فوتو: اشىق دەرەككوز
سالتاناتتى شارانى اشقان الماتى قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ولجاس سماعۇلوۆ اۋەجايدىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىنا توقتالدى:
«بۇگىندە الماتى حالىقارالىق اۋەجايى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق جولاۋشىلار اعىنىنىڭ جارتىسىنان كوبىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر. بۇل اۋەجاي ەۋروپا مەن ازيانى بايلانىستىراتىن ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى كولىك جۇيەسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى. ءبىز الماتى حالىقارالىق اۋەجايىن الەمدىك دەڭگەيدەگى اۆياتسيالىق حابقا اينالدىرۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. بۇل – وڭىردەگى ەڭ ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ ءبىرى. اكىمشىلىك جوبانى ىسكە اسىرۋدىڭ بارلىق كەزەڭدەرىندە جان-جاقتى قولداۋ كورسەتەتىن بولادى», دەدى سماعۇلوۆ.
باعدارلاما بەس كەزەڭدە جۇزەگە اسىرىلادى. بيىل اۋەجاي 12,5 ملن جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتەدى.
الماتى - ورتالىق ازياداعى ەڭ ۇلكەن اۋەجاي. كۇن سايىن 150-گە جۋىق ۇشۋعا قىزمەت كورسەتەدى. 25 جىلدان كەيىن ول جىلىنا 40 ملن جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتە الادى دەگەن بولجام بار. بۇل ۋاقىتتا ينفراقۇرىلىم ەداۋىر كەڭەيەدى. اۋە كەمەلەرىنە ارنالعان 150-گە دەيىن تۇراق, ءۇش ۇشۋ-قونۋ جولاعى, زاماناۋي لوگيستيكالىق ورتالىق جانە اەروعارىش ايماعى سالىنادى. بۇدان باسقا, ارنايى ەكونوميكالىق ايماق پايدا بولادى.
گوكەر كوسە ايتىپ وتكەندەي, اڭگىمە اۋەجايدى كولىك تورابى رەتىندە دامىتۋ تۋرالى عانا ەمەس, الماتى ميكروچيپتەر مەن فارماتسەۆتيكالىق تاۋارلاردان باستاپ اۆياتسيالىق سەرۆيسكە دەيىن جوعارى تەحنولوگيالىق ونىمدەردى ەكسپورتتاۋ ورتالىعىنا اينالۋى ءتيىس.
ءبىرىنشى كەزەڭگە ينۆەستيتسيا كولەمى 362 ميلليون اقش دوللارىنا دەيىنگى شامامەن 130 جوبا جۇزەگە اسىرىلادى. ال ءتورت كەزەڭ بويىنشا جالپى ينۆەستيتسيا كولەمى 1,5–1,7 ميلليارد دوللار دەپ باعالانىپ وتىر.
اتاپ ايتقاندا, ءتورت جىل ىشىندە ىشكى رەيستەر تەرمينالى, VIP-پەررون, اۋە كەمەلەرىنە ارنالعان تۇراق جانە بەتوندى جابىنى بار ۇشۋ-قونۋ جولاقتارىنىڭ ءبىرى تولىق قايتا جاڭارتىلادى, ۇزىندىعى 4,4 كم جاڭا رۋلدەۋ جولى, اۋەايلاق كەشەنى سالىنادى. سونداي-اق, وتىن ينفراقۇرىلىمىن جاڭارتۋ, جۇك پەررونى مەن تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ انگارىن, رەاگەنتتەردى جيناۋ جانە قايتا وڭدەۋ جۇيەسى بار قازىرگى زامانعى مۇز قاتۋعا قارسى الاڭدى قۇرۋ, اۋەجاي جانىنان جاڭا قوناق ءۇي مەن كوپ دەڭگەيلى تۇراق سالۋ جوسپارلانۋدا.
«الماتى - ورتالىق ازياداعى ەڭ كوپ جۇك تاسىمالى اۋەجايى جانە وسى وڭىردەگى جۇك تاسىمالى كولەمى بويىنشا كوشباسشى, ازياداعى ەڭ كوپ جۇك تاسىمالى اۋەجايلارى رەيتينگىسىندە 52-ورىندا, ەۋروپا مەن تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا 51-ورىندا. 2025 جىلى ءبىز 12,5 ملن جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتەمىز, ونىڭ جارتىسى حالىقارالىق. ءبىز بۇگىننىڭ وزىندە كۇن سايىن 150 رەيس ورىندايمىز جانە تۇراقتى ءوسىمدى كورىپ وتىرمىز. Horizon - ۋاقىت تالابىنا ءبىزدىڭ جاۋابىمىز. ءبىز جىلىنا 40 ملن جولاۋشىعا قىزمەت كورسەتۋگە قابىلەتتى زاماناۋي, ەكولوگيالىق جانە تەحنولوگيالىق ينفراقۇرىلىم جاسايمىز», دەيدى الماتى حالىقارالىق اۋەجايىنىڭ پرەزيدەنتى گوكەر كوسە.
گوكەر كوسەنىڭ ايتۋىنشا, اۋەجايداعى ساۋدا ورىندارىنىڭ باسىم بولىگى رۇقساتسىز جالعا الۋشىلارعا تيەسىلى. ولاردى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كومەگىمەن شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر. ولاردىڭ ورنىنا زاماناۋي جانە ساپالى مەكەمەلەر اشىلادى. اۋە ايلاعى ماڭىندا زاماناۋي قوناقۇي دە سالىنباق.
سونىمەن قاتار اۋەجاي پرەزيدەنتى اۋەجاي ماڭىندا تۇراتىن تۇرعىنداردىڭ جايىن نازاردا ۇستايتىنىن ايتتى.
ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, جىل سوڭىنا دەيىن 100 ۇيگە, ال كەلەسى جىلدارى تاعى 300 ۇيگە ۇشاقتاردىڭ شۋىنان قورعايتىن دىبىس وقشاۋلاعىش جۇيە ورناتىلادى.
ءبىرىنشى كەزەڭدە 360 ملن دوللارعا 130 جوبا جۇزەگە اسادى. ىشكى تەرمينال تولىق جاڭعىرتىلادى. ۇزىندىعى 4400 پاراللەلدى جول قۇرىلىسى سالىنادى, بۇل ەڭ ۇزاق جول بولادى. نەگىزى ۇشۋ-قونۋ جولاعى تولىق بۇزىلىپ, بەتون نەگىزدە سالىنادى. 20 جىلدا ەش كۇردەلى جوندەۋ جاسالمايدى. پروبلەمالىق تۇراقتار جاڭارتىلادى. جۇك پەررونى مەن ءىرى اڭعار, ۇشاقتى وڭدەيتىن الاڭ سالىنادى. اۋەجاي قىزمەتكەرلەرىنىڭ اۋىلى پايدا بولادى. كوپقاباتتى زامانۋي اۆتوتۇراق بوي كوتەرەدى.
«ەشبىر كەدەرگىگە توقتاماي, جۇمىستى جۇزەگە اسىرامىز. الەم بويىنشا 20 ەلدە جۇمىس ىستەگەندىكتەن, تاجىريبەمىز بار, بۇل جۇمىستار جولاۋشىلاردىڭ قوزعالىسىنا كەدەرگى كەلتىرمەيدى», دەيدى اۋەجاي پرەزيدەنتى.
ىشكى تەرمينال اۋقىمدى جوندەۋدى تالاپ ەتەدى. نەگىزى تەرمينال جارىلعىش زاتتى انىقتايتىن قۇرىلعىمەن جابدىقتالعان.
«قازىرگى كەزەڭدە اۋەجايداعى نىسانداردىڭ 90%-ءى زاڭسىز جالعا الىنعان. ولاردى اۋەجاي اۋماعىنان شىعارىپ, ساپالى قىزمەت ۇسىنامىز. جاڭا اۋەجاي اسەم, ادەمى بولادى. جاڭارتىلعان ىشكى تەرمينال كەلەسى جازدا قىزمەت كورسەتە باستايدى. قازاقستان ۇكىمەتىنەن ەش قارىز نەمەسە قارجىلاي قولداۋ المايمىز. اۋەجايدا قازىر 4,5 مىڭ ادام قىزمەت ەتەدى. 1800 جاڭا ورىن اشىلادى. كوپتەگەن قىزمەتكەر جاقىن اۋدانداردا تۇرادى. اۋەجاي اينالاسىنداعى ۇيلەردى بۇزۋ جۇمىستارىن جاساپ جاتىرمىز, ءۇي يەلەرى قارسى ەمەس. 25 جىلدىق جوبا بولعاندىقتان, جالپى قانشا سۋمما كەتەتىنىن ايتۋ قيىن. جالپىلاما ەسەبىم 1,5 ملرد دوللار جۇمسالۋى مۇمكىن», دەيدى الماتى اۋەجايىنىڭ پرەزيدەنتى
ۇزاق مەرزىمدى جوبالارعا سالىنعان ينۆەستتسيانىڭ قايتارىمى تاريف ارقىلى جۇرگىزىلەتىنى الەمدىك تاجىريبەدە بار ءۇردىس. كوسە جاقىن ارادا تاريفتەردىڭ ءوسۋى كۇتىلەتىنىن راستادى. ونىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى مولشەرلەمەلەر نارىقتاعىدان ايتارلىقتاي تومەن:
«تاريفتەر كوتەرىلەدى. ءبىز وسىنىڭ ءبارىن قازاقستان ۇكىمەتىمەن كەلىسەتىن بولامىز. تاريفتەر قازىر ءوڭىر بويىنشا جانە الەمدىك ستاندارتتار بويىنشا نارىقتىق شەكتەن تومەن, سوندىقتان ءبىز قازىر قارجىلىق قيىندىقتارعا تاپ بولۋدامىز» دەيدى ول.
وتكىر ماسەلەلەردىڭ ىشىندە اۆياتسيالىق وتىن تاپشىلىعىن اتاپ ءوتتى.
قازىر جەرگىلىكتى وتىن Air Astana جانە SCAT اۆياكومپانيالارىنىڭ ىشكى رەيستەرى ءۇشىن عانا پايدالانىلادى. حالىقارالىق تاسىمالداۋشىلار رەسەيدەن جەتكىزىلىمدەر ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ۇكىمەتپەن جەرگىلىكتى جەتكىزىلىم كولەمىن ارتتىرۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە.
جوبانىڭ ءبىرىنشى كەزەڭى 2028 جىلدىڭ اياعىندا اياقتالۋى مۇمكىن.
قىسقاسى, الماتىنىڭ اۋەجايىندا اۋقىمدى قۇرىلىس باستالادى. ءۇش كەزەڭنەن تۇراتىن بۇل جوبا اۋەجايدى الەمدىك حاب-قاي اينالدىرادى.
سالتاناتتى شارانىڭ سوڭىندا ماڭىزدى سيمۆولدىق وقيعا ورىن الدى, اۋەجاي اۋماعىندا قۇرىلىس جۇمىستارى رەسمي تۇردە باستالدى.
