بيىل زايسان اۋدانىنىڭ قارابۇلاق اۋىلىندا فورەل شارۋاشىلىعى قولعا الىندى. اۋدان اكىمى الماس وڭداقانوۆپەن اڭگىمەلەسكەنىمىزدە, زايسان كولىنىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىندا ورنالاسقان شاعىن توعاندا اعىمداعى جىلى تۇڭعىش رەت جوعارى سۇرانىسقا يە فورەل بالىعى ءوسىرىلىپ جاتقانىن ايتقان ەدى. «جاقسىنى كورمەككە» دەيدى. تىڭ كاسىپتى دوڭگەلەتىپ وتىرعان شارۋاشىلىقتى كورۋ ءۇشىن قارابۇلاق اۋىلىن بەتكە الدىق. اۋىل اكىمى قامبار شيلىباەۆ «زايسان-حولدينگ» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى ەرنار مۇراتحان ۇلىمەن تانىستىردى. توسىن كاسىپپەن اتالعان كومپانيا اينالىسىپ جاتىر ەكەن.
جالپى, فورەل بالىعىن باحتاح نەمەسە كىشكەنە قىزىل شۇبار بالىق دەپ تە اتايدى. كوپشىلىكتىڭ كوكەيىنە قوناتىنى – فورەل. قىزىل بالىق تۇقىمداستارعا جاتاتىن ونىڭ ءباسى بيىك, نارىقتا سۇرانىس جوعارى.
ەرنار مۇراتحان ۇلى فورەل ۋىلدىرىعىن پولشادان ساتىپ العانىن جەتكىزدى. ال ينكۋباتسيا جۇمىستارى الماتى قالاسىندا جۇرگىزىلدى. ويتكەنى, سەگىز ساعاتتىڭ ىشىندە ۋىلدىرىقتان بالىقتىڭ قۇرتشاباعى شىعاتىن كورىنەدى. ال زايسانعا اعىمداعى جىلى اقپان ايىنىڭ سوڭىندا قۇرتشاباق كۇيىندە جەتكىزىلگەن. سودان بەرى تيتىمدەي شاباقتار اجەپتاۋىر ءوسىپ قالىپتى. شارۋاشىلىق باسشىسى فورەلمەن العاش رەت اينالىسىپ وتىرسا دا, ازىرگە ۇساق شاباقتاردى وسىرۋدە كۇردەلى ماسەلە تۋىنداماعانىن, جەرگىلىكتى ارتەزيان سۋىنىڭ قۇرامى وتە تازا ەكەنىن ايتتى. فورەلگە بىردەن-ءبىر كەرەگى دە وسى – تازا سۋ.
قازىر شارۋاشىلىقتا ۇزىندىعى 12 مەترلىك, ەنى 2 مەترلىك جەتى باسسەين بار. قوسىمشا تاعى ەكى حاۋىز سالىنىپ جاتىر. مۇندا جىلىنا 250-300 تونناعا دەيىن فورەل وسىرىلمەك. ەرنار الداعى ۋاقىتتا قۇرتشاباقتاردى باسسەيندە ءوسىرىپ, ۇلكەيگەندە باسقا توعانعا جىبەرۋدى كوزدەپ وتىرعاندىعىن جەتكىزدى. اتالعان توعان باسسەيننەن ءبىر شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقاندىقتان, اسا قيىندىق تۋدىرمايدى. فورەلدى ۋىلدىرىق كەزىنەن باستاپ وسىرگەندە, العاشقى ءونىم 11-12 ايدا الىنادى ەكەن. ياعني, سالماعى 300 گرامعا جەتكەندە, ساتىلىمعا شىعارىلا باستايدى. بۇل مەجەگە شارۋاشىلىق يەلەرى كۇز ايلارىندا جەتپەك.
– فورەلگە نارىقتا سۇرانىس ۇلكەن. ەگەر ءونىم كولەمىن كوبىرەك شىعارا الساق, كەلەشەكتە رەسەي مەن قىتايعا ەكسپورتقا شىعارۋىمىزعا بولادى. بۇگىنگى ماقساتىمىز – ىشكى نارىقتى قامتاماسىز ەتۋ, – دەدى ە.مۇراتحان ۇلى.
باسسەينگە جىبەرىلەتىن تازا سۋ ازوتى جويىلعاننان كەيىن, وتتەگىمەن بايىتىلادى. نەگىزى, شىعىنسىز سالا. تازا ارتەزيان سۋى جەتكىلىكتى. سۋعا حيميالىق زاتتار قوسىلمايدى. سونداي-اق, تاڭعى ساعات 6.00-دەن كەشكى 18.00-گە دەيىن ەكى ساعات سايىن شاباقتارعا جەم بەرىلەدى. كاسىپكەرلەر بالىق جەمىنىڭ كيلوسىن 300 تەڭگەدەن الماتىدان ساتىپ الاتىندىقتارىن ايتتى. بۇل بالىقتىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – ادامدار جانارىن سالىپ, قىزىعىپ قاراسا, اۋىرىپ قالادى ەكەن. كوزدىڭ ەنەرگياسىن كوتەرە المايدى. ءتىپتى, باسسەيننىڭ بەتىندەگى تور قاباتقا شاعالا كەلىپ قونسا دا, جاعدايى مۇشكىل. ياعني, شوشىمالى. باسسەيننىڭ بەتىن تورلاپ قويۋدىڭ تاعى ءبىر سەبەبى – جەرگىلىكتى جەردە ونداتر كوپ. ونداتر باسسەينگە ءبىر ءتۇسىپ السا, شاباقتاردى تۇگەلىمەن قىرادى. سوندىقتان, شارۋاشىلىق جۇمىسشىلارى تۇندە باسسەين كۇزەتەدى. ايتا كەتكەن ابزال, اتالعان شارۋاشىلىق 6 جۇمىس ورنىن قۇرىپ وتىر. جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسى ورتا ەسەپپەن 50 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. سولاردىڭ ءبىرى ەربول ادەنوۆ جاڭا جۇمىسىنىڭ وزىنە ۇنايتىنىن, ەڭبەكاقى ۋاقىتىندا بەرىلەتىنىن جەتكىزدى. ول كۇندىز بالىققا جەم بەرىپ, باسسەيننىڭ سۋىن اۋىستىرىپ وتىرادى. توعانداردى قۇس پەن ونداتردان قورعايدى.
قارا بازاردا فورەلدىڭ ءبىر كيلوسى كەم دەگەندە 2500 تەڭگەدەن ساتىلادى. بۇل جوباعا كاسىپكەرلەر 10 ملن. تەڭگە كولەمىندە جەكە قاراجاتتارىن جۇمساعان ەكەن. قارابۇلاق اۋىلىنىڭ تۋماسى الداعى ۋاقىتتا فورەلدىڭ ۋىلدىرىعىن دا ءوندىرۋدى كوزدەپ وتىر.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
زايسان اۋدانى.
ەرنار مۇراتحان ۇلى فورەل ۋىلدىرىعىن پولشادان ساتىپ العانىن جەتكىزدى. ال ينكۋباتسيا جۇمىستارى الماتى قالاسىندا جۇرگىزىلدى. ويتكەنى, سەگىز ساعاتتىڭ ىشىندە ۋىلدىرىقتان بالىقتىڭ قۇرتشاباعى شىعاتىن كورىنەدى. ال زايسانعا اعىمداعى جىلى اقپان ايىنىڭ سوڭىندا قۇرتشاباق كۇيىندە جەتكىزىلگەن. سودان بەرى تيتىمدەي شاباقتار اجەپتاۋىر ءوسىپ قالىپتى. شارۋاشىلىق باسشىسى فورەلمەن العاش رەت اينالىسىپ وتىرسا دا, ازىرگە ۇساق شاباقتاردى وسىرۋدە كۇردەلى ماسەلە تۋىنداماعانىن, جەرگىلىكتى ارتەزيان سۋىنىڭ قۇرامى وتە تازا ەكەنىن ايتتى. فورەلگە بىردەن-ءبىر كەرەگى دە وسى – تازا سۋ.
قازىر شارۋاشىلىقتا ۇزىندىعى 12 مەترلىك, ەنى 2 مەترلىك جەتى باسسەين بار. قوسىمشا تاعى ەكى حاۋىز سالىنىپ جاتىر. مۇندا جىلىنا 250-300 تونناعا دەيىن فورەل وسىرىلمەك. ەرنار الداعى ۋاقىتتا قۇرتشاباقتاردى باسسەيندە ءوسىرىپ, ۇلكەيگەندە باسقا توعانعا جىبەرۋدى كوزدەپ وتىرعاندىعىن جەتكىزدى. اتالعان توعان باسسەيننەن ءبىر شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقاندىقتان, اسا قيىندىق تۋدىرمايدى. فورەلدى ۋىلدىرىق كەزىنەن باستاپ وسىرگەندە, العاشقى ءونىم 11-12 ايدا الىنادى ەكەن. ياعني, سالماعى 300 گرامعا جەتكەندە, ساتىلىمعا شىعارىلا باستايدى. بۇل مەجەگە شارۋاشىلىق يەلەرى كۇز ايلارىندا جەتپەك.
– فورەلگە نارىقتا سۇرانىس ۇلكەن. ەگەر ءونىم كولەمىن كوبىرەك شىعارا الساق, كەلەشەكتە رەسەي مەن قىتايعا ەكسپورتقا شىعارۋىمىزعا بولادى. بۇگىنگى ماقساتىمىز – ىشكى نارىقتى قامتاماسىز ەتۋ, – دەدى ە.مۇراتحان ۇلى.
باسسەينگە جىبەرىلەتىن تازا سۋ ازوتى جويىلعاننان كەيىن, وتتەگىمەن بايىتىلادى. نەگىزى, شىعىنسىز سالا. تازا ارتەزيان سۋى جەتكىلىكتى. سۋعا حيميالىق زاتتار قوسىلمايدى. سونداي-اق, تاڭعى ساعات 6.00-دەن كەشكى 18.00-گە دەيىن ەكى ساعات سايىن شاباقتارعا جەم بەرىلەدى. كاسىپكەرلەر بالىق جەمىنىڭ كيلوسىن 300 تەڭگەدەن الماتىدان ساتىپ الاتىندىقتارىن ايتتى. بۇل بالىقتىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – ادامدار جانارىن سالىپ, قىزىعىپ قاراسا, اۋىرىپ قالادى ەكەن. كوزدىڭ ەنەرگياسىن كوتەرە المايدى. ءتىپتى, باسسەيننىڭ بەتىندەگى تور قاباتقا شاعالا كەلىپ قونسا دا, جاعدايى مۇشكىل. ياعني, شوشىمالى. باسسەيننىڭ بەتىن تورلاپ قويۋدىڭ تاعى ءبىر سەبەبى – جەرگىلىكتى جەردە ونداتر كوپ. ونداتر باسسەينگە ءبىر ءتۇسىپ السا, شاباقتاردى تۇگەلىمەن قىرادى. سوندىقتان, شارۋاشىلىق جۇمىسشىلارى تۇندە باسسەين كۇزەتەدى. ايتا كەتكەن ابزال, اتالعان شارۋاشىلىق 6 جۇمىس ورنىن قۇرىپ وتىر. جۇمىسشىلاردىڭ ەڭبەكاقىسى ورتا ەسەپپەن 50 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. سولاردىڭ ءبىرى ەربول ادەنوۆ جاڭا جۇمىسىنىڭ وزىنە ۇنايتىنىن, ەڭبەكاقى ۋاقىتىندا بەرىلەتىنىن جەتكىزدى. ول كۇندىز بالىققا جەم بەرىپ, باسسەيننىڭ سۋىن اۋىستىرىپ وتىرادى. توعانداردى قۇس پەن ونداتردان قورعايدى.
قارا بازاردا فورەلدىڭ ءبىر كيلوسى كەم دەگەندە 2500 تەڭگەدەن ساتىلادى. بۇل جوباعا كاسىپكەرلەر 10 ملن. تەڭگە كولەمىندە جەكە قاراجاتتارىن جۇمساعان ەكەن. قارابۇلاق اۋىلىنىڭ تۋماسى الداعى ۋاقىتتا فورەلدىڭ ۋىلدىرىعىن دا ءوندىرۋدى كوزدەپ وتىر.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
زايسان اۋدانى.
