جيىن قوس حالىقتىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن زەرتتەۋدەگى شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ ەڭبەگى تۋرالى «چوكان ۆاليحانوۆ: تارىحتىن جارىك جىلدىزى» اتتى دەرەكتى ءفيلمىنىڭ تۇساۋكەسەرىمەن باستالدى.
باۋىرلاس ەلدەردىڭ دوستىعىن دارىپتەپ, ىنتىماعى مەن بىرلىگىن بەكەمدەگەن ءىس-شاراعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى مارات يمانقۇلوۆ, سونداي-اق ەكى ەلدىڭ مادەنيەت, عىلىم جانە شىعارماشىلىق سالاسىنىڭ وكىلدەرى مەن زيالى قاۋىم قاتىستى.
ايدا بالاەۆا شوقان ءۋاليحانوۆ ەڭبەكتەرىنىڭ قازاق-قىرعىز تاريحىنداعى ورنىن ەرەكشە اتاپ ءوتتى.
«الەمگە ايگىلى «ماناس» داستانى قىرعىز ۇلتىنىڭ بويتۇمارى بولسا, ونى العاش رەت قاعازعا ءتۇسىرىپ, كوپكە ناسيحاتتاۋدا شوقان ءۋاليحانوۆتىڭ ەڭبەگى زور. سونداي-اق ونىڭ «ىستىقكول كۇندەلىگى» – قازاق-قىرعىز بىرلىگىنىڭ عىلىم مەن رۋحانياتتاعى جارقىن كورىنىسى. قىرعىز باۋىرلارىمىز تۇسىرگەن بۇگىنگى «چوكان ۆاليحانوۆ: تارىحتىن جارىك جىلدىزى» دەرەكتى ءفيلمى تاريحي ءارى مادەني قۇندىلىعى زور, ماعىنالى تۋىندى بولادى دەپ سەنەمىن», دەدى مينيستر.
سونداي-اق ايدا بالاەۆا ءفيلمنىڭ كورسەتىلىمى – بۇل مادەني ۇندەستىكتىڭ ءوز جالعاسىن تاپقانىن ايعاقتايتىنىن اتاپ ءوتىپ, ءبىزدى ورتاق تاريح پەن ورتاق تاعدىر بايلانىستىرىپ تۇرعانىنا توقتالدى.
قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك حاتشىسى مارات يمانقۇلوۆ ەكى ەلگە ورتاق تاريحي تۇلعالاردىڭ ماڭىزىنا توقتالدى.
«قىرعىزستان مەن قازاقستان تاريحىندا اباي قۇنانباي ۇلى, شوقان ءۋاليحانوۆ, جامبىل جاباەۆ, مۇحتار اۋەزوۆ, شىڭعىس ايتماتوۆ سىندى ۇلى تۇلعالار بار. ولار مادەني جانە رۋحاني داستۇرلەر ارقىلى قوس حالىقتىڭ بىرلىگى مەن باۋىرلاستىعىنا زور ۇلەس قوستى. ءدال وسى قايراتكەرلەر بۇگىنگى جاستارعا شابىت بەرىپ, ولاردى جاسامپازدىق جولىن جالعاستىرۋعا جەتەلەپ كەلەدى», دەدى ول.
فورۋم اياسىندا ەلىمىزدىڭ مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت, اقپارات جانە جاستار ساياساتى ءمينيسترى ميربەك مامبەتاليەۆپەن كەزدەسىپ, قوڭسى جاتقان قوس ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى, مادەني-گۋمانيتارلىق ارىپتەستىكتى دامىتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
سونىڭ ىشىندە مادەنيەت, اقپارات جانە جاستار ساياساتى سالالارىنداعى بايلانىستارعا ەرەكشە ءمان بەرىلدى. كەزدەسۋ بارىسىندا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ تۇراقتى تۇردە دامىپ كەلە جاتقانى اتالىپ ءوتتى. ياعني بىرلەسكەن فورۋمدار وتكىزىلىپ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى جۇزەگە اسىرىلىپ, مادەني الماسۋلار مەن ءتۇرلى جوبالار ىسكە قوسىلىپ جاتقانى, وسى باستامالار جاستاردىڭ ءوزىن-ءوزى جۇزەگە اسىرۋىنا قولايلى جاعداي جاساۋعا, ولاردىڭ الەۋەتىن اشۋعا, دۇنيەتانىمىن كەڭەيتۋگە جانە ەكى حالىقتىڭ مادەني ءوزارا تۇسىنىستىگىن نىعايتۋعا ىقپال ەتىپ جاتقانى ايتىلدى.
كەزدەسۋ قورىتىندىسى بويىنشا مينيسترلەر تاجىريبە الماسۋعا ارنالعان تۇراقتى الاڭدار قۇرۋ, ستارتاپتار مەن كرەاتيۆتى جوبالاردى قولداۋ, بىرلەسكەن ءبىلىم بەرۋ جانە عىلىمي-زەرتتەۋ باعدارلامالارىن جۇزەگە اسىرۋ, ءتۇرلى سالاداعى جاس ماماندار اراسىنداعى مادەني الماسۋدى كەڭەيتۋ سىندى بىرلەسكەن باستامالاردى جالعاستىرۋعا ۋاعدالاستى.
تاراپتار فورۋم مەن الداعى باستامالار ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ الەۋەتىن عانا كورسەتىپ قويماي, جاڭا يدەيالارعا, جوبالارعا جانە ارىپتەستىككە جول اشاتىنىن, سونداي-اق قازاقستان مەن قىرعىزستان اراسىنداعى سەنىم, قۇرمەت پەن دوستىقتى نىعايتىپ, جاستاردىڭ ەنەرگياسى مەن باستاماشىلدىعى ارقىلى ودان ءارى دامي تۇسەتىنىن اتاپ ءوتتى.
بۇدان بولەك, فورۋمدا كرەتيۆتى يندۋستريا مەن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەلەرىنە نازار اۋدارىلدى. «جاڭا بۋىن AI-ستارتاپتارى: جەرگىلىكتى يدەيادان جاھاندىق نارىققا» جانە «Ed-tech جوبالارى: جاڭا سىن-قاتەرلەر» اتتى پانەلدىك سەسسيالار وتكىزىلدى. وعان جاس IT-كاسىپكەرلەر, ستارتاپشىلار, باعدارلاماشىلار, بلوگەرلەر مەن مەديا ماماندار قاتىستى.
اسىرەسە, «AI NEXT» ستارتاپ-پيتچينگ سەسسياسى قاتىسۋشىلاردىڭ ەرەكشە نازارىن اۋداردى. وندا جاس كاسىپكەرلەر جاساندى ينتەللەكت, تسيفرلىق تەحنولوگيالار, كيبەرقاۋىپسىزدىك جانە ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى بويىنشا ونداعان يننوۆاتسيالىق جوبانى ۇسىندى. ولاردىڭ قاتارىندا قىرعىز تىلىندەگى العاشقى AI-اسسيستەنت AkylAI, انالارعا ارنالعان Mama Space قوسىمشاسى, سونداي-اق Loadex AI B2B SaaS قولدانباسى بار.
اتالعان ءىس-شاراعا دا مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت, اقپارات جانە جاستار ساياساتى ءمينيسترى ميربەك مامبەتاليەۆ قاتىسىپ, جاستار فورۋمى ارقىلى سەرىكتەستىك پەن دوستىق قاتىناستاردى نىعايتىپ, بولاشاقتا دا بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك تۋاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
قىرعىزستاندىق مينيستر بيىلعى فورۋمنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى وقيعاسى – «التىن كوپىر» جوباسى اياسىندا قوس قاناتتى ەلدىڭ رۋحاني ءرامىزى – شىڭعىس ايتماتوۆ پەن مۇحتار اۋەزوۆكە ارنالعان ەسكەرتكىشتەردىڭ اشىلۋى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«ەكى ۇلى جازۋشى تەك قازاق-قىرعىز حالقىنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل تۇركى الەمىنىڭ ۇلكەن ماقتانىشى. ولاردىڭ مۇراسى – ءبىزدىڭ ورتاق تاريحىمىزدىڭ, دوستىعىمىزدىڭ جانە مادەني بىرلىگىمىزدىڭ التىن كوپىرى», دەدى م.مامبەتاليەۆ.
جاستار فورۋمى قازاقستان مەن قىرعىزستاننىڭ 300-دەن اسا جاس IT-كاسىپكەرلەرىن, باعدارلاماشىلارىن, ستارتاپ جاساۋشىلارىن, تسيفرلىق سۋرەتشىلەردى, بلوگەرلەردى, اقىندار مەن مەدياشىعارماشىل جاستاردى بىرىكتىرگەن بىرەگەي الاڭ بولدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قىرعىز رەسپۋبليكاسىنا رەسمي ساپارى اياسىندا بىشكەكتە قازاقستاننىڭ مادەنيەت كۇندەرى وتكىزىلىپ جاتىر. ونىڭ اياسىندا قازاقستان كينوسى كۇندەرى ۇيىمداستىرىلىپ, نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەكەلىك كونتسەرت ۇسىنىلدى.
قازاق-قىرعىز دوستىعىنىڭ اياسىندا ۇيىمداستىرىلىپ جاتقان مادەني ءىس-شارالار تاعى ءبىر ەرەكشە كەشپەن تولىقتى. بىشكەكتەگى ا.مالدىباەۆ اتىنداعى قىرعىز ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىندا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, بەلگىلى كومپوزيتور ءارى ديريجەر نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان «القيسسا» اتتى شىعارماشىلىق كەش ءوتتى.
ءىس-شارانى الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى ۇيىمداستىرىپ, وندا ءوڭىردىڭ ۇزدىك شىعارماشىلىق ۇجىمدارى مەن ونەرپازدارى بىشكەك قالاسىنىڭ تۇرعىندارى مەن قوناقتارىنا جوعارى دەڭگەيدەگى كونتسەرت ۇسىندى. ساحنادا فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق «سازگەن» جانە «قۇلانساز» انسامبلدەرى, «التىناي» مەملەكەتتىك حالىق بي ءانسامبلى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى سەكەن تۇرىسبەك, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى زارينا التىنباەۆا, ەلىمىزدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, كۇيشى نۇركەن ءاشىروۆ, سونداي-اق حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتتارى – ۇلجان اعلاقوۆا, تولەگەن راحىمباەۆ, مۇسا ءساپارالى, ارداق امىرقۇلوۆا, سالتانات قۇدايبەرگەنوۆا, فارحات كۋبيەۆ, ءادىل احمەتجانوۆ سىندى تالانتتار ونەر كورسەتتى.
كەشتىڭ ەرەكشە قوناعى رەتىندە ۇلى كومپوزيتوردىڭ قىزى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, نۇرعيسا تىلەنديەۆ اتىنداعى «وتىرار سازى» مەملەكەتتىك فولكلورلىق-ەتنوگرافيالىق وركەسترىنىڭ باس ديريجەرى جانە كوركەمدىك جەتەكشىسى ءدىنزۋحرا تىلەنديەۆا دا ونەرىن پاش ەتتى. قىرعىزستاننىڭ تالانتتى ورىنداۋشىلارى دا ساحنا تورىنە كوتەرىلىپ, نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ شىعارمالارىن تارتۋ ەتتى.
ايتا كەتسەك, نۇرعيسا تىلەنديەۆتىڭ 100 جىلدىعى يۋنەسكو-نىڭ ەسكە الۋ داتالارى كۇنتىزبەسىنە ەنگىزىلىپ, حالىقارالىق دەڭگەيدە اتالىپ ءوتىپ جاتىر. بيىل مامىر ايىندا الماتى وبلىسىنىڭ اكىمدىگى كومپوزيتوردىڭ شىعارماشىلىق كەشىن بەيجىڭ قالاسىندا ۇيىمداستىرىپ, تولىق انشلاگپەن وتكىزگەن. بىشكەكتەگى «القيسسا» كونتسەرتىن ءان الەمى ارقىلى جۇرەكتەردى توعىستىرعان بۇل حالىقارالىق مادەني ەستافەتانىڭ جالعاسى دەۋگە ابدەن بولادى.
قىرعىز ەلىندەگى قازاقستان كينوسى كۇندەرى ەل استاناسى بىشكەكتەگى «الا-توو» كينوتەاترىندا باستالدى. العاشقى كۇنى كورەرمەندەر اتاقتى رەجيسسەر رۇستەم ابدىراشەۆتىڭ «قازاق حاندىعى. التىن تاق» ءفيلمىن تاماشالادى.
قىرعىز ەلىندەگى وتاندىق كينو كۇندەرى بۇگىن رەجيسسەر راشيد سۇلەيمەنوۆتىڭ «نابات وپەراتسياسى» جانە جاندوس قۇسايىنوۆتىڭ «جامبىل. جاڭا ءداۋىر» فيلمدەرىنىڭ كورسەتىلىمىمەن جالعاستى.
