كوللاجدى جاساعان – امانگەلدى قياس, «EQ»
ەلىمىز اۋعانستان ارقىلى ءۇندى مۇحيتىنداعى ساۋدا باعىتتارىنا قوسىلۋدى بۇرىننان بەرى جوسپارلاپ كەلەدى. ونداعى احۋال رەتتەلىسىمەن ۇكىمەت بۇل جۇمىستى قولعا الدى. ويتكەنى اۋعانستان – رەسۋرسقا باي ەل. ينۆەستيتسيا تارتىپ, ادامدارعا جۇمىس بەرىپ, ەل ەكونوميكاسىنا ۇلەس قوسا وتىرىپ, كوزدەگەن مۇحيتقا شىعاتىن ءدالىز ورناتۋعا مۇمكىندىك بار.
جۋىردا اۋعانستان تاراپىنىڭ شاقىرۋىمەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترى مۇرات نۇرتىلەۋ سول ەلگە بارىپ قايتتى. وندا ەكى ەل اۋعانستان اۋماعىمەن وتەتىن تۋرگۋندي – گەرات – سپينبولداك تەمىرجولىنىڭ قۇرىلىسىنا 500 ملن دوللار كولەمىندە ينۆەستيتسيا سالۋعا كەلىستى. تەمىرجول ورتالىق ازيانى يران جانە پاكىستانمەن بايلانىستىرادى.
جالپى, گەوساياسي شيەلەنىستەر حالىقارالىق كولىك قاتىناسىنا كەدەرگى كەلتىرىپ, شىعىنعا باتىرىپ وتىر. سوندىقتان بىرقاتار مەملەكەت جاڭا باعىتتار اشۋعا كىرىستى. ورتالىق ازيا ەلدەرى جاناما ترانزيت جولدارىن اۋعانستانعا سالۋدى قۇپ كورىپ وتىر. ناتيجەسىندە, پاكىستان, ءۇندىستان سەكىلدى ەلدەرمەن الىس-بەرىس ارتپاق.
پرەزيدەنت جانىنداعى قسزي حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك ءبولىمىنىڭ باس ساراپشىسى, ساياساتتانۋ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى مۇحيت اسانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, اۋعانستاندا ەلدىڭ كۇردەلى گۋمانيتارلىق جاعدايىنان باستاپ قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرىنە دەيىنگى كوپتەگەن پروبلەما بار. بىراق ەل بىرتىندەپ تۇراقتانۋعا بەت بۇرىپ جاتىر. وسىلايشا, بىرقاتار ەل كابۋلمەن ءوزارا ارەكەت جاساپ, ديپلوماتيالىق ميسسيالاردى ولاردىڭ باقىلاۋىنا بەردى.
– حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ گۋمانيتارلىق جانە ەكونوميكالىق داعدارىس تۋرالى پەسسيميستىك ستسەناريلەرىنە قاراماستان, اۋعانستاننىڭ ەكونوميكاسى مەن الەۋمەتتىك ومىرىندە قۇلدىراۋ بولعان جوق. كوپشىلىگى اشتىقتا ءومىر سۇرگەنىنە قاراماستان, جالپى حالىق قالىپتاسقان شىندىققا بەيىمدەلدى. اۋعانستاننىڭ جاڭا بيلىگى جاعدايدى باقىلاۋعا الدى, ەلدە سالىقتار مەن كەدەندىك باجداردى جيناۋ ءتارتىبى ورناتىلدى, كونتراباندا مەن ەسىرتكى ترافيگى شەكتەلدى, ۆاليۋتانىڭ زاڭسىز اينالىمىنا باقىلاۋ ورناتىلدى. بيلىك كەدەيلەردىڭ پايداسىنا ارنايى سالىق جيناپ, ەڭ ماڭىزدى ازىق-ت ۇلىك باعاسىن ۇستاپ تۇرۋ ارقىلى ازاماتتاردىڭ ەڭ از قامتىلعان ساناتىن قامتاماسىز ەتىپ وتىر, – دەيدى ساراپشى.
قازىر بۇۇ جانە بىرقاتار شەتەلدەر تاراپىنان اۋعانستان حالقىنا گۋمانيتارلىق كومەك جەتكىزۋ جالعاسىپ جاتىر. ەل ۇكىمەتى دە ارتتا قالمايدى. بيىلعى جارتى جىلدىڭ وزىندە استانا كابۋلعا 36 گۋمانيتارلىق كومەك ۆاگونىن جىبەردى. وسىمدىك مايى, بيداي ۇنى, كۇرىش جارماسى, قىسقى جانە جازعى شاتىرلار, كورپەلەر سەكىلدى تەمىرجولمەن جەتكىزىلگەن جۇكتىڭ جالپى كولەمى 2,2 مىڭ توننانى قۇرادى. ال ءدارى-دارمەك زاتتارى بار گۋمانيتارلىق كومەكتىڭ ءبىر بولىگى ۇشاقپەن جىبەرىلدى.
سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, ەلىمىز حيميا ونەركاسىبى, اۋىل شارۋاشىلىعى, جانار-جاعارماي ماتەريالدارى مەن مينەرالدىق تىڭايتقىش ونىمدەرىنىڭ جەتكىزىلىمىن ۇلعايتادى. وسىعان وراي ەكى ەل ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جونىندەگى قول قويىلعان «جول كارتاسىنا» سايكەس ەكىجاقتى تاۋار اينالىمىن 3 ملرد دوللارعا دەيىن جەتكىزۋگە ۇمتىلىپ جاتىر.
اۋعانستان بيلىگى دە ءبىزدىڭ نارىققا جىبەرەتىن ونىمدەرىن ۇلعايتپاق. قازىر ەلىمىزگە اۋعانستاننان جاڭا پىسكەن جانە كەپتىرىلگەن جەمىستەر, مينەرالدى سۋ مەن الكوگولسىز سۋسىندار ەكسپورتتالادى. بۇل ونىمدەر تۇرىكمەنستان اۋماعى مەن تۋرگۋندي شەكارالىق قالاسى ارقىلى ەلىمىزدىڭ باتىس وڭىرلەرىنە جەتكىزىلىپ وتىر.
– ەلىمىز اۋعانستانمەن ساۋدا-ەكونوميكالىق سالادا ءوزارا بايلانىستى ارتتىرۋعا دايىن. گەراتتا ساۋدا وكىلدىگىمىز دە اشىلدى. ونىڭ نەگىزگى مىندەتتەرى ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستارعا جاردەمدەسۋ جانە ەكى ەلدىڭ تاۋار اينالىمىن ۇلعايتۋ, وڭىرلىك تەلەكوممۋنيكاتسيالىق, كولىكتىك جانە لوگيستيكالىق بايلانىستاردى دامىتۋ, اۋعانستاننىڭ ترانزيتتىك جانە شەكارا ماڭىنداعى الەۋەتىن ءوڭىر ەلدەرىمەن ساۋدا جاساۋ ءۇشىن پايدالانۋ, ەل ەكونوميكاسىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋ بولدى, – دەيدى م.اسانباەۆ.
وسىلايشا, ءۇندى مۇحيتىنا تىكەلەي ءدالىز اشىپ بەرە الاتىن ەلدىڭ ءبىرى اۋعانستان بولىپ وتىر. قازاقستانمەن بىرگە وزبەكستان دا اۋقىمدى جوباعا قارجى سالۋعا دايىن. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, بۇدان ورتالىق ازيانىڭ دا, اۋعانستاننىڭ دا ۇتارى كوپ. ويتكەنى جاناما جولدار ارقىلى جۇك جەتكىزۋ جەڭىلدەپ, ساۋدا-ساتتىق كولەمى ارتادى.
اۋعانستان بيلىگىنە كەلگەن تالىپتەر دە شەتەل ينۆەستورلارىن قۇشاق جايا قارسى الۋعا دايىن. ءتىپتى قارجىنىڭ قاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك بەرىپ وتىر.
