ەلوردانىڭ يگىلىكتى ينفراقۇرىلىمى

تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس-تىر­شىلىگىنە قولايلى مەگاپوليس قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا, استانانىڭ باس جوسپارىنا سايكەس, الداعى 10 جىلدا 120-دان استام مەكتەپ, 170-تەن استام بالاباقشا, 50-دەن استام دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار جاڭا جىلۋ كوزدەرىن, سورعى-سۇزگى ستانسالارىن, كارىزدىك تازارتۋ قۇرىلعىلارىن, ەلەكتر جەلىلەرىنە جۇكتەمەنى تومەندەتەتىن كىشى ستانسالار سالۋ جوسپارلانعان. الداعى ەكى جىل ىشىندە باس قالانىڭ جەكە سەكتورلار بولىگى تولىق گازداندىرىلادى.

تۇرعىنداردى جىلۋ, جارىق, سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ – قالا ينفراقۇرىلىم قالىپتاستىرۋداعى باسىم باعىتتار. استانانىڭ ورتالىقتاندىرىلعان جىلۋمەن جابدىقتاۋ جۇيەسى بەس ەنەرگيا كوزى – جەو-1,­ جەو-2, جەو-3, «تۇران», «وڭتۇستىك-شىعىس» گازبەن جىلىتۋ ستانسالارى نەگىزىندە جۇمىس ىستەيدى. «تەلمان» گازدى جىلۋ ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى جالعاسىپ جاتىر. كەلەر جىلى «وڭتۇستىك-باتىس» جىلۋ ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. بۇل قۇرىلىمدار قالاعا 2035 جىلعا دەيىن جەتكىلىكتى جىلۋ بەرۋدى قامتاماسىز ەتەدى. جالپى, باس قالاداعى جىلۋ جەلىلەرىنىڭ ۇزىندىعى – 1009 شا­قىرىم. 14 سورعى ستانساسى, 2 جىلۋ تاراتۋ پۋنكتتى قالىپتى جۇمىس ىستەپ تۇر.

كەز كەلگەن ءىرى قالاداعى سۋمەن جاب­دىقتاۋ, كارىز جۇمىسى – ماڭىزدى ينجە­نەرلىك قۇرىلىمنىڭ ءبىرى. باس قالاداعى حالىق سانىنىڭ جىلدام ءوسۋى اسەرىنەن قۇرىلىس نىسانىنىڭ سانى دا ارتىپ, جىل سايىن سۋدى تۇتىنۋ كولەمى ۇلعايىپ كەلەدى. استانا قالا­سىنىڭ كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقار­ماسىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, وتكەن جىلى ەلوردانىڭ ينجەنەرلىك جۇيەسىندە اۋقىمدى جۇمىستار ات­قا­رىلعان. ايتالىق, بىلتىر 24 شاقىرىم سۋمەن جابدىقتاۋ, 11 شاقىرىم تۇرمىستىق كارىز جەلىسى سالىنعان. 8,1 شاقىرىم سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىسى, 2,1 شاقىرىم تۇر­مىستىق كارىز جەلىسى اۋىستىرىلعان. بيىل ۇزىندىعى 4,73 شاقىرىم سۋ قۇبىرى جەلىسى, 1,54 شاقىرىم كارىز جەلىسى قايتا جاڭار­تىلماق. سۋ قۇبىرى جەلىلەرىندە 171 قۇدىق­تى جوندەۋ, 265 ۇڭعىمانى تازارتۋ, 620 ليۋك ورناتۋ جوسپارلانعان. قوسىمشا كارىز جەلى­لەرىندە 9200 قۇدىقتى تازارتۋ, 530 قۇ­دىقتى جوندەۋ, 57 شاقىرىم جەلىنى گيدرو­دي­ناميكالىق جۋ جۇمىستارى اتقارىلماق.

سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىنە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى دا جۇيەلى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. وتكەن جىلى جالپى ۇزىندىعى 6,5 شاقىرىم بولاتىن سۋ قۇبىرى جەلى­لە­رىنىڭ ۋچاسكەلەرى اۋىستىرىلعان. ءۇشىنشى سور­عى-سۇزگى ستانساسىنىڭ ىسكە قوسىلۋى مەن استانا سۋ قويماسىنىڭ ەكىنشى سۋ قۇبىرى جەلى­سىنىڭ اياقتالۋىنىڭ ارقاسىندا سۋ قورى تاۋ­لى­گىنە 70-80 مىڭ تەكشە مەتردى قۇراپ وتىر.

قالادا ءتۇرلى باعدارلاما اياسىندا­ كوپقاباتتى تۇرعىن ءۇي كوپتەپ سالىنىپ, قولجەتىمدى باسپانامەن قامتۋ جۇمىسى ءجۇرىپ جاتىر. جاڭا تۇرعىن ءۇي كەشەن­دەرىنىڭ ينجەنەرلىك جەلىلەرمەن قام­تىلۋى, اۋلا ينفراقۇرىلىمى (ويىن الاڭ­دارى, سپورت الاڭدارى) قاتاڭ ەسكەرىلەدى.

استانا ءبىر-بىرىنەن وتكەن اسەم عي­ماراتتارى جارىسا بوي تۇزەگەن سونى ساۋلەتىمەن عانا ەمەس, جايقالعان جاسىل جەلەگىمەن, كوشەلەرىن جيەكتەگەن ءسامبى تالدارى, كومكەرگەن گۇلدەرىمەن تارتىمدى شاھار رەتىندە دە تانىمال. ساياباقتار مەن گۇلزارلار, تۇرعىندار مەن قوناقتاردىڭ بوس ۋاقىتىن وتكىزۋىنە ارنالعان ورىندار سانى جىل ساناپ ارتىپ كەلەدى. بيىل شامامەن 180 اۋلا مەن قوعامدىق كەڭىستىك (ساياباقتار, گۇلزارلار, جەلەكجولدار) ابات­تاندىرىلادى. اباتتاندىرۋ بارىسىندا كوگالداندىرۋ جۇمىسىنا ەرەكشە كوڭىل بولىنەدى.

قالانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكا­لىق تۇرعىدا قالىپتى, ءتيىمدى ىركىلىسسىز جۇمىس ىستەۋى جولىندا جەتىلگەن جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىنىڭ ءمان-ماڭىزى ەرەكشە. جول-كولىك ينفراقۇرىلىمى – قالانىڭ تىنىس-تىرشىلىگىنىڭ بەرىك تەمىر­قازىعى. الاڭداتاتىنى, استانا جولدارى بۇگىندە كولىك تاسقىنىنا كەپتەلىپ تۇر. كۇن سايىن قالا كوشەلەرىنە, جان-جاقتان كەلەتىن كولىكتەردى قوسا ەسەپتەگەندە, 400 مىڭنان استام اۆتوكولىكتەر شىعادى ەكەن. وسى جاعدايدى ەسكەرە كەلىپ, كەيىنگى جىلدارى ەلوردانىڭ جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىن تۇبەگەيلى قايتا قۇرۋ, قالا كوشەلەرىندەگى كولىك كەپتەلىستەرىن جويىپ, كەدەرگىسىز كولىك قاتىناسىن قام­تاماسىز ەتۋ ماقساتىنداعى كەشەندى ­شارالار قولعا الىندى. جاڭا جول ايى­رىعى, كوپىر, تۋننەل مەن اينالما جول كوپتەپ سالىنىپ جاتىر. LRT جوباسى قايتا جالعاستى. قوعامدىق كولىكتى دامىتۋعا باسىمدىق بەرىلىپ وتىر, ەكولوگيالىق ­اۆتوبۋس سانى ارتتى.

كولىك ستراتەگياسىنىڭ تيىمدىلىگى جول-كولىك ينفراقۇرىلىمىن دامى­تۋ­مەن عانا شەكتەلمەيدى. بۇل رەتتە قالا كوشەلەرىندەگى قوعامدىق كولىك قاتى­ناسىنىڭ, جولاۋشىعا كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىنىڭ دا ايرىقشا ءمانى بار. وسىعان وراي ەلورداداعى قوعامدىق كولىك قاتىناسىن جاقسارتۋ, جولاۋشىعا بارىنشا ءتيىمدى دە ساپالى قىزمەت كورسەتۋ جايى جۇيەلى تۇردە جەتىلدىرىلىپ وتىرادى.

جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان وسىنداي كەشەندى ءىس-شارالار ەلوردانىڭ بازالىق ينفراقۇرىلىمىن تۇبەگەيلى تۇلەتىپ, ءححى عاسىر قالاسىنا ءتان حالىقارالىق ستاندارتتار دارەجەسىنەن كورىنۋگە تولىق جاعداي جاسايدى. ءبىر سوزبەن, استانا – ەلىمىزدىڭ اكىمشىلىك, ساياسي, مادەني ورتالىعى عانا ەمەس, زاماناۋي ينفراقۇرىلىمى دامىپ كەلە جاتقان مەگاپوليس.