ماقساتى – كاسىبي بىلىكتىلىك

جاس مامان – جاسامپاز ىستەردىڭ جارشىسى. ارقا توسىن­دە كەڭىنەن كوسىلىپ جاتقان الىپ زاۋىتتىڭ ءونىمدى جۇمى­سى ەلدوس جۇمابەكوۆ سياقتى جىگەرلى جاستاردىڭ موينىندا. بىلىكتى مامان ءوزىنىڭ جاستىعىنا قاراماستان بۇگىن­دە اۋىسىم باسشىسى لا­ۋا­زىمىن ابىرويمەن اتقا­رىپ, ارىپتەستەرى اراسىندا قۇر­مەتكە بولەنگەن. ونىڭ ايتۋىن­شا, ول زاۋىتقا 2019 جىلى س.تورايعىروۆ ۋنيۆەر­سي­تەتىنىڭ ءۇشىنشى كۋرسىندا وقىپ جۇر­گەندە كىرگەن. تالاپ­تى جاستىڭ بويىنداعى ۇش­قىندى اڭعارعان كاسىپورىن باس­شىلىعى ونى بىردەن جۇمىسقا قابىلداپتى. ەلدوس العاشقىدا ەلەكتروليزەر پەشتەرىندە اليۋميني ءوندىرىسىنىڭ وپەراتورى بولىپ ەڭبەك ەتەدى. قولىنا كۇرەك-سايمان ۇستاپ, 1000 گرادۋسقا دەيىن قىزاتىن پەشتەردىڭ اينالاسىنداعى قارا جۇمىسقا بەلسەنە ارالاستى.

– 200 گەكتارعا جۋىق القاپ­تى الىپ جاتقان الىپ زاۋىت الىستان كوز تارتادى. ون­دى­رىستىك كەشەن جىلىنا 250 مىڭ توننا جوعارى ساپالى اليۋمي­ني شىعاراتىن جوبالىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەي باستا­عانى دا ءمالىم. ساپالى اليۋمي­ني بۇگىندە تمد مەن ەۋروپا ەلدەرىنە ەكسپورتتالىپ وتىر. مۇندا جۇمىس ىستەۋدى العاش­قى كۇننەن-اق مارتەبە تۇت­تىم. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەن سوڭ كاسىبي تۇرعىدان ءوسۋىم كەرەك دەگەن ويعا كەلدىم. باس­شى­لىق­قا كىرىپ, «مەنى بريگاديرلىققا ۇي­رە­تىڭىز» دەپ ەدىم, تالابىمدى قۇپتادى. ۇيرەنە كەلە بريگادير, ودان سوڭ اۋىسىم باسشىسى لاۋازى­مىن سەنىپ تاپسىردى. قازىرگى ۋاقىتتا قاراۋىمدا 17 جۇمىسشى بار. ءبىر قىزىعى, العاش اليۋ­ميني قۇيۋعا ۇيرەتكەن اعا بۋىن قازىر مەنىڭ اۋىسى­مىمدا ىستەيدى. ولاردىڭ بار­لىعى جاۋاپتى جۇمىسىما تۇسى­نىستىك­پەن قاراپ, قولدان كەل­گەنشە جاردەمدەسەدى. مۇنداي قولداۋ ءاردايىم جىگەر­لەندىرەدى, دەيدى جاس مامان.

ەلدوس ەڭ اۋەلى قولاستىن­داعى قىز­مەت­كەر­لەردىڭ قاۋىپسىز­دىگىنە جاۋاپتى. ولاردىڭ تەح­­نيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قادا­عالاپ, جۇمىس ساپاسى­نىڭ تو­مەندەمەۋىن نازار­دا ۇستايدى. زاۋىت ماماندا­رىنىڭ سوزىن­شە, اليۋميني ءوندىرىسى ەنەرگيانى كوپ قاجەت ەتەتىن ۇدە­رىس, ءبىر ءوزى 420 مەگاۆاتت ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنادى. سالىستىرۋ ءۇشىن ايتىپ وتەيىك, ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ قۋات تۇتىنۋى اليۋميني توتىعى وندىرىسىنەن (گلينوزەم) 5 ەسە جوعارى. ءبىر توننا اليۋميني وندىرۋگە 1,9 توننا گلينوزەم, 0,54 توننا انود, 13 مۆت ەلەكتر ەنەرگياسى قاجەت ەكەن. ەلەكتروليز زاۋىتىنان شىققان باستاپقى اليۋمينيدەن الەم بويىنشا كابىل-وتكىزگىش ونىمدەر, مەتالل كونس­ترۋكتسيالارى مەن قۇرىلىس ماتەريالدارى, اۆتوموبيل, ءتۇرلى قۇرال-جابدىقتار مەن اسپاپتار جاسالادى.

جاس ماماننىڭ تالابى تاۋ­داي. ول 18 جىلدىق تاريحى بار زاۋىتتا العاشقى بولىپ رەسپۋبليكالىق «التىن گەفەست» سىيلىعىن ۇتىپ الدى. سونداي-اق بىلتىر وبلىستىق دەڭگەيدە وتكەن «تاۋەلسىزدىك ۇرپاقتارى» بايقاۋىندا توپ جاردى.

«مۇنداي جەتىستىكتەر ماعان كۇش-جىگەر بەرىپ قانا قوي­مايدى, الداعى ىستەرگە ىنتالاندىرادى. جۇمىسشى ما­مان­دىعىنىڭ قادىرلى ەكەنىن پرە­زيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆ تالاي ماڭىزدى جيىن­داردا اتاپ ايتتى. بىزگە دە­گەن كوپتىڭ ىستىق ىقىلاسى, ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ قولداۋى ايقىن سەزىلىپ وتىر. بيىل جۇمىسشى ماماندار ءۇشىن ارنايى يپوتەكا­لىق باعدارلاما قابىلداندى. ونىڭ ناتيجەسىندە كوپ­تەگەن ارىپتەسىم باس­پانالى بولدى. جۇمىسشىلاردى قول­داۋعا باعىتتالعان وزگە دە جوبالار بار. وسىنىڭ بارلىعى جۇمى­سى­مىزعا شابىت سىيلايدى», دەپ اتاپ ءوتتى ول.

ءسوز سوڭىندا ول زاۋىت ۇجىمى كوپ ەتنوستى­ بولعانى­مەن, تاتۋ-ءتاتتى جاعدايدا ەڭبەك ەتەتىنىن جەتكىزدى. «باس­شى­­لار, سونىڭ ىشىندە تسەح باس­شى­­سى, زا­ۋىت ديرەكتورى ارقاي­سىمىزدىڭ وي-پىكىرىمىزدى تىڭ­داۋعا, يدەيالارىمىزدى قول­داۋعا ءاردايىم دا­يىن تۇرادى. بار­لى­عىمىز ءبىر وتباسىنىڭ مۇشە­لەرى سياقتىمىز. بىرەۋىمىز ۇلگەرمەي جاتساق, وزگەلەرى كومەك­تەسۋگە دايىن تۇرادى. ۇجىمدىق رۋح ايقىن سەزىلەدى. ال مۇنداي جەردە ەڭبەك ەتۋدىڭ ءوزى راحات. ءىزىمدى باسىپ كەلە جاتقان جاستارعا ايتارىم, ەڭ باستىسى ماقساتتى دۇرىس قۇرا ءبىلۋ كەرەك. ەكىنشىدەن, كەز كەلگەن ىستە اسىعىستىققا جول بەرمەۋ ماڭىزدى. ماقسات دۇرىس بولسا, كەز كەلگەن قيىندىقتان جول تاۋىپ شىعۋعا بولادى», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن ەلدوس جۇمابەكوۆ.

پاۆلودار وبلىسى