«سامارقاند قالاسىندا وتكەن وتىرىستا وزبەكستان, تاجىكستان جانە تۇرىكمەنستانمەن جاسالعان كەلىسىمدەردىڭ ناتيجەسىندە بيىلعى سۋارۋ كەزەڭىندە قازاقستانعا سىرداريا وزەنى بويىنشا 3,7 ملرد تەكشە مەتر سۋ, «دوستىق» مەملەكەتارالىق كانالى ارقىلى 909 ملن تەكشە مەتر سۋ كەلىپ, سولتۇستىك ارالعا 975 ملن تەكشە مەتر سۋ جىبەرىلەدى», دەلىنگەن ۇكىمەتتىڭ رەسمي حابارلاماسىندا.
سونداي-اق بيىل ساۋىردە استانا قالاسىندا قازاقستان مەن قىرعىزستان شۋ جانە تالاس وزەندەرىندەگى 2025 جىلدىڭ ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭىنە مەملەكەتارالىق پايدالانۋداعى سۋ شارۋاشىلىعى قۇرىلىستارىنان سۋ بەرۋ كەستەسىن بەكىتتى.
«ماسەلەن, مامىردان قىركۇيەككە دەيىن قازاقستانعا تالاس وزەنى بويىنشا 400 ملن تەكشە مەتر سۋ, شۋ وزەنى بويىنشا 180 ملن تەكشە مەتر سۋ بەرىلەدى. وسىلايشا, 2025 جىلدىڭ ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭىندە سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ء(ساۋىردى ەسكەرە وتىرىپ) جالپى كولەمى 625 ملن تەكشە مەتردى قۇرايدى», دەپ ءتۇسىندىرىلدى ۇكىمەت تاراپىنان.
ەسكە سالساق, 2024 جىلى ارالعا 2,6 ملرد تەكشە مەترگە جۋىق سۋ جىبەرىلدى. جالپى, سولتۇستىك ارالدى جانداندىرۋ جۇمىستارى ءۇش نەگىزگى باعىتتا جۇرگىزىلىپ جاتىر. الدىمەن تەڭىزدە جانە وعان جاقىن ايماقتا بالىق اۋلاۋ مەن سۋ جاعدايىن جاقسارتۋ, سونداي-اق سىرداريا وزەنىنىڭ اتىرابىنداعى سۋلى-باتپاقتى جەرلەردى تۇراقتاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ناتيجەسىندە, سۋ ينفراقۇرىلىمى جەتىلدىرىلىپ, سولتۇستىك ارال مەن سىرداريا اتىرابىنداعى گيدرولوگيالىق جاعداي ءبىرشاما جاقسارعان.
بۇدان سوڭ قىزىلوردا وبلىسىندا بالىق, مال, ورمان شارۋاشىلىعىن جانە ەكوتۋريزمدى دامىتۋ قاراستىرىلعان. سونداي-اق ارال-سىرداريا باسسەينىندە سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ جۇيەسىن, ءوڭىردىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا كۇش سالىنادى.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قازىر تەڭىزدەگى سۋدىڭ تۇزدىلىعى ءتورت ەسەگە جۋىق تومەندەگەن. سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتىنا سايكەس, سولتۇستىك ارالدى ساقتاۋ جوباسىنىڭ العاشقى كەزەڭى بويىنشا تەڭىزدەگى سۋ كولەمى 42 پايىزعا ارتىپ, 27 ملرد تەكشە مەترگە جەتتى. وسىلايشا, ءبىر جىلدا تەڭىزدەن 8 مىڭ توننا بالىق اۋلانعان. سونىمەن قاتار جوبانىڭ العاشقى كەزەڭىندە كوكارال بوگەتى سالىندى.
قازىر وڭىردە سيرەك كەزدەسەتىن بالىق تۇرلەرىن وسىرەتىن قامىستىباس بالىق تۇقىمباعى بار. ارال اۋدانىنىڭ قوسجار ەلدى مەكەنىندە ورنالاسقان بالىق شارۋاشىلىعى مەملەكەتتىك تاپسىرىسپەن كىشى ارال تەڭىزىنە, سىرداريا وزەنى مەن قامىستىباس كولىنە قۇندى بالىق تۇرلەرىن ماۋسىم سايىن جىبەرىپ وتىرادى. دەرەككە سايكەس, شارۋاشىلىق جۇمىسشىلارى جىلىنا 50 ملن-عا جۋىق شاباق, 12 ملن-عا جۋىق تۇقى, ءدوڭماڭداي, اق امۋر سەكىلدى سيرەك كەزدەسەتىن بالىقتاردى تەڭىزگە جىبەرەدى. سونداي-اق شارۋاشىلىق قازاقستاننىڭ قىزىل كىتابىنا ەنگەن ارال قايازىن وسىرەدى.
بۇگىندە سولتۇستىك ارال تەڭىزىن ساقتاپ قالۋعا ارنالعان جوبانىڭ ەكىنشى كەزەڭى باستالدى. ونى دۇنيەجۇزىلىك بانك قارجىلاندىرادى. اتاپ ايتقاندا, حالىقارالىق قارجى ۇيىمى جوبانىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسىن ازىرلەۋگە گرانت بولگەن. سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا مينيسترلىگى اۋقىمدى جوبانىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسىن ازىرلەدى, ال ونىڭ ساراپتاما قورىتىندىسى وسى جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا دايىن
بولادى.
وندا ۇلكەن ارال مەن كىشى ارال تەڭىزىن ەكىگە ءبولىپ تۇرعان كوكارال بوگەتىنىڭ 12 شاقىرىمى قايتا جاڭعىرتىلادى. بۇعان قوسا قامىستىباس پەن اقشاتاۋ كولدەر جۇيەسىن تۇراقتى سۋلاندىرۋعا ارنالعان گيدروتوراپ سالىنباق. وسىنداي جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە بالتىق جۇيەسى بويىنشا تەڭىز دەڭگەيى 44 مەترگە كوتەرىلەدى دەپ بولجاپ وتىر ماماندار.
مينيسترلىكتىڭ تاراتقان مالىمەتىنشە, سولتۇستىك ارالدىڭ سۋ ايدىنىنىڭ اۋدانى 3 913 شارشى شاقىرىمعا دەيىن ۇلعايىپ, سۋ كولەمى 34 تەكشە شاقىرىمعا جەتەدى. تەڭىزدىڭ بۇل دەڭگەيگە دەيىن تولۋىنا 4-5 جىل قاجەت.
جالپى, ۇكىمەت سۋ ۇنەمدەۋ, ترانسشەكارالىق وزەندەردەگى سۋ رەسۋرستارىن ءادىل ءبولۋ ماسەلەسىندە كورشىلەس ەلدەرمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ, ناقتى قادامدار جاسادى. الداعى ۋاقىتتا وسىنداي كەلىسسوزدەردى جالعاستىرا وتىرىپ, ماڭىزدى سۋ قويمالارىنىڭ دەڭگەيىن تۇراقتى ۇستاپ تۇرۋدى جوسپارلاپ وتىر. ارالدى قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان جوبا ەڭ الدىمەن, ءوڭىردىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا, بالىق شارۋاشىلىعى مەن ءتۋريزمدى دامىتۋعا جانە حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالىپ وتىر.
