جاڭا بەس مەكتەپ اشىلادى
كەيىنگى جىلدارى پاۆلودار قالاسىنىڭ «ۋسولكا», «دوستىق» شاعىن اۋداندارىندا كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر ءۇستى-ۇستىنە سالىنىپ, بۇل اۋماقتارداعى مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن ورىن تاپشىلىعى قالىپتاسقان. بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن ءوڭىردىڭ ءبىلىم بەرۋ باسقارماسى جەتىسپەۋشىلىكتى ازايتۋ ءۇشىن كەيبىر مەكتەپتەردى كەڭەيتۋ, ەندى ءبىرىن جاڭادان سالۋ جوبالارى جوسپاردا تۇرعانىن حابارلاعان بولاتىن. قالاداعى مەكتەپتەردە بالا سانى تىم كوپ, ال جاڭاسىن سالۋعا قاراجات جوق. ونىڭ ۇستىنە جىل سايىن مەكتەپكە بارۋشىلار سانى تۇراقتى تۇردە ءوسىپ كەلەدى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءبىلىم سالاسىنا قاتىستى بەرگەن تاپسىرمالارىنىڭ ناتيجەسىندە بۇل سالادا سەڭ قوزعالىپ, ماسەلە شەشىلە باستادى. 2023–2025 جىلدارى ەلىمىزدە 400-دەن استام زاماناۋي مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعانى بەلگىلى. «Samruk-Kazyna Construction» اق مەكتەپ قۇرىلىستارىنىڭ بىرىڭعاي تاپسىرىس بەرۋشىسى رەتىندە بەلگىلەندى.
– «كەلەشەك مەكتەپتەرى», اسىرەسە پاۆلودار قالاسىنىڭ وقۋشىلارىن جارىلقايىن دەپ تۇر. بيىل مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا وڭىرىمىزدە بەس مەكتەپ اشىلسا, سونىڭ ەكەۋى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى بويىنشا پاۆلوداردا تۇساۋىن كەسەدى. سونداي-اق اققۋلى اۋدانىنىڭ تىلەكتەس اۋىلىندا, ەرتىس اۋدانىنىڭ بۇلانباي اۋىلىندا, پاۆلودار اۋدانىنىڭ بىرلىك اۋىلىندا جاڭا ءبىلىم عيماراتتارى وقۋشىلار يگىلىگىنە تاپسىرىلادى. بەس مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا جالپى سوماسى 12,3 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە ەكى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» قۇرىلىسىنا – 10,8 ملرد تەڭگە, 3 اۋىلدىق مەكتەپتىڭ قۇرىلىسىنا 1,5 ملرد تەڭگە جۇمسالدى, – دەيدى وبلىستىق ءبىلىم بەرۋ باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا باشيروۆا.
وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىق ماسەلەسىن شەشۋگە باعىتتالعان جاڭا ءبىلىم ۇيالارىنىڭ قۇرىلىسىنا كەڭىرەك توقتالا كەتسەك. «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى بويىنشا بوي كوتەرەتىن قوس مەكتەپ جالپى سانى 1,8 مىڭ وقۋشىنى قابىلدايدى. ونىڭ ءبىرى 1 200 وقۋشىعا ارنالىپ (№48 مەكتەپ) «دوستىق» شاعىن اۋدانىندا سالىنعان ءزاۋلىم ءبىلىم بەرۋ عيماراتى بولسا, ەكىنشىسى – گاگارين كوشەسىندە تۇرعىزىلىپ جاتقان 600 وقۋشىعا لايىقتالعان №47 مەكتەپ قۇرىلىسى. «دوستىق» شاعىن اۋدانىنداعى 1 200 ورىندىق مەكتەپتى «اي-سۋ مەليوراتسيا» جشس ساپالى تۇردە سالىپ شىقتى. ال گاگارين كوشەسىندەگى قۇرىلىسقا مەردىگەرلىك ۇيىم «VentKarkaraServis» جشس جاۋاپتى.
اتاپ وتەرلىگى, «دوستىق» شاعىن اۋدانىنداعى زامانعا ساي جاڭا ءبىلىم وشاعى «كەلەشەك مەكتەپتەرى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا ەنگەن. ونىڭ قۇرىلىسى بۇگىندە تولىق اياقتالىپ, اشىلۋىن كۇتىپ تۇر. وقۋ عيماراتى ينكليۋزيۆتى وقىتۋ مەن تسيفرلاندىرۋ تالاپتارىنا ساي سالىنعان. ەرەكشە قاجەتتىلىگى بار بالالارعا جەدەلساتى, پاندۋس پەن تاكتيلدى جولاقتار جاسالعان. مۇندا IT جانە STEM كابينەتتەرى, ونەر سىنىپتارى, ءتۇرلى شەبەرحانا مەن ەكى سپورت زالى بار.
«مەكتەپ كەڭ, جايلى, ەڭ باستىسى, وقۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگى قامتاماسىز ەتىلگەن. بۇل مەكتەپ 10 بلوكتان تۇرادى. باستاۋىش جانە جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى ەكى ءتۇرلى بلوكتان جەكە كىرە الادى. كەلەشەكتە مۇندا ءبىلىم الاتىن بالالار ءۇزىلىس ۋاقىتىندا كىتاپ وقىپ, تىنىعا الادى, ۇلتتىق ويىندار وينايدى. مەكتەپ جانىندا تۇتاستاي سپورت قالاشىعى تۇرعىزىلعان. وندا فۋتبول جانە باسكەتبول الاڭدارى, حوككەي كورتى, ويىن الاڭدارى ورنالاسقان.
كەيىنگى جىلى پاۆلودار قالاسىندا «دوستىق» شاعىن اۋدانى قارقىندى دامىپ كەلەدى. مۇندا قازىر جۇمىس ىستەپ تۇرعان ءبىر عانا مەكتەپ بار. جاڭا ءبىلىم شاڭىراعى ورىن تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ماقساتىندا, وقۋشىلاردى تولىقتاي بىلىممەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا سالىندى», دەيدى №48 مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى اينۇر بەكباەۆا.
اۋىلدار دا ەسكەرۋسىز قالعان جوق
پاۆلودار اۋدانىنىڭ بىرلىك اۋىلىندا تۇرعىزىلىپ جاتقان 120 ورىندىق مەكتەپ قۇرىلىسى دا وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعىن شەشۋگە باعىتتالعان. انىقتاما رەتىندە ايتىپ وتەيىك, بىرلىك اۋىلىندا تۇراتىن ەرەسەكتەر سانى – 422 ادام, ال بالالار سانى – 130 ادام. مۇندا مەكتەپ جاسىنداعى بالالار سانى جىل سايىن ءوسۋ ۇستىندە. 2022–2023 وقۋ جىلىندا – 97, 2023–2024 وقۋ جىلىندا – 99, ال بىلتىر 104 وقۋشى بولعان. بىراق اۋىلدا مەكتەپ جوق. سوندىقتان بىرلىك اۋىلىنان 94 بالا جانە جەرتۇمسىق اۋىلىنان 45 بالا كۇن سايىن زاريا ورتا مەكتەبىنە جەتكىزىلىپ وقىتىلىپ كەلدى. 120 ورىندىق جاڭا مەكتەپ اشىلسا, بۇل ماسەلە تۇبىرىمەن شەشىلەدى. «FirstNationalConstruction» جشس جاۋاپتى قۇرىلىس جۇمىستارى 1 قىركۇيەككە دەيىن تولىق اياقتالادى دەپ كۇتىلىپ وتىر.
ال اياداي عانا تىلەكتەس اۋىلىنداعى ەسكى مەكتەپتىڭ ماسەلەسىن «Egemen Qazaqstan» گازەتى كوتەرمەسە, جابۋلى كۇيىندە قالا بەرەر مە ەدى؟ جەرگىلىكتى ءبىلىم بولىمىندەگىلەر وتكەن عاسىردىڭ جەتپىسىنشى جىلدارى قامىستان سالىنعان عيماراتتى باستاپقىدا اپاتتى جاعدايدا دەپ تانىعىسى كەلمەگەن-ءدى. بەلسەندى ازاماتتاردىڭ تالاپ ەتۋىنىڭ ارقاسىندا بىلتىر ساراپتاما قايتا تاعايىندالىپ, مەكتەپتىڭ ابدەن قاۋساپ تۇرعانى دالەلدەندى. بۇل ءىستى ءوڭىر باسشىسى اسايىن بايحانوۆ نازارىنا الىپ, جاڭا ءبىلىم بەرۋ ۇياسىن سالىپ بەرۋگە ۋادە ەتكەن. وسىلايشا, 90 وقۋشىعا, ونىڭ ىشىندە 20 ورىندىق شاعىن ورتالىعى بار زامانعا ساي ءبىلىم عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى جەدەل قولعا الىنعان. بۇيىرسا, بيىل قىركۇيەكتە جاڭا مەكتەپ پايدالانۋعا بەرىلەدى. سوڭعىسى, بۇلانباي اۋىلىنداعى جاڭا مەكتەپ ورتەنىپ كەتكەن بۇرىنعى مەكتەپ عيماراتىنىڭ ورنىنا سالىنىپ جاتىر. مەردىگەر – «FirstNationalConstruction» جشس.
ءبىلىم بەرۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن قولداۋ قورىنىڭ ەسەبىنەن قازىرگى ۋاقىتتا جوعارىداعىلارعا قوسا پاۆلودار قالاسىنداعى ا.بايتۇرسىن ۇلى اتىنداعى ورتا مەكتەپكە 288 ورىندىق قوسىمشا عيمارات قۇرىلىسى سالىنىپ جاتىر.
ورىن تاپشىلىعىنىڭ 70 پايىزى شەشىلەدى
گۇلميرا باشيروۆانىڭ ايتۋىنشا, قازىر پاۆلوداردا 6 308 وقۋشى ورنىنىڭ تاپشىلىعى بار ءۇش اۋىسىمدى 6 مەكتەپ جۇمىس ىستەيدى. بيىل «كەلەشەك مەكتەپتەرى» جوباسى اياسىندا ىسكە قوسىلاتىن ەكى جاڭا مەكتەپ ەسەبىنەن شاھاردا 4 416 جاڭا وقۋشى ورنىن اشۋ (كەيبىر مەكتەپتەردەگى 2 اۋىسىمدىق وقىتۋ ەرەكشەلىگىن ەسكەرسەك) جوسپارلانعان. ناتيجەسىندە, ورىن تاپشىلىعى ماسەلەسى 70 پايىزعا شەشىلەدى ەكەن. بۇل قۋانتارلىق كورسەتكىش. ءيا, قوس مەكتەپتىڭ اشىلاتىنىنا قاراماستان شاھارداعى وقۋشى ورىندارىنىڭ تاپشىلىعى بيىل دا ساقتالىپ قالاتىنى انىق. دەي تۇرعانمەن ماسەلەنى تۇپكىلىكتى جويۋ ءۇشىن 2026–2027 جىلدارى ۋسولكا شاعىن اۋدانىندا جاڭادان 1 200 ورىندىق مەكتەپ سالۋ جوسپارلانعان. قازىر وبلىستا 166 مەكتەپ 2 اۋىسىمدا جۇمىس ىستەيتىنىن دە ايتىپ ءوتۋىمىز كەرەك.
– جاڭادان اشىلاتىن مەكتەپتەرگە پەداگوگيكالىق كادرلار جاساقتالىپ جاتىر. وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترىنىڭ 2025 جىلعى 31 ناۋرىزداعى №57 جانە ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ 2025 جىلعى 31 ناۋرىزداعى №96 «مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ءبىرىنشى باسشىلارى مەن پەداگوگتەرىن لاۋازىمعا تاعايىنداۋ, لاۋازىمىنان بوساتۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» بىرلەسكەن بۇيرىعىنا سايكەس, بوس ورىندار تۋرالى اقپاراتتار جاريالانادى. 2025–2026 وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىنا دەيىن بوس ورىندار تولىق جابىلۋى جوسپارلانعان. جوعارىدا اتالعان بۇيرىقتىڭ 96-تارماعى كەيبىر جاعدايدا پەداگوگتەردى كونكۋرستىق راسىمنەن وتپەي-اق اۋىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتۋىمىز كەرەك. ياعني وقۋشىلاردىڭ بەلگىلى ءبىر كونتينگەنتى جاڭا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنا كوشكەندە الگى سىنىپتاردا ساباق بەرگەن, سىنىپ جەتەكشىلىگىن جۇزەگە اسىرعان پەداگوگتەر بۇل مۇمكىندىكتى پايدالانا الادى. سوندىقتان جاڭا ءبىلىم ۇيالارىن مامانمەن قامتاماسىز ەتۋدە ماسەلەلەر بولماۋى كەرەك, –دەيدى گۇلميرا قايىربەرگەنقىزى.
قازىرگى ۋاقىتتا ءوڭىر بويىنشا ورتا ءبىلىم بەرەتىن پەداگوگتەردىڭ سانى – 13 324 ادام, وقۋشىلار سانى – 116 187 بالا. مەكتەپ ديرەكتورلارىنىڭ ورتاشا جاسى 43-تە. پەداگوگتەر اراسىندا جاراتىلىستانۋ-ماتەماتيكالىق باعىتتاعى پەداگوگتەرگە تاپشىلىق بار. وتكەن وقۋ جىلىندا وبلىسقا 229 جاس پەداگوگ كەلگەن. بيىل كەلەتىن جاس مامانداردىڭ تولىق سانى قىركۇيەك ايىندا بەلگىلى بولماق.
قازاق ءتىلىن قۋاتتاندىرعان «دوستىق»
بۇعان دەيىن پاۆلودار قالاسىنىڭ بيلىگى «دوستىق» شاعىن اۋدانىندا سالىنىپ ءبىتىپ قالعان جاڭا «كەلەشەك مەكتەپتەردە» وقىتۋ قازاق تىلىندە جۇرگىزىلەتىنىن حابارلاعان. جالپى, بۇل جاڭا اۋدان ءارى وعان قونىستانعانداردىڭ دەنى – ءوزىمىزدىڭ قاراكوزدەر. كەيىنگى جىلدارى ءزاۋلىم ۇيلەر ۇستىنە-ۇستىنە سالىنىپ, باسپانا كەزەگىندە تۇرعاندار پاتەر كىلتىنە يە بولىپ قۋانىشقا كەنەلىپ جاتىر. الايدا وسى ۋاقىتقا دەيىن مۇندا زامانعا ساي قازاق مەكتەبىن اشۋ مۇڭعا اينالىپ كەلدى. بۇل ماسەلەنى شەشۋگە «كەلەشەك مەكتەپتەرى» ۇلتتىق جوباسى مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
«قازىرگى تاڭدا قارقىندى تۇردە دامىپ جاتقان «دوستىق» شاعىن اۋدانىندا مەكتەپ جاسىنداعى 747 بالا تۇرادى. ولاردىڭ 80 پايىزدان استامى مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم الادى, بىراق كورشى №21 ورتا مەكتەپتە, ج.تاشەنوۆ, ب.مومىش ۇلى مەكتەپتەرىندە, ءا.بوكەيحان اتىنداعى ليتسەيدە, سونداي-اق شاعىن اۋداننان تىس وزگە جەرلەردە وقۋعا ءماجبۇر. جاڭا «كەلەشەك مەكتەپتەرى» بۇل بالالارعا ءوز ۇيلەرىنە جاقىن جەردە ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, بولاشاقتا «دوستىقتىڭ» جاس تۇرعىندارى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسايدى», دەپ مالىمدەدى قالالىق ءبىلىم بەرۋ بولىمىنەن.
بىلتىر بۇل اۋماقتا بىرنەشە ءجۇز پاتەر پايدالانۋعا بەرىلدى. ال بيىل 200-دەن استام پاتەردەن تۇراتىن تاعى ءۇش تۇرعىن ءۇي سالىنىپ جاتىر. ياعني اۋماقتاعى بالالاردىڭ سانى جوعارىدا اتالعان تسيرفدان دا ەسەلەنە تۇسەتىنى انىق. جاڭا مەكتەپ ەسەبىنەن كورشىلەس قازاق سىنىپتارى بار مەكتەپتەردىڭ جۇكتەمەسىن ازايتۋ جوسپارلانىپ وتىر. ماسەلەن, «داچنىي» شاعىن اۋدانىنداعى 1 200 ورىنعا ارنالعان №21 مەكتەپتە قازىر 2 134 وقۋشى ءبىلىم الىپ ءجۇر. «دوستىقتىڭ» بالالارى قاتىناپ وقيتىن كەنجەكول ورتا مەكتەبىندە 1 020 ورىننىڭ ورنىنا شامامەن 1 500 وقۋشى ءبىلىم الۋدا, ولاردىڭ 917-ءسى قازاق تىلىندە وقيدى.
ءبىلىم سالاسىنداعى ساراپشىلاردىڭ بولجامىنا سۇيەنسەك, ءوڭىر مەن وبلىس ورتالىعىندا قازاق تىلىندە وقىتۋعا سۇرانىس تۇراقتى تۇردە ارتا بەرمەك. كەيىنگى بەس جىلدا ەكى جاڭا مەكتەپ پەن ءۇش قوسىمشا عيمارات سالىنعانىمەن, جاڭا ءبىلىم بەرۋ نىساندارى بۇل تاپشىلىقتى تولىق جويا الماعان. ولاردىڭ ىشىندە تەك ءبىر مەكتەپتە ء(ا.بوكەيحان اتىنداعى) ءبىلىم بەرۋ مەملەكەتتىك تىلدە جۇرگىزىلەدى. قالاداعى 43 مەكتەپتىڭ تەك 10-ى عانا قازاق تىلىندە وقىتاتىنىن دا ايتۋىمىز كەرەك. 2018 جىلدان بەرى پاۆلودارداعى 15 ءورىستىلدى مەكتەپتە العاش رەت قازاق سىنىپتارى اشىلدى, بىراق بۇل ماسەلەنى شەشۋگە جەتكىلىكسىز بولدى. سوندىقتان اشىلعالى وتىرعان «كەلەشەك مەكتەپتەرى» تەك تۇرعىنداردىڭ سۇرانىسىن قاناعاتتاندىرىپ قانا قويماي, جاس ۇرپاققا مەملەكەتتىك تىلدە ءبىلىم الۋدى قولجەتىمدى ەتۋدە ماڭىزدى قادام بولعالى تۇر.
اتاپ وتەرلىگى, 2023 جىلى وبلىس بويىنشا مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتاعان 23,5 مىڭ وقۋشىنىڭ 43 پايىزى قازاق سىنىبىن تاڭداعان. ال 2024 جىلى 11 مىڭعا جۋىق بالانىڭ 45 پايىزىنىڭ تاڭداۋى قازاق مەكتەپتەرىنە تۇسكەن. بۇل ءسال دە بولسا العا جىلجۋدىڭ بار ەكەنىن كورسەتەدى.
ءوڭىردىڭ ءبىلىم سالاسىنداعى ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە ءسوز سالىپ كورەيىك. 2024–2025 وقۋ جىلىندا پاۆلودار وبلىسىندا 360 جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكتەبى جۇمىس ىستەسە, ونىڭ ىشىندە 137-ءسى – قازاق تىلىندە وقىتاتىن مەكتەپ (مەكتەپتەردىڭ سانى, اراسالماعى بويىنشا 2022 جىلعى ستاتيستيكا وزگەرمەگەن). ولاردا جالپى سانى 118 مىڭعا جۋىق وقۋشى وقىسا, 50 مىڭنان استامى نەمەسە 43 پايىزى عانا قازاق تىلىندە ءبىلىم اعان. نەگىزىنەن وڭىردە ارالاس مەكتەپتەرگە قاتىستى ماسەلە بارشىلىق. سەبەبى 100 پايىز قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە جاڭا وقۋ جىلىندا 33 مىڭ وقۋشى ءبىلىم السا, ارالاس مەكتەپتەردەگى قازاق سىنىپتارىندا وقيتىن وقۋشىلار سانى – نەبارى 17,5 مىڭ بالا. ال ارالاس مەكتەپتەردە ورىسشا ءبىلىم الاتىندار سانى – 60 مىڭ وقۋشى. ياعني ارالاس مەكتەپتەردەگى ءار ءۇش سىنىپتىڭ ەكەۋى – ورىسشا. بۇل جەردە تازا ورىسشا وقىتاتىن مەكتەپتەردى ساناتقا قوسقان جوقپىز. سوندىقتان قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانىن كوبەيتۋ وتە قۇپتارلىق قادام.
بيىل پاۆلودار وبلىسىندا قولدانىستاعى مەكتەپتەردى جوندەۋ باعدارلاماسى دا ءوز ورنىمەن ورىندالىپ وتىر. العاشقى قوڭىراۋعا دەيىن 31 ءبىلىم ۇياسىندا جوندەۋ جۇمىسىن اياقتاۋ جوسپارلانعان. جۇرگىزىلىپ جاتقان كۇردەلى جوندەۋلەرگە بيۋدجەتتەن 8 ملرد تەڭگەدەن استام قارجات قاراستىرىلعان. قازىردىڭ وزىندە 7 ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى وقۋشىلاردى قابىلداۋعا دايىن. جوندەلىپ جاتقان مەكتەپتەر وبلىس ورتالىعىنان بولەك, ەكىباستۇز بەن اقسۋ قالالارىندا, باياناۋىل, ەرتىس, ماي, اققۋلى, اقتوعاي, تەرەڭكول, شارباقتى, پاۆلودار, ۋسپەن, جەلەزين اۋداندارىندا ورنالاسقان.
پاۆلودار وبلىسى
