مىنە, اڭگىمە ايتا ءبىلۋ ونەرى ءومىردى دە ساقتاپ قالا الادى. ال ەندى اڭىزدان اقيقاتقا ورالساق, – عىلىم دا وسىنى راستاپ وتىر. يزرايلدەگى رەيحمان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى رون شاحار باستاعان عالىمدار جۇرگىزگەن زەرتتەۋلەر اڭگىمەلەۋدىڭ ادام ومىرىنە اسەرىن انىقتاعان. ولار 800 ادام اراسىندا تاجىريبە جۇرگىزىپ, اڭگىمە ايتا بىلەتىن ادامدار ءومىردىڭ ءمانىن تەرەڭىرەك تۇسىنەدى دەگەن قورىتىندىعا كەلگەن. مۇنداي ادامدار كەز كەلگەن ءىستى «قالاي جاساۋعا بولادى؟» دەپ ەمەس, «نەگە جاساۋ كەرەك؟» دەپ ويلانادى. بۇل قاسيەت ولارعا ءار نارسەنىڭ ارتىنداعىسىن كورۋگە كومەكتەسەدى.
زەرتتەۋ بارىسىندا انىقتالعان تاعى ءبىر جايت – اڭگىمەنى اسەرلى ايتۋعا بەيىم ادامداردىڭ ەكى ەرەكشە قابىلەتى بار. ءبىرىنشىسى – وقيعالاردى ءبىر-بىرىمەن بايلانىستىرىپ, تولىققاندى, ماعىنالى حيكايا قۇرا ءبىلۋ. ەكىنشىسى – كەيىپكەردىڭ كوزىمەن قاراپ, ونىڭ جان دۇنيەسىن ءتۇسىنۋ. پروفەسسوردىڭ پىكىرىنشە, وسى ەكى قابىلەتتى ءوز ومىرىندە قولدانا بىلگەن ادام شىنايى ماقساتىن انىقتاپ, «مەنىن» تانيدى. «جاقسى اڭگىمە ايتۋ – جاي قارىم-قاتىناس قانا ەمەس, ادامنىڭ ىشكى الەمىن بايىتاتىن رۋحاني ازىق, ومىرگە ءمان دارىتاتىن قۇرال», دەيدى رون شاحار.
