وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر ءتىزىلىمى ازىرلەنىپ جاتىر

وتكىزۋ تەتىكتەرىن جانە قازاقستاندىق ۇلەستى كەڭەيتۋ

وتاندىق كاسىپورىنداردىڭ جۇكتەمەسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ۇكىمەت رەتتەلەتىن ساتىپ الۋ قۇرالدارىن كەڭەيتىپ, ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىمشارتتار مەن وفتەيك-كەلىسىمشارتتاردى ەنگىزدى.

مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلار اياسىندا ۇلتتىق رەجيمنەن 4 834 تاۋار پوزيتسياسىن الىپ تاستاۋ بەلگىلەنگەن. 2025 جىلدىڭ التى ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 333,4 ملرد تەڭگەگە 106 مىڭنان استام كەلىسىمشارت جاسالعان. بۇل 2024 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەدەن استام ءوسىم كورسەتكەن.

سونىمەن قاتار وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ بىرىڭعاي ءتىزىلىمىن قالىپتاستىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ول كومپانيالاردىڭ ساتىپ الۋلار مەن مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنا قول جەتكىزۋگە باسىمدىق بەرىپ, «جالعان وندىرۋشىلەردى» نارىقتان ىسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر ءتىزىلىمى: تسيفرلىق ۆەريفيكاتسيا جانە نارىقتى قورعاۋ

پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا قازاقستاندىق تاۋارلار ءتىزىلىمىن قالىپتاستىرۋ جۇمىسى اياقتالىپ كەلەدى. بۇل پلاتفورما ست-KZ جانە يندۋستريالىق سەرتيفيكاتتاردى الماستىرىپ, مەملەكەتتىك دەرەكقورلار ارقىلى مالىمەتتەردىڭ اۆتوماتتى ۆەريفيكاتسياسىن قامتاماسىز ەتەدى, سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرىن تومەندەتەدى جانە ناقتى ءوندىرىستى راستاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

كومپانيالار QR-كودى بار تەگىن ونلاين-انىقتاما الا الادى. بۇل تىزىلىمگە ەنگىزۋ تەك راستالعان ءوندىرىس بولعان جاعدايدا عانا جۇزەگە اسىرىلادى. تولىققاندى ىسكە قوسۋ 2026 جىلعى 1 قاڭتارعا جوسپارلانعان.

جۇيە قۇراۋشى كاسىپورىندار مەن جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار ءرولى

«سامۇرىق-قازىنا» قورى وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى قولداۋ ساپاسىن جەتىلدىرۋدە جانە ساتىپ الۋلار كولەمىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ جاتىر: 2024 جىلى ەنشىلەس كومپانيالار 537,4 ملرد تەڭگەگە 287 كەلىسىمشارت جاساستى (2023 جىلمەن سالىستىرعاندا شامامەن ءۇش ەسە كوپ), ال 2025 جىلدىڭ قاڭتار–ماۋسىم ايلارىندا 230,3 ملرد تەڭگەگە 417 كەلىسىمشارت راسىمدەلگەن.

جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالاسى ەلىمىزدىڭ ونەركاسىپتىك الەۋەتىن دامىتۋ ءۇشىن نەگىزگى باعىتتاردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. بۇل سەكتوردا 2024 جىلى 138,9 ملرد تەڭگەگە 290 كەلىسىمشارت جاسالدى (2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 2,6 ەسە ارتىق), ال 2025 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا — 901,4 ملرد تەڭگەگە 551 كەلىسىمشارت.

جالپى جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار مەن جۇيە قۇراۋشى كاسىپورىنداردىڭ ساتىپ الۋلارىنىڭ ۇلەسى جالپى كولەمنىڭ 40%-نان اسادى. بۇل پرەزيدەنتتىڭ ءىرى بيزنەستى يندۋستريالىق دامۋعا تارتۋ جونىندەگى باسىم باعىتىن ايقىن كورسەتەدى.

ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىمشارتتار مەن وفتەيك-كەلىسىمشارتتار

2024 جىلى جالپى قۇنى $2 ملرد-تان (شامامەن 1 ترلن تەڭگە) اساتىن 898 ۇزاقمەرزىمدى كەلىسىمشارت پەن وفتەيك-كەلىسىمشارت جاسالدى. 2025 جىلدىڭ قاڭتار-ماۋسىم ايلارىندا ولاردىڭ سانى 968-گە جەتىپ, 1,132 ترلن تەڭگەنى قۇرادى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 1,9 ەسە كوپ.

مىسالى, تالدىقورعاندا $85 ملن كولەمىندەگى ينۆەستيتسياعا ۇنتاقتاعىش شارلار شىعاراتىن زاۋىت سالۋ بويىنشا KazMinerals كومپانياسى مەن چيليلىك ME Elecmetal كومپانياسى جاساسقان وفتەيك-كەلىسىمشارت. بۇل مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىقارالىق ينۆەستورلارمەن ارىپتەستىكتى كەڭەيتۋ جانە جوبالاردى «باسىنان سوڭىنا دەيىن» ىسكە اسىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسىنا تولىق سايكەس كەلەدى.

زاڭنامالىق وزگەرىستەر: كەپىلدەندىرىلگەن ساتىپ الۋ جانە لوكاليزاتسيالاۋ باعدارلامالارى

بيىل ءىرى تاپسىرىس بەرۋشىلەردى, سونىڭ ىشىندە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردى, تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردى ساتىپ الۋدا قازاقستاندىق ۇلەستى ارتتىرۋعا باعىتتالعان باعدارلامالاردى ازىرلەۋ جانە ىسكە اسىرۋعا مىندەتتەيتىن بىرقاتار تۇزەتۋلەر قابىلداندى.

ونەركاسىپتى قولداۋ ماقساتىندا جاڭا كەلىسىمشارت ءتۇرى – كەپىلدەندىرىلگەن ساتىپ الۋ شارتى ەنگىزىلدى. ول بويىنشا وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى كاسىپورىن ءونىمدى بەلگىلى ءبىر كولەمدە تۇراقتى جەتكىزۋگە مىندەتتەلەدى, ال تاپسىرىس بەرۋشى ۇزاقمەرزىمدە ساتىپ الاتىنىنا كەپىلدىك بەرەدى.

شوب-تى كەشەندى قولداۋ: جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋ, كەپىلدىكتەر جانە كەڭەس بەرۋ

كاسىپكەرلىكتى قولداۋدىڭ كەشەندى باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى قۇرالدارىن «دامۋ» قورى ىسكە اسىرادى. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا نەسيە مولشەرلەمەلەرىن سۋبسيديالاۋ ارقىلى جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋ شارالارىمەن شامامەن 1 ترلن تەڭگە كولەمىندەگى نەسيەمەن 17 مىڭنان استام بيزنەس جوباسى قامتىلدى, ال 8 مىڭ جوباعا جالپى 310 ملرد تەڭگە كولەمىندە كەپىلدىك بەرىلدى.

وڭىرلەر بويىنشا سۋبسيديالاۋ جونىندەگى جوبالاردىڭ باسىم بولىگى الماتى, استانا, شىمكەنت قالالارىندا, الماتى, تۇركىستان جانە اقتوبە وبلىستارىندا ىسكە اسىرىلدى. ۇلىتاۋ, جەتىسۋ جانە اباي وبلىستارىندا جوبالار از. سالالار بويىنشا 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس, وڭدەۋ ونەركاسىبى (33,3%), كولىك جانە قويمالاۋ (17%), ءبىلىم بەرۋ (7,8%) كوش باستاپ تۇر. 

2025 جىلى جەڭىلدەتىلگەن قارجىلاندىرۋعا 271,1 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر. 

قارجىلىق ەمەس قولداۋ اياسىندا 15 مىڭعا جۋىق كاسىپكەر وقىتىلدى, كاسىپكەرلىكتىڭ ءتۇرلى ماسەلەلەرى بويىنشا 135 مىڭنان استام كەڭەس بەرىلدى.

كەپىلدىك بەرۋدىڭ جاڭا نەگىزگى قۇرالدارى: «دامۋ» كەپىلدىك قورلارى جانە زاڭناماداعى وزگەرىستەر

2025 جىلدان باستاپ «دامۋ» قورى بازاسىندا ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالار مەن شوب نەسيەلەۋگە ارنالعان ەكى كەپىلدىك تەتىگى ىسكە قوسىلدى. بۇل بانك وتىمدىلىگىن ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنا بەلسەندى تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

ءىرى ينۆەستيتسيالىق باستامالارعا ارنالعان كەپىلدىك قورى 7 ملرد تەڭگەدەن باستالاتىن جوبالاردى قامتيدى, بۇل كەپىلمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جەتكىلىكسىزدىگى ماسەلەسىن شەشۋگە كومەكتەسەدى. قولداۋ ەكونوميكانىڭ نەگىزگى سالالارىندا – ونەركاسىپ, ەنەرگەتيكا, ينفراقۇرىلىم جانە ەكسپورتقا باعدارلانعان وندىرىستەرگە باعىتتالعان. قازىرگى ۋاقىتتا الەۋەتتى قارىز الۋشىلارمەن جۇمىس جۇرگىزىلۋدە, وتىنىمدەر قابىلدانۋدا, نورماتيۆتىك رەتتەۋ ماسەلەلەرى, سونداي-اق كاپيتالداندىرۋ كوزدەرى پىسىقتالۋدا. سونىمەن قاتار قوردىڭ مىندەتتەمەلەرى بويىنشا مەملەكەتتىك كەپىلدىكتەر بەرۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن بيۋدجەت كودەكسىنە وزگەرىستەر دايىندالدى.

شوب-قا كەپىلدىك بەرۋ قورى 7 ملرد تەڭگەگە دەيىنگى جوبالاردى قامتيدى. ول جەتكىلىكتى كەپىلى جوق كاسىپكەرلەردى قولداۋعا جانە مەملەكەت قارجىسىنا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا باعىتتالعان. 

بۇگىنگى تاڭدا پورتفەلدى كەپىلدەندىرۋ شارتى «قازاقستان حالىق بانكى», «بانك تسەنتركرەديت», «قازاقستان فريدوم بانكى», ForteBank, Bereke Bank, «قزح بانك ەب», «نۇربانك», Bank RBK, Jusan Bank, «ەۋرازيالىق بانك» سىندى ەكىنشى دەڭگەيلى 10 بانكپەن جاسالدى. 

قارجى ينستيتۋتى شوب كەپىلدىك قورىنا ەرىكتى جارنالار سالعانىن اتاپ ءوتۋ ماڭىزدى: «فريدوم» – 537 ملن, «حالىق بانكى» – 2 ملرد, «بانك تسەنتركرەديت» – 2,6 ملرد, ForteBank – 1 ملرد, Bank RBK – 500 ملن تەڭگە.

سونىمەن قاتار 2025 جىلعى 26 ماۋسىمدا مەملەكەت باسشىسى بيزنەس ءۇشىن قارىزدارعا كەپىلدىك بەرۋ جۇيەسىن بەكىتكەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە ورمان شارۋاشىلىعى, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار جانە جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ مىندەتتەمەلەرىنە كەپىلدىك بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. 

2025 جىلعى 12 تامىزداعى جاعداي بويىنشا قازىردىڭ وزىندە 170,2 ملرد تەڭگەگە 1 069 جوبا قولداۋ تاپتى, ونىڭ 92,16 ملرد تەڭگەسىنە كەپىلدىك بەرىلگەن. كەپىلدىكتەر جەڭىلدەتىلگەن ءراسىم بويىنشا ەكى جۇمىس كۇنى ىشىندە ۇسىنىلادى, نەگىزگى باعىتتار – وڭدەۋ ونەركاسىبى, كولىك, قويمالاۋ جانە ءبىلىم بەرۋ قىزمەتتەرى.

«ورلەۋ» جەڭىلدىكتى نەسيەلەۋدىڭ جاڭا باعدارلاماسى

ينۆەستيتسيالار مەن جۇمىسپەن قامتۋدى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن بيىلدان باستاپ بىرلەسكەن قارجىلاندىرۋ شارتتارىندا «ورلەۋ» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلدى: 60% – بانكتەر قاراجاتى, 40% – «دامۋ» قورى. 

باعدارلاما ينۆەستيتسيالىق ماقساتتارعا جەڭىلدىكتى قارىزدار بەرۋدى, اينالىم قاراجاتىن تولىقتىرۋدى, سونداي-اق 2025 جىلعى 1 قاڭتاردان ەرتە ەمەس بەرىلگەن قولدانىستاعى نەسيەلەردى قايتا قارجىلاندىرۋدى كوزدەيدى.

باعدارلامانىڭ ماقساتى – ءوندىرىستى كەڭەيتۋ, تەحنولوگيالىق جاڭارتۋ جانە ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جاساۋ. قارجىلاندىرۋ باسىم سالالارعا: وڭدەۋ ونەركاسىبى, اگرووڭدەۋ, لوگيستيكا, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە باسقا دا سالالارعا باعىتتالادى.

«دامۋ» قورىنىڭ قاراجاتى «قازاقستان فريدوم بانكى», «قازاقستان حالىق بانكى», «بانك تسەنتركرەديت», «نۇربانك» جانە ForteBank-تە 81,5 ملرد تەڭگە كولەمىندە ورنالاستىرىلعان. قازىردىڭ وزىندە 203,7 ملرد تەڭگەگە 417 جوبانى قارجىلاندىرۋ قاراستىرىلعان.

 ىسكەرلىك احۋالدى جاقسارتۋ : «1 in 2 out», «رەتتەۋشى گيلوتين» جانە «پروكۋرورلىق سۇزگى»

2021 جىلدان باستاپ قازاقستاندا كاسىپكەرلىك قىزمەت سالاسىندا جاڭا رەتتەۋشىلىك ساياساتتى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ەنگىزۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلۋدە. بيزنەس-ورتاعا تەرىس اسەر ەتەتىن تالاپتارعا قاتىستى «1 in 2 out» ءپرينتسيپى جانە «رەتتەۋشى گيلوتين» ءادىسى قولدانىلادى. 

2024 جىلعى 6 ساۋىردە مەملەكەتتىك قاداعالاۋدى جەتىلدىرگەن جانە 10 مىڭنان استام ارتىق تالاپتاردىڭ كۇشىن جويعان بيزنەستى جۇرگىزۋ تۋرالى زاڭ قابىلداندى.

باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمەتىنشە, 2024 جىلى بيزنەسكە قاداعالاۋ جۇكتەمەسى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 58%-عا تومەندەگەن. 

2024 جىلعى 30 جەلتوقساندا بيرجالىق ساۋدا جانە كاسىپكەرلىك ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭمەن ينۆەستورلارعا قاداعالاۋ جۇكتەمەسىن ازايتۋ ماقساتىندا كەز كەلگەن شەكتەۋ جانە تىيىم سالۋ شارالارىن پروكۋرورلاردىڭ ماقۇلداۋىن تالاپ ەتەتىن «پروكۋرورلىق سۇزگى» تەتىگى ەنگىزىلدى.

سونىمەن قاتار, ليتسەنزيالاۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن بولجامدىلىعى ارتادى: جىل سوڭىنا دەيىن بيزنەستىڭ ءارتۇرلى ليتسەنزيالار مەن رۇقساتتاردى الۋى ءۇشىن بىلىكتىلىك تالاپتارى قايتا قارالادى, سونداي-اق ولاردى الۋ راسىمدەرى مەن مەرزىمدەرى وڭتايلاندىرىلادى.

سونداي-اق, بيزنەس بىرقاتار ەسەپتەردى تاپسىرۋدان بوساتىلدى. كاسىپكەرلىك قىزمەتتىڭ 58 سالاسىندا بار 381 اقپاراتتىق قۇرال 49%-عا وڭتايلاندىرىلدى جانە 37%-عا اۆتوماتتاندىرىلدى.

قابىلدانعان شارالار ناتيجەسىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەس سانى 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 4,7%-عا نەمەسە 96 209 كاسىپورىنعا ءوسىپ, 2 125 003 كاسىپورىندى قۇرادى.

ەكونوميكاداعى شوب ۇلەسى دە 0,9 پايىزدىق تارماقشاعا ءوسىپ, 38,6%-عا جەتتى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ ءونىم شىعارۋ كولەمى 18,7 ترلن تەڭگەنى قۇراپ, 11,4%-عا ۇلعايدى.

 كاسىپكەرلەرگە ارناعان تسيفرلاندىرۋ: eGov business «تسيفرلىق كومەكشى» رەتىندە

پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, مەملەكەتتىڭ بيزنەسپەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ تاسىلدەرى قاداعالاۋدان سەرىكتەستىككە قاراي وزگەرۋدە. كاسىپكەرلەردى قولداۋ ءۇشىن ارنايى جاسالعان زاماناۋي تسيفرلىق كومەكشى – eGov Business ءموبيلدى قوسىمشاسى ىسكە قوسىلىپ, 2025 جىلدىڭ 1 ساۋىرىندە جاڭارتىلدى.

بۇل قوسىمشا موبيلدىك بايلانىس قۇرىلعىلارىن پايدالانا وتىرىپ شوب-قا ارنالعان مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى كورسەتۋ پروتسەستەرىن, مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى مەن «ەلەكتروندىق ۇكىمەت» سەرۆيستەرىن اۆتوماتتاندىرۋعا ارنالعان.

كاسىپورىندى تىركەۋ, سالىق كۇنتىزبەسى, ەلەكتروندى سەرتيفيكاتتار الۋ جانە قۇجاتتارعا تسيفرلىق قول قويۋ سياقتى جاڭا قىزمەتتەر ىسكە قوسىلدى.

 مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك: جوبالار پورتفەلى جانە جاڭارتىلعان نورماتيۆتىك بازا

2025 جىلعى 1 شىلدەدەگى جاعداي بويىنشا 2,6 ترلن تەڭگەگە 1 110 ءمجا شارتتارى مەن كونتسەسسيالار جاسالدى: قۇنى 1,4 ترلن تەڭگەدەن استام 15 رەسپۋبليكالىق جوبا جانە 1,17 ترلن تەڭگەدەن استام 1 095 جەرگىلىكتى جوبا.

2022 جىلدان باستاپ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ءمجا سالاسىندا رەفورما جۇرگىزىلدى: ساتىپ الۋ زاڭناماسىن اينالىپ ءوتۋ مۇمكىندىكتەرى جويىلدى, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تيىمدىلىكتى باعالاۋ ادىستەمەلەرى ەنگىزىلدى.

سونداي-اق, 2022-2023 جىلدارى جوبالاردى ازىرلەۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان كولەمدى ادىستەمەلىك جۇمىس جۇرگىزىلدى.

پرەزيدەنتتىڭ 2024 جىلعى جولداۋىنداعى تاپسىرمالارىن جۇيەلى جۇزەگە اسىرۋ كەشەندى تۇردە ناتيجە بەرەدى: وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەر ءۇشىن رەتتەلەتىن ساتىپ الۋلار مەن ۇزاق مەرزىمدى شارتتار جانە كەپىلدى ساتىپ الۋ شارتتارى ارقىلى بولجاناتىن سۇرانىس قالىپتاستىرىلىپ جاتىر; شوب ءۇشىن سۋبسيديالاۋدىڭ, كەپىلدىكتەردىڭ, «ورلەۋ» باعدارلاماسى جانە تسيفرلىق سەرۆيستەردىڭ ارقاسىندا قارجىلاندىرۋعا قولجەتىمدىلىك كەڭەيتىلەدى; ينفراقۇرىلىم ءۇشىن وتاندىق وندىرۋشىلەردى بارىنشا تارتا وتىرىپ, اۋقىمدى جاڭعىرتۋ ىسكە قوسىلادى. 

زاڭنامالىق وزگەرىستەر, رەتتەۋشىلىك سالانى قايتا جۇكتەۋ جانە ءمجا-ءنىڭ جاڭا ارحيتەكتۋراسى وسى شەشىمدەردىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى ءارى مەملەكەت باسشىسىنىڭ نەگىزگى تالابىنا: ينۆەستيتسيالاردىڭ وسۋىنە, جۇمىسپەن قامتۋعا جانە قازاقستان ەكونوميكاسىن تەحنولوگيالىق جاڭعىرتۋعا سايكەس كەلەدى.