ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ العاشقى جارتى جىلىندا قوستاناي وبلىسىندا جاسوسپىرىمدەر جاساعان 151 قىلمىس تىركەلگەن. وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا بالالار قىلمىسى 17 پايىزعا وسكەن. بيىل جاسوسپىرىمدەر 2 اۋىر قىلمىس جاساعان. بالالاردىڭ 86 ۇرلىعى اشىلدى. 20 اۆتوكولىك ايداپ كەتكەن دە كامەلەتكە تولماعاندار. وتكەن جىلى 3 ادامنىڭ اجالى جاسوسپىرىمدەردەن بولعان ەدى, قايتا بيىل ادام ءولىمى ورىن الماعان. بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر جاساعان الگى 150 قىلمىستىڭ 48-ءى سوتقا جىبەرىلگەن.
كەيدە جاسوسپىرىمدەر جاساعان قىلمىستىڭ اۋىرلىعى ەرەسەكتەردەن اسىپ تۇسەدى, جاعاڭدى ۇستاتادى. بيىل اراپوۆ, فيرسوۆ, سكوۆپين دەگەن ءۇش جاسوسپىرىمنەن تۇراتىن قىلمىستىق توپ وتىزدان اسا قىلمىس جاساعان. ولار اۆتوكولىك ۇرلاۋمەن اينالىسقان, ادامداردىڭ وزگە دە جەكە مۇلكىن ۇرلاعان. مۇنداي ورتاشا اۋىر قىلمىس جاساعان بالالاردى قاماي المايدى, ۋاقىتشا بوستاندىعىن شەكتەيدى, اتا-اناسىنىڭ قۇقىن دا ۋاقىتشا شەكتەيدى. مۇنداي جۇگەنسىز كەتكەن بالانى تىيۋعا اتا-انا دا دارمەنسىز كۇي كەشەدى. ارينە, بالا تاربيەسىندە التىن ۋاقىتىن بوسقا وتكىزىپ, بارماعىن تىستەگەن اكە-شەشەنىڭ سالى سۋعا كەتەدى. – نارەستە قىلمىسكەر بولىپ تۋمايدى, ول وسكەن سايىن ورتانىڭ ىقپالىنا تاۋەلدى بولادى. قىلمىس جاسايتىن بالالار, نەگىزىنەن, بەرەكەسىز وتباسىلارىنان شىعادى. الايدا, «بەرەكەسىز وتباسى» دەگەندە, بۇل ۇعىمدى تەك ماتەريالدىق جاعىنان تارازىلايتىن سەكىلدىمىز. قازىر كەرىسىنشە, تۇرمىسى جاعىنان ءالدى تۇراتىن, بالاسى ەشنارسەگە مۇقتاج ەمەس وتباسىلاردا دا مورالدىق تۇرعىدان بەرەكەسىزدىك كەزدەسەدى. ويتكەنى, تەك جۇمىسپەن كەتىپ, بالا تاربيەسىن ەكىنشى ورىنعا ىسىرعان اتا-انالار وتباسىندا, بالا الدىندا ءوزىنىڭ بەدەلىن جوعالتقان. اكەنىڭ, شەشەنىڭ بالاعا ءسوزى وتپەي قالادى. سونداي اتا-انالار وبلىس اكىمىنە ءوز بالالارىنان اراشالاۋدى ءوتىنىپ, حات جازعان بولاتىن. ويتكەنى, ۇلى ۇرلاعان وزگەنىڭ مۇلكىن وتەۋ ءۇشىن اتا-اناعا ميلليونداپ قارجى كەرەك بولعان, – دەيدى وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتى اكىمشىلىك پوليتسيا باسقارماسىنىڭ يۋۆەنالدى پوليتسيا ءبولىمىنىڭ باستىعى, پوليتسيا كاپيتانى گۇلميرا لەجنينا. – ونداي اتا-انالاردىڭ قۇقى قورعالىپ, بالالارىن جارتى جىلعا مەملەكەت قاراۋىنا العان. وبلىستا 2012 جىلدان بەرى كامەلەتكە تولماعاندار ءىسى جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوت جۇمىس ىستەيدى. 2014 جىلى وسى سوت اتا-انا قۇقىنان ايىرۋ جانە اتا-انا قۇقىن شەكتەۋ تۋرالى 202 ءىس قاراعان. – بىزدە ازاماتتىق ىستەردىڭ 50 پايىزى اتا-انا قۇقىنان ايىرۋ نەمەسە شەكتەۋ تۋرالى بولادى. اتا-انا قۇقىنان ايىرۋ بار ماسەلەنى شەشپەيدى, ول ەڭ شەكتى شارا بولۋى ءتيىس. بىزگە قامقورشىلىق جانە قورعانشىلىق ورگاندارىنان بالانىڭ اتا-اناسىن قۇقىنان ايىرۋ تۋرالى ارىزدار ءتۇسىپ جاتادى. ءبىز ءىستى قاراي كەلگەندە اتا-انا ءوزىنىڭ مىندەتىن اتقارعان بولىپ شىعادى, بىراق بالادا پسيحولوگيالىق جانە مىنەز-ق ۇلىقتىق اۋىتقۋلار بولعان سوڭ, جاعداي ناشارلاي بەرگەن. ونداي بالالار ۇرلىق جاساعانىن, كوشە كەزگەنىن, ساباقتان قاشقانىن قويمايدى. ولارعا اتا-انانىڭ تاربيەسىمەن قاتار, پسيحولوگيالىق كومەك كەرەك. ءبىزدىڭ وبلىستا مۇنداي بالالار ساناتى ءۇشىن ارنايى تۇزەۋ مەكتەبى جوق. سوندىقتان ءبىز مۇنداي اۋمەسەرلىك مىنەز-ق ۇلىقتاعى بالالاردى تاراز جانە قاراعاندى قالالارىنداعى ارنايى مەكتەپكە جىبەرەمىز, – دەيدى قوستاناي وبلىسى بويىنشا كامەلەتكە تولماعاندار ءىسى جونىندەگى مامانداندىرىلعان اۋدانارالىق سوت ءتورايىمى ايزادا جانىبەكوۆا. ماماندار سوڭعى جىلدارى اۋمەسەرلىك مىنەز-ق ۇلىقتاعى بالالار ساناتىنا ارنالعان ارنايى تۇزەۋ مەكتەبىنىڭ قاجەتتىگىن وبلىس باسشىلىعى الدىنا دا قويعان. سوت ءۇش جىلدا تاراز قالاسىنا ون بالانى جىبەرگەن. بۇل ءىسى سوتتا قارالعاندارى عانا. پسيحولوگيالىق اۋىتقۋلارى بار بالالار قىلمىسقا بەيىم كەلەدى. ولاردى اتا-اناسىنان, وتباسىنان الىسقا جىبەرۋ دە اسا ناتيجە بەرە قويمايدى. – بالاعا پسيحولوگيالىق كومەك كەرەك. بىراق وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى الدىڭعى ورىنعا قويۋىمىز قاجەت. قانداي جاقسى مەكتەپ بولسا دا, بالاعا ءۇيدىڭ جىلۋىنداي بولمايدى, اتا-انا مەن بالانىڭ اراسى الىستاماۋى كەرەك, – دەيدى ايزادا ماردانقىزى. وبلىستا بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر اراسىندا قىلمىستىڭ الدىن الۋ پروفيلاكتيكالىق جۇمىستارىنا اسا ماڭىز بەرىلەدى. ماماندار تارتىپسىزدىككە بەيىم بالالارعا زاڭنامالاردى تۇسىندىرەدى. ەكى جاقتى باقىلاۋ كۇشتى بولعاندا عانا بالامەن جۇرگىزىلگەن جۇمىستىڭ ناتيجەسى شىعادى. بىراق اتا-انانىڭ وزىنە دە باقىلاۋ كەرەك ساتتەر از بولمايدى...
ءنازيرا جارىمبەتوۆا, «ەگەمەن قازاقستان».
قوستاناي.
