سۋرەت: pikuco.ru
«الەۋمەتتىك جەلىدە ەلدى الدايتىن «پرانك» دەيتىن دۇنيەگە شەكتەۋ قوياتىن كەز كەلدى!», دەپ اشىندى ءماجىلىس دەپۋتاتى ماقسات تولىقباي.
«ارنايى جاساقتىڭ كيىمىن كيىپ الىپ, توي, تۋعان كۇندەرگە كىرىپ بارىپ, قولدارىنا كىسەن سالىپ, وتىرىك قىزمەتتىك قۇجات كورسەتىپ, سوڭىندا «پرانك» دەپ شىعاتىندار ەلدىڭ ەسىن الىپ ءجۇر. اۋرۋحاناعا تۇسكەندەر بار. ماسەلەن, جاقىندا شەتەلدىك بايكەرگە ءبىر قاسكوي جانارماي بەكەتىندە ەكى رەت پىشاق سۇققاندا, كەيبىر كۋاگەرلەر «پرانك شىعار» دەپ اراشا تۇسپەگەن. قازىر بەيتانىس بىرەۋ پىشاق الىپ جۇگىرسە, «بۇل شىن با, الدە پرانك پا» دەپ قاراپ تۇراتىندار, قالجىڭدى تۇسىنبەي قان قىسىمى كوتەرىلىپ, جۇرەك تالماسى ۇستاعان فاكتىلەر دە تىركەلە باستاپتى. «ويىننان وت شىقتى» دەگەن وسى», دەپ دەپۋتات ىشكى ىستەر مينيسترىنە ساۋال تاستادى.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان مينيسترلىك اتالعان كونتەنتتىڭ اۆتورلارىن تاۋىپ, قاتاڭ ەسكەرتۋ جاساپ, قولدارىنداعى قارۋلارىن تاركىلەۋ كەرەك. «بۇل قوعامدى تولعاندىرىپ وتىرعان ماسەلە», دەپ دابىل قاقتى م.تولىقباي.
«پرانكشىلاردى» جۇگەندەمەسەك, ولار ءتىپتى ەلدى قويىپ, شەتەل ازاماتتارىن دا ابدىراتپاق بولعان. ماسەلەن, ينتەرنەتتە تاراعان كادرلاردىڭ بىرىندە گۋانچجوۋدا قازاق قىزى سەرىگىنىڭ قالتاسىنان ۇيالى تەلەفونىن الىپ, ءوتىپ بارا جاتقان قىتاي ازاماتتارىنا بەرىپ جاتقانى كورسەتىلگەن. سودان كەيىن ول جولداسىنا تەلەفوننىڭ ۇرلانعانىن ايتىپ, ءوزى قالتاسىنا سالىپ جىبەرگەن ادامدى كورسەتەدى. سونىمەن قاتار كوشەلەردە جانە مەترودا بەيتانىس ەر ادامدارعا جاقىنداپ, ولاردىڭ قولدارىنان ۇستاپ نەمەسە اياقتارىنا قولىن تيگىزگەنى اينالاسىنداعىلاردىڭ ۇرەيىن تۋدىرعان. قازاق قىزىنىڭ بۇل ورەسكەل ارەكەتى قىتايلىق الەۋمەتتىك جەلىلەردە نارازىلىق تۋدىردى. ءتارتىپ ساقشىلارى جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن قالجىڭداماق بولعان, جاقىندا قىتايدان ورالعان ازاماتىمىزبەن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى.
ء«بىزدىڭ بەينەروليگىمىز ەشكىمدى رەنجىتۋ ماقساتىندا تۇسىرىلگەن جوق. بۇل ويلاستىرىلماعان ارەكەت بولدى. رەنجىتكەن ادامداردان كەشىرىم سۇرايمىن. ەندى كونتەنتتى جاريالاعان كەزدە مۇقيات بولۋعا ۋادە بەرەمىن», دەپ اقتالدى ايىپتالۋشى.
ءتارتىپ ساقشىلارى شەتەلدە جۇرگەن ءاربىر ازامات جەرگىلىكتى ءداستۇردى, قوعامدىق ءتارتىپ ەرەجەلەرىن قۇرمەتتەۋگە مىندەتتى ەكەنىن ءاربىر ازاماتتىڭ ەسىنە سالادى.
ال ەلىمىزدە تۇسىرىلگەن الەۋمەتتىك جەلىلەردە تاعى ءبىر وعاش كورىنگەن «الەۋمەتتىك ەكسپەريمەنت» حالىقتىڭ اشۋىن تۋدىردى. بلوگەرلەر كوشە سىپىرعان ايەلدەرگە قوعامدا بۇعان رۇقسات ەتىلمەيتىنىن ءتۇسىندىرۋ ماقساتىندا رەنجىتەتىن سوزدەر ايتقان. ۆيدەوروليكتە ولاردىڭ ءبىرىنىڭ كوزىنە جاس العانى كورىنىپ تۇر. اقىرىندا, بلوگەر ەكەۋىنە 5 مىڭ تەڭگە بەرىپ, «پرانك» ەكەنىن ايتادى. بۇل تارالعان ۆيدەوروليككە قاتىستى جۋرناليستەر وقيعانىڭ زاڭدىلىعىنا تۇسىنىكتەمە بەرۋدى سۇراپ, پوليتسياعا ءوتىنىش ءتۇسىردى. سوت ۆيدەونى زەرتتەپ, ەر ادامدى 10 تاۋلىككە قاماۋعا الۋ تۋرالى ۇكىم شىعاردى. ونىڭ ارەكەتى «قوعامعا قۇرمەتسىزدىك» رەتىندە باعالاندى.
جىل باسىنان بەرى ەلىمىزدە «پرانك» جاساۋ ارقىلى قوعامدىق ءتارتىپتى بۇزعان 24 ادام اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, «پرانك» جاسايتىنداردىڭ ماقساتى كونتەنت جاساۋ عانا. ول ءۇشىن ولار ءتىپتى «ادام ولتىرۋدەن» تارتىنبايدى.
«مىسالى, استانادا بلوگەرلەر ليفت ىشىندە ء«مايىت» تاسىپ, بالتامەن شابۋىل جاساپ ۆيدەو تۇسىرگەن. بۇل ۆيدەو تۇرعىنداردىڭ ۇرەيىن ۇشىرىپ, قاتتى قورقىنىش تۋدىردى. اتالعان قاتىگەز پرانكتىڭ بارلىق قاتىسۋشىسى 15-30 تاۋلىككە دەيىن اكىمشىلىك قاماۋعا الىندى. كۇماندى كورىنىستى تۇسىرمەس بۇرىن نەمەسە وعان قاتىسپاس بۇرىن سالدارىن وي ەلەگىنەن وتكىزگەن ءجون», دەدى ءىىم رەسمي وكىلى شىڭعىس الەكەشەۆ.
سونداي-اق الماتى وبلىسىندا ەكسترەمالدى تريۋك جاساعىسى كەلگەن جاس جىگىت كەلە جاتقان كولىكتىڭ ۇستىنە سەكىرمەك بولىپ, سونىڭ سالدارىنان اۋىر جاراقات الىپ, قازا تاپتى. ءسويتىپ ويىننىڭ ارتى ورنى تولماس قايعىمەن اياقتالدى.
«وكىنىشكە قاراي, «لايك پەن قارالىم جولىنداعى جارىس» ءازىل-قالجىڭ مەن دۇرىس كوڭىل كوتەرۋدىڭ شەڭبەرىنەن شىعىپ كەتتى. اۆتورلار ەشكىمگە زيان كەلتىرمەيتىن كونتەنتتىڭ ورنىنا اگرەسسيا, ارانداتۋ, زورلىق-زومبىلىق كورسەتىپ, ومىرگە قاۋىپ توندىرەتىن ارەكەتتەرگە بارىپ جاتىر. بلوگەرلىك پەن كامەراعا ءتۇسىرۋ قۇقىق بۇزۋعا سىلتاۋ بولماۋى كەرەك. قاتىگەز پرانكتەر مەن قاۋىپتى تريۋكتەر ونەر ەمەس, بۇل – زاڭ بۇزۋشىلىق», دەپ ءتۇسىندىردى ش.الەكەشەۆ.
قازىر ءىىم بلوگەرلەردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەرىندەگى «پرانك» كونتەنتتەرىن مۇقيات تالداپ وتىرادى. جالعان كۋالىكتەردى, كىسەندەردى جانە باسقا دا ارناۋلى قۇرالداردى قولدانا وتىرىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ نىسانىنا جاسىرىنعان ادامداردىڭ قاتىسۋىمەن ساحنالاۋ («پرانكتەر») جاعدايلارى بۇزاقىلىق, جاۋاپتى مەملەكەتتىك لاۋازىمدى اتقاراتىن بيلىك وكىلى نەمەسە لاۋازىمدى ادام اتاعىن ءوز بەتىنشە بەرۋ نە وزگە دە اكىمشىلىك نەمەسە قىلمىستىق جازالاناتىن ارەكەتتەر رەتىندە سارالانۋى مۇمكىن ەكەنىن ءىىم ەسكەرتەدى. ءاربىر وسىنداي وقيعا بويىنشا تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلىپ, زاڭنامادا بەلگىلەنگەن شارالار قابىلدانادى.
ءتىپتى ىشكى ىستەر مينيسترلىگى «پرانك» ۇيىمداستىرىپ, كونتەنت جاسايتىن ازاماتتارعا ۇندەۋ جولدادى. ال ماماندار قوعامدىق ءتارتىپتى ورەسكەل بۇزىپ, ادامنىڭ ار-نامىسىن قورلاعانى ءۇشىن تەك اكىمشىلىك ەمەس, قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتىڭ دە بارىن ەسكە سالادى.
