جاڭا كەزەڭدە بالاما ويىنشىلاردىڭ, ەلدى عالامدىق ينتەرنەت ورتاسىنا قوسۋ تۋرالى جەتەكشى يدەيالاردىڭ پايدا بولاتىنى زاڭدى. سوڭعى جىلدارى ۇكىمەت تەلەكوم-نارىقتى رەفورمالاۋ, سونىڭ ىشىندە جەكە ينۆەستيتسيالارعا جاعداي جاساۋ مەن باسەكەلەستىكتى ارتتىرۋ قادامدارىن جاسادى. باياندامادا قازىر باسىم وپەراتور – «قازاقتەلەكوم» ەكەندىگى, كومپانيا ىشكى جانە حالىقارالىق بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋدە شەشۋشى ءرول اتقاراتىنى ايتىلادى. سونىمەن قاتار تاريحي تۇرعىدان قازاقستان حالىقارالىق ينتەرنەت-ترافيك ماسەلەلەرىندە رەسەيمەن تىعىز بايلانىستا ەكەنى, جالعاسىپ جاتقان تاۋەلدىلىككە قاراماستان ەلىمىزدىڭ ەۋروپا مەن ازيا ارقىلى بالاما جولداردى بەلسەندى قاراستىرىپ جاتقانى كەلتىرىلەدى. ءارتاراپتاندىرۋ ستراتەگياسىنىڭ ناتيجەسى قازىردىڭ وزىندە بايقالادى, بىراق رەسەيلىك ارنالاردى تولىعىمەن اينالىپ ءوتۋ قيىن. رەسەيمەن بايلانىس ۇنەمى سۇرانىسقا يە, سەرىكتەستەر ساپالى جانە قولجەتىمدى شەشىمدەردى ۇسىنادى, ال قازاقستاندىق پايدالانۋشىلاردىڭ كوپشىلىگى رەسەيلىك دەرەكتەر ورتالىقتارىندا ورنالاستىرىلعان مازمۇندى تۇتىنادى. بۇل تۇراقتى سۇرانىستى قالىپتاستىرىپ, بالاما باعىتتارعا كوشۋدى قيىنداتادى.
ينتەرنەت-كونتەنتتى ورنالاستىرۋ ماسەلەلەرىندە قازاقستان ءوڭىردىڭ باسقا ەلدەرىمەن سالىستىرعاندا لوكاليزاتسيانىڭ جوعارى دەڭگەيىن كورسەتەدى. دەگەنمەن ەلدەن تىس جەرلەردە ورنالاسقان سايتتاردىڭ ەداۋىر بولىگى ءالى دە رەسەيدە, ودان كەيىن ەۋروپا مەن اقش-تاعى سايتتار تۇر. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, كەلەشەگى بار مۇمكىندىكتەردىڭ ءبىرى – كاسپي تەڭىزى ارقىلى قوسىلۋ قازاقستانعا ەۋروپاعا تىكەلەي شىعۋعا, جەلىلەردىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا, ءتىپتى شىعىس ازيا مەن ەۋروپا اراسىنداعى ترافيك ءترانزيتى ارقىلى قوسىمشا تابىس كوزىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا گەوساياسي تۇراقسىزدىق جاعدايىندا جاڭا مارشرۋتتار وسال بولۋى مۇمكىن.
ەلىمىزدىڭ وڭىرلىك تسيفرلىق حاب رەتىندەگى ۇستانىمىن نىعايتۋ ءۇشىن Internet Society ۇيىمى مەملەكەت باسقاراتىن باستامالارعا شوعىرلانباي, ترافيك الماسۋدىڭ تاۋەلسىز, نارىققا باعدارلانعان نۇكتەلەرىن دامىتۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ وتەدى. سول ارقىلى كۇشتى جەرگىلىكتى ينتەرنەت-ەكوجۇيەنى قۇرۋعا جانە حالىقارالىق بايلانىسقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا بولادى. سونىمەن قاتار جەلىلەردىڭ تەحنيكالىق تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن وپەراتورلاردى IPv6 جانە ەڭ جاقسى مارشرۋتتاۋ, DNS تاجىريبەلەرىن ەنگىزۋگە ىنتالاندىرۋ قاجەت. رەزەرۆتىك ارنا رەتىندە ءارتۇرلى جەتكىزۋشىلەردەن سپۋتنيكتىك ينتەرنەتتىڭ مۇمكىندىكتەرىن زەرتتەۋدى جالعاستىرعان ءجون, بىراق ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆادا نەعۇرلىم سەنىمدى جانە ءتيىمدى شەشىم رەتىندە تالشىقتى-وپتيكالىق قوسىلىمعا باسىمدىق بەرۋ كەرەك.
ينتەرنەت-ورتانىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن شاعىن پروۆايدەرلەردى دامىتۋعا قولايلى جاعدايلار جاساۋ ۇسىنىلادى. بۇل ءىت اپپاراتتىق قۇرالدارىنا جوعارى سالىقتار, ليتسەنزيالاۋ قيىندىقتارى جانە راديوجيىلىكتەرگە شەكتەۋلى قولجەتىمدىلىك سياقتى نارىقتىق كەدەرگىلەردى جويۋ ارقىلى مۇمكىن بولماق. جەرگىلىكتى يەلەردىڭ حالىقارالىق كومپانيالارعا مىندەتتى كوپشىلىك قاتىسۋى تۋرالى تالاپتاردان باس تارتۋى جاڭا ويىنشىلاردى تارتۋعا جانە باسەكەلەستىكتى كۇشەيتۋگە اسەر ەتەدى. سونىمەن قاتار وپەراتورلار اراسىندا تالشىقتى-وپتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى ءبولىسۋدى ىنتالاندىرۋ جانە شاعىن پروۆايدەرلەر ءۇشىن ءادىل تاريفتەردى قامتاماسىز ەتۋ ماڭىزدى. ادال باسەكەلەستىك پەن نارىقتىق ارتۇرلىلىك – تۇراقتىلىقتىڭ قوسىمشا كەپىلى. دەرەكتەر ورتالىقتارىنىڭ, سونىڭ ىشىندە وپەراتورلارعا بەيتاراپتاردىڭ نارىعىن دامىتۋ ىشكى مازمۇندى ورنالاستىرۋدى تارتىمدى ەتۋگە جانە شەتەلدىك سايتتارعا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا كومەكتەسەدى.
ينتەرنەتتىڭ سەنىمدىلىگى مەن قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن قازاقستانعا سپۋتنيكتىك وپەراتورلاردى قوسا العاندا, كونتەنتتى مونيتورينگتەۋ جانە بۇعاتتاۋ جونىندەگى پروۆايدەرلەرگە قويىلاتىن تالاپتاردان باس تارتۋ ۇسىنىلادى, ويتكەنى مۇنداي شارالار پايدالانۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىرەدى. سونداي-اق ينتەرنەتكە كىرۋدىڭ بىرىڭعاي ءشليۋزى ارقىلى ترافيكتى مىندەتتى باعىتتاۋدان باس تارتۋ ارقىلى جەلىلەردىڭ تۇراقتى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ايتىلعان. قازاقستان ۇلتتىق تۇبىرلىك سەرتيفيكاتتى پايدالانۋ تاجىريبەسىنەن رەسمي تۇردە باس تارتۋى جانە ينتەرنەت-ورتاعا دەگەن سەنىمدى قالپىنا كەلتىرۋ ءۇشىن پروۆايدەرلەرمەن بىرلەسىپ ونى پايدالانۋشى قۇرىلعىلارىنان الىپ تاستاۋى قاجەت. شيفرلاۋدى قاۋىپ ەمەس, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك جۇيەسىنىڭ ماڭىزدى بولىگى رەتىندە تانۋ جانە ونى كيبەرقاۋىپتەردەن قورعاۋ ءۇشىن پايدالانۋدى جالعاستىرۋ وزەكتى. ينتەرنەت-پروۆايدەرلەردى قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ۇزدىك الەمدىك تاجىريبەلەردى ەنگىزۋگە ىنتالاندىرۋ ەلدىڭ تسيفرلىق ينفراقۇرىلىمىنىڭ جالپى تۇراقتىلىعىن ارتتىرادى.
