيىن ارزانداي بەرەدى. قازىرگى ۋاقىتتا قيار 350 تەڭگەدەن ساتىلىپ جاتىر. ەندى باعا ودان تۇسپەيدى, قىمباتتاي بەرەدى», دەيدى ماكسيم.
كەيىپكەرىمىز اعاش, گۇلدەر مەن بۇتالاردىڭ تۇقىمدارىن رەسەيدەن الدىرتقان. ويتكەنى, بۇل ولكەگە سۋىق جاقتا وسكەن اعاشتار مەن بۇتالار عانا جەرسىنەدى. ماكسيم قولدا بار جەمىس اعاشتارى مەن بۇتا كوشەتتەرىن بۋدانداستىرىپ ساتۋدى باستاپ كەتتى. بالاباقشالار مەن مەكتەپتەرگە گۇلدەر مەن اعاش تۇقىمدارىن, وسكىندەرىن تەگىن تاراتادى. ماقساتى – اۋلالار مەن كوشەلەر, ساياباقتاردى جاسىل جەلەكپەن كومكەرۋگە اتسالىسۋ. اعاش, تالى كوپ جەردىڭ اۋاسى تازارادى, توپىراعى توزبايدى, جەراستى سۋى دا تامىرىنا ىلەسىپ, جەردىڭ بەتىنە جاقىندايدى. ماكسيمنىڭ كوشەتتەرى كۇي تالعاماي, جاقسى كوكتەيتىندىكتەن, اقتوبە وبلىسىندا سۇرانىسقا يە بولىپ كەلەدى. تەك توپىراققا شانشىلعان شىبىقتى از-ازداپ سۋارىپ, قىستا تامىرىن ۇسىككە ۇرىندىرماي, كۇتىپ-باپتاپ وتىرسا جەتكىلىكتى.
جاقسىمايدىڭ جايساڭ ۇلى «تازا قازاقستان» سەكىلدى جالپىۇلتتىق اكتسيالاردا تەك قوقىس جيناۋمەن شەكتەلمەي, توڭىرەكتى تازا ۇستاپ, جاسىل جەلەك وتىرعىزۋ, ونى كۇتىپ-باپتاۋ ءاربىر ادامعا مىندەت ەكەنىن ايتادى. بىزدە دە ماكسيمنىڭ اۋىلىنا, وسكەن ولكەسىنە جاناشىرلىعىن كورىپ, ىشتەي ريزا بولدىق. راسىندا, شىن كوڭىلمەن باپتاسا, تاقىر جەردىڭ ءوزىن گۇلدەندىرۋگە بولادى. وعان اۋەلى ەڭبەك, تابيعاتقا دەگەن جاناشىرلىق سوسىن بارىپ باستاعان ءىستى اياقتايتىنداي تاباندىلىق, كۇش-جىگەر كەرەك. ويتكەنى جەر جالقاۋدى سۇيمەيدى.
اقتوبە وبلىسى,
تەمىر اۋدانى
