ودان الىنعان بيدايدىڭ 70-80%-ى سىرتقا ساۋدالانادى. قوستاناي بيدايىن اتتاي قالاپ الاتىنداردىڭ ىشىندە وزبەكستان, تاجىكستان, اۋعانستان, يران, قىتاي, رەسەي مەملەكەتتەرى كوش باستاپ تۇر. وسىنشاما شيكىزات الەۋەتىنە يە بولىپ وتىرعان وڭىردە, وكىنىشكە قاراي, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەۋ ءىسى كەنجەلەپ تۇر. وبلىس بيدايىنىڭ دەنى شيكىزات كۇيىندە, ەشبىر قوسىمشا قۇنسىز سىرتقا كەتىپ جاتىر.
2025 جىلدىڭ باسىندا ءوڭىردىڭ وڭدەۋ كاسىپورىندارى 104,9 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعارعان. ال ماماندار ەلىمىزدە جينالعان بيدايدىڭ بار-جوعى 3%-ى عانا وڭدەلەدى دەپ وتىر. ارينە, ءىرى كولەمدە بيداي ەكسپورتتاپ وتىرعان ەلدەردىڭ قاتارىنداعى مەملەكەت ءۇشىن بۇل تىم ازدىق ەتەدى.
قوستاناي وبلىسىندا بيداي مەن مايلى داقىلدى تەرەڭ وڭدەيتىن زاۋىتتار جوق. مۇنداي زاۋىتتار ەلىمىزدە امينقىشقىل, گليۋتەن, ليزين, كراحمال, بيوەتانول سياقتى جاڭا ونىمدەر ءوندىرىسىن جولعا قويىپ, يمپورتتى ىعىستىرار ما ەدى. ساراپشىلاردىڭ ەسەبىنشە, 1 توننا ۇننىڭ باعاسى 120-130 مىڭ تەڭگە بولسا, تەرەڭ وڭدەۋدەن وتكەن ءونىمنىڭ تونناسىن 350-541 مىڭ تەڭگەگە ەكسپورتتاۋعا بولادى. سونىمەن قاتار وڭىردە ەت جانە ءسۇت باعىتىنداعى مال شارۋاشىلىعى, قۇس شارۋاشىلىعى مەن مال ازىعى ءوندىرىسى قارقىندى دامىپ كەلەدى. بۇل باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتقان 200-گە تارتا كاسىپورىن وتكەن جىلى 429 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن شىعارعان.
وتكەن جىلى وبلىس قامباسىنا 5,5 ملن توننانىڭ ۇستىندە استىق ءتۇستى. ونىڭ شامامەن 1,7 ملن تونناسى وڭدەۋ ونەركاسىپتەرىنە جىبەرىلدى. ماسەلەن, ءداندى, بۇرشاقتى داقىل وڭدەيتىن زاۋىتتار كورشىلەس ەلدەرگە 800 مىڭ توننا ۇن, 44 مىڭ توننا جارما ونىمدەرىن ساتقان. مايلى داقىلداردى وڭدەيتىن كاسىپورىندار 100 مىڭ تونناعا جۋىق كۇنباعىس جانە راپس دانىنەن 34 مىڭ توننا سۇيىق ماي العان. 2025 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنا دەيىنگى مالىمەت بويىنشا, ءوڭىر شارۋاشىلىقتارى 21,3 مىڭ توننا ەت, 141,4 مىڭ توننا ءسۇت وندىرگەن. وسىنشاما شيكىزاتتى قابىلداپ العان ءسۇت وڭدەۋ كاسىپورىندارى 113 مىڭ توننا كولەمىندە ءونىم شىعاردى. بۇگىندە وبلىستاعى مال سانى 438,7 مىڭعا جەتىپ وتىر.
كەيىنگى جىلدارى وڭىردە تەرى قابىلداۋ, ونى وڭدەۋ, ساتۋ ءىسى دە وڭعا باسىپ كەلەدى. بىلتىر مال شارۋاشىلىقتارى 43 مىڭ ءىرى قارا تەرىسىن وتكىزسە, بيىل جارتى جىل ىشىندە بۇل كورسەتكىش 25 مىڭعا جەتكەن. سونداي-اق بيىل 30 مىڭنان اسا قوي تەرىسى قابىلدانعان. مۇنىڭ ءبىرازى سىرتقا ساتىلادى, ءبىرازى وڭدەۋگە جونەلتىلەدى. بيىلدىڭ وزىندە «قوستاناي اگروونىمدەرى», «Beefexportgroup», «سەۆەر ەت» سەرىكتەستىكتەرىنىڭ مال سويۋ بەكەتتەرى رەسەيگە 7 852 تەرى ەكسپورتتاعان.
كەلەسى جىلى وڭىردە ءىرى قارا جانە جىلقى تەرىسىن تەرەڭ وڭدەيتىن ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلماق. يننوۆاتسيالىق جوبا سانالاتىن «بيوكوم قازاقستان» كاسىپورنى تەرى وڭدەۋمەن قاتار, مال شارۋاشىلىعى شيكىزاتىن قالدىقسىز وڭدەپ, مال ازىعىنىڭ قۇنارىن ارتتىراتىن جوعارى ساپالى اقۋىز ءونىمىن دە شىعارماق. وڭىرلىك عىلىم, يننوۆاتسيالىق سەكتور دامىماي, كادر ماسەلەسى شەشىلمەي, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەۋگە قولجەتكىزۋ قيىن. تاياۋدا قوستانايعا كەلگەن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ وكىلدەرى وبلىس باسشىلارىنا وزدەرى ازىرلەگەن وڭىرلەردەگى عىلىمي الەۋەتتى دامىتۋدىڭ تۇجىرىمداماسىن ۇسىندى.
تۇجىرىمداماعا سايكەس, بىرىنشىدەن, ءوڭىر ۇزاقمەرزىمدى, ناقتى ستراتەگياعا يە بولۋعا ءتيىس. ول جەرگىلىكتى جەردىڭ باسەكەلىك ارتىقشىلىقتارىنا نەگىزدەلۋى قاجەت جانە ءوڭىردىڭ جىل سايىنعى دامۋ جوسپارلارى مەن باسقارۋشىلىق شەشىمدەرىنىڭ وزەگىنە اينالۋعا ءتيىس. تەك وسىنداي ءتاسىل عانا ەكونوميكانىڭ جانە الەۋمەتتىك سالانىڭ ءتۇرلى باعىتىنىڭ تەڭگەرىمدى ءارى ورنىقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتەدى. ەكىنشىدەن, كليماتتىق, اگروەكولوگيالىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق ستسەناريلەردى مودەلدەۋ, وڭىرلىك جوسپارلاۋدى وڭتايلاندىرۋ جانە وندىرىستىك جۇيەلەردىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا وڭىرلىك عىلىمي-تەحنيكالىق باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ كەرەك. اكادەميا وكىلدەرى, سونىمەن قاتار, ءوڭىردىڭ اگرارلىق, عىلىمي جانە يندۋستريالىق الەۋەتىن دامىتاتىن اگرو ونىمدەردى تەرەڭ وڭدەۋ جونىندەگى عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىق قۇرۋدى ۇسىندى. مۇنداي ورتالىق اگروونەركاسىپكە ينۆەستيتسيا تارتۋعا, يننوۆاتسيا ەنگىزۋگە, ەكسپورت كەڭىستىگىن كەڭەيتۋگە ىقپال ەتەدى. سونىمەن قاتار شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋدى دامىتاتىن تەحنولوگيالىق سەرپىلىس بەرەدى.
قوستاناي وبلىسى
