ۇكىمەت وڭىرلىك دامۋ تۇجىرىمداماسىن بەكىتتى

بريفينگتە ۆيتسە-پرەمەر ۇكىمەت وڭىرلەردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋ جانە ەكونوميكالىق پوتەنتسيالىن اشۋعا باعىتتالعان 2025–2030 جىلدارعا ارنالعان وڭىرلىك دامۋ تۇجىرىمداماسىن بەكىتكەنىن ايتتى. وندا الەۋ­مەت­تىك, ينجەنەرلىك جانە كولىك وبەكتىلەرىنە قول جەتكىزۋدەگى ديسپروپورتسيالاردى جويۋعا, نەعۇرلىم ارتتا قالعان وڭىرلەردى قارجىلاندىرۋدا باسىمدىق بەرۋگە ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. سونداي-اق ۇزاقمەرزىمدى شارتتار جاساسۋدى, يندۋستريالىق ايماقتار قۇرۋدى, شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋدى قاراستىرا وتىرىپ مونوقالالاردى دامىتۋ ماقساتىندا جاڭا شارالار ازىرلەندى.

اۋىلدىق اۋماقتاردى دامىتۋ ءۇشىن «اۋىل اماناتى» جانە «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلامالارى ۇيلەسىمدى تۇردە ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. بيىل «اۋىل اماناتى» جوباسى بويىنشا 50 ملرد تەڭگە ءبولىندى, 2026–2028 جىلدارى تاعى 450 ملرد تەڭگە ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل قاراجات 25 مىڭنان استام جوبانى قارجىلاندىرۋعا جانە 100 مىڭنان استام جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

«وسى ماقساتتا ءبىز «ەنەرگەتيكا جانە كوممۋنالدىق سەكتورلاردى جاڭعىرتۋ تۋرالى» ۇلتتىق جوبانى بەكىتتىك. ۇلتتىق جوبانى زاڭناما تۇرعىسىندا ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 17 شىلدەدە مەملەكەت باسشىسى ءتيىستى زاڭعا قول قويدى, ول 29 شىلدە كۇنى كۇشىنە ەندى. الدىن الا باعالاۋ بويىنشا ۇلتتىق جوبانى بەس جانە ودان دا كوپ جىلدار بويى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 13 ترلن تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتۋ قاجەت. ول 86 مىڭ شاقىرىم كوممۋنالدىق جەلىلەردى جون­دەۋ مەن سالۋ ءۇشىن, جيىنتىق كولەم­دە 7,3 گۆت قوسىمشا گەنەراتسيا­لاۋ كوزدەرىن ىسكە قوسۋعا جۇمسالماق. مۇنشا قاراجاتتى ءتورت قارجى كوزىنەن تارتۋ قاراستىرىلىپ وتىر. ولار – وتاندىق جانە حالىقارالىق قارجى ينستيتۋتتارى, ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەر, بيۋدجەت پەن ۇلتتىق قور, بيزنەس يەلەرى بولىپ كەلەتىن اكتسيونەرلەر», دەدى ۆيتسە-پرەمەر.

ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە ۇلتتىق جوبا جۇزەگە اسىرىلا باستادى. وعان پيلوتتىق جوبا اياسىندا 35 تابيعي مونوپوليا سۋبەكتىسى (تمس) قاتىسىپ جاتىر. تاعى 22 جوبا قاراستىرىلۋ كەزەڭىندە تۇر. جىل سوڭىنا دەيىن 6 ينفراقۇرىلىمدىق كومپانيا توزۋدىڭ «قىزىل» دەڭگەيىنەن «ورتاشا» دەڭگەيىنە كوشىپ, توزۋ دەڭگەيىن 40%-عا دەيىن تومەندەتەۋگە ءتيىس. بيىل جالپى سوماسى 150 ملرد تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا تارتىلماق. وعان 8,5 مىڭ شاقىرىم جەلىنى جوندەپ, 42 مىڭنان استام جابدىقتى اۋىستىرۋ جوسپارلانىپ جاتىر.

ال 2026 جىلى 9,7 مىڭ شاقىرىم جەلىنى جوندەۋگە جانە 46 مىڭ بىرلىك جابدىقتى اۋىستىرۋعا 1 ترلن تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتۋ كوزدەلىپ وتىر. ەلىشىلىك قۇندىلىقتى ارتتىرۋ بولىگىندە جالپى سوماسى 2,1 ترلن تەڭگەگە 2 786 تاۋار پوزيتسياسى ايقىندالىپ, ولار بويىنشا 220 وتاندىق تاۋار وندىرۋشىدەن پۋل جاساقتالدى.

«وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى دامىتۋ, يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتىپ قانا قويماي, قوسىمشا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, سونداي-اق بيۋدجەتكە تۇسەتىن سالىق تۇسىمدەرىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى قانات بوزىمباەۆ.

تسيفرلاندىرۋ اياسىندا ەكى نەگىزگى باعىت جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ولار – ەلەكتروندى ساتىپ الۋ پلاتفورماسى مەن «Smart Turmys» تكش اقپاراتتىق جۇيەسى. سون­­­داي-اق ارنايى web-پورتال مەن بايلانىس ورتالىعى ازىرلەنىپ جاتىر.

سۋ سالاسىن دامىتۋ بويىنشا ۆيتسە-پرەمەر بيىل سۋ كودەكسى قابىلدانىپ, 10 ماۋسىمدا كۇشىنە ەنگەنىن ايتتى. بۇگىندە 6 مىڭنان استام شاقىرىم كانال قايتا جاڭعىرتىلۋدا, سونىڭ قاتارىندا شامامەن 200 مىڭ گەكتار جەردى سۋمەن قامتيتىن 962 شاقىرىم كانال وسى جىلى پايدالانۋعا بەرىلمەك.

جىل سوڭىنا دەيىن بىرنەشە سۋ قويماسىنىڭ قۇرىلىسى مەن رەكونسترۋكتسياسى اياقتالادى. ونىڭ قاتارىندا تۇركىستان وبلىسىنداعى «قاراقۋىس» سۋ قويماسى دا بار. سونداي-اق 105 گيدروتەحنيكالىق نىسانعا كوپفاكتورلى تەكسەرۋ جۇرگىزۋ جانە 6 وبلىستا توپتىق سۋ قۇبىر­لارىن سالۋ جانە رەكونسترۋكتسيا­لاۋ بو­يىنشا 10 جوبانى پاي­دا­لانۋعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر.

وسى جىلدىڭ كوكتەمگى كەزەڭىندە قازاقستان سۋ قويمالارىنا 16,9  ملرد تەكشە مەتر سۋ جينالدى. 2024–2025 جىلدارى سولتۇستىك ارالعا شامامەن 5 ملرد تەكشە مەتر سۋ جىبەرىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە سۋ قويماسىنداعى سۋدىڭ كولەمى 24,4 ملرد تەكشە مەترگە دەيىن ءوستى.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ جىل سايىن 150 مىڭ گەكتار جەرگە سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا فەرمەرلەرگە قاجەتتى جاعدايلار جاسالدى. وسىلايشا, 2027 جىلدىڭ سوڭىنا قاراي سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن قولداناتىن جەرلەردىڭ جالپى اۋدانى 912 مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزىلەدى. سول ماقساتتا اۋىل شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋعا, سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارىن ساتىپ الۋعا جانە ورناتۋعا جۇمساعان شىعىنداردى وتەۋ ۇلەسى 50%-دان 80%-عا دەيىن ۇلعايتىلدى. ەگىندىك سۋدى شەكتەن تىس تۇتىنۋ ءتاريفى 20%-عا كوتەرىلدى, تاريفكە بايلانىستى سۋبسيديالاردىڭ سارالانعان مولشەرى ەنگىزىلدى», دەدى قانات بوزىمباەۆ.

ۆيتسە-پرەمەر توتەنشە جاعداي سالاسىنداعى اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستارعا دا بولەك توقتالدى. مينيسترلىك جىل باسىنان بەرى 60 مىڭنان استام شىعۋدى جۇزەگە اسىرىپ, 10 مىڭنان استام ادام ءومىرىن قۇتقار­عان. ءورت جاعدايىنىڭ تاۋلىك بويى مونيتورينگى ءۇشىن ورمان شارۋاشىلىقتارىنىڭ بەينەباقىلاۋ جۇيەلەرى تجم-ءنىڭ احۋال ورتالىعىنا قوسىل­عان. زاماناۋي قۇرال-جابدىقتار مەن تەحنيكالار, سونىڭ ىشىندە ۇشاق­تار ساتىپ الىنعان. ودان بولەك بيىل ماۋسىمدا ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, ءورت جانە ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك تالاپتارى قاتاڭداتىلدى, ورتتەن ساقتاندىرۋ تەتىگى ەنگىزىلدى.