جۇرەكتى جارىپ شىققان جىر جولدارى

قازاق – اقىن حالىق. ۇلتىمىزدىڭ تاريحتىڭ ۇزىنا كوشىندە تالاي سالادان وزگەلەردەن قالىپ قويعان تۇستارى بولار, بىراق ءسوز ونەرىنەن, ونىڭ ىشىندە ولەڭنەن ەشكىمگە ەسە بەرمەگەنى انىق. “ولەڭگە اركىمنىڭ-اق بار تالاسى” دەگەندەي, اركىم-اق الىنشە جازادى. وعان داۋ جوق. وسى تۇرعىدان قاراعاندا, بۇگىنگى مىنا بەتتە جاريالانىپ وتىرعان جىرلاردىڭ ءبارى بىردەي ءتورت اياعى تەڭ جورعا ەمەس ەكەنىن دە بىلەمىز. بىراق, ونداي ولەڭدەردە دە حالقىمىزدىڭ ارداقتى پەرزەنتىنە, تۇڭعىش پرەزيدەنتىنە, ەلىنىڭ اتاعىن شىعارىپ, ابىرويىن اسىرعان ازاماتقا رياسىز قۇرمەتى, سول قۇرمەتتى شاما-شارقىنشا كوركەمسوزبەن كەستەلەۋگە ۇمتىلىسى ايقىن كورىنەدى. مۇنىڭ ءوزى قۇرمەت تۇتقان تۇلعاسىنا جۇرەگىن جارىپ شىققان جىرىن ارنايتىن حالقىمىزدىڭ داڭقتى داستۇرىنە ابدەن-اق جاراسىپ تۇر. سونىمەن, جىر ارقاۋى – ەلوردا مەن ەلباسى. جاساي بەر, جاسا, استانا! استانا, قۇتتى بولسىن تۋعان كۇنىڭ, جايناعان جاسىل ورمان, قىزىل گ ۇلىڭ. نۇرسۇلتان, جاساي بەرشى اسىل ەرىم, باسىڭدا ماڭگى تۇرسىن باق پەن نۇرىڭ. كوك بايراق كوك اسپاندا تۇرسىن جايناپ, تۋعان ەل استانانىڭ تويىن تويلاپ, ءتىل-كوزدەن ساقتا, قۇداي, ەلباسىنى, بىرلىك پەن بەرەكەنى ءجۇر عوي ويلاپ. جاساي بەر, جاساي بەرشى, اسىل ەرىم, تايپالىپ كەلە جاتقان ماڭماڭگەرىم, الدىندا ەل-جۇرتىڭنىڭ اقتالسىنشى, ايانباي توگىپ جۇرگەن ماڭداي تەرىڭ. كۇلزيرا اۋباكىروۆا, “التىن القا” يەگەرى. پەتروپاۆل. * * * شاتتىق كۇيى شارتاراپقا جول شەكتى تىڭدا, الەم! سالماعىمدى كور, ەكشە, قازاق ەلىم ەڭسەلى ءھام ەرەكشە. وسە بىلدىك جىلدامدىقپەن عارىشتىق, كوتەرىلدىك بەرەكەلى بەلەسكە. قازاقيام! كەلدى وركەندەر كەزەگىڭ, قيالىممەن قيانداردى كەزەمىن. الۋان سىننان باس تارتپادى نۇر-اعام, جەر-جاھانعا تانىتام دەپ ءوز ەلىن. تاعدىرلى ەلىم, قاسيەتتى حالقىم بار, العا قاراي قادام باسىپ ارشىندار. تىڭدا تاعى مۇز قۇرسانعان  تاۋ-شىڭدار, ءتىل قاتامىن داۋسىم دا بار, داڭقىم بار! قابىرعالى حالقىم بۇگىن تانىلعان, باعزى كەزگى جەل-قۇز دەرتتەن ارىلعان. اتوم-اجال وڭەشىنە قۇم قۇيىپ, باس تارتقانبىز يادرولىق تا قارۋدان. قوڭسىلارىم كوز قادايدى تاڭدانىپ, جارقىن كۇنگە تالپىنۋدان تالمادىق. بەكىتتىك دە وتانىمنىڭ  ىرگەسىن, تاۋەلسىزدىك شەجىرەسىن قامدادىق. استاناممەن رۋحتانعانمىن, جاڭاردىم, كەلەشەككە كىرپىش بولىپ قالاندىم. شاتتىق كۇيى شارتاراپقا جول شەكتى, قۇت قويناۋىن كەزىپ ۇلى دالامنىڭ. كوگىم اشىق, كوڭىلىمدە قىراۋ جوق, جاقسىلىققا جارشى بولسام, جىراۋ بوپ. ەلباسىمدى كوشباسشى دەپ تانىعان, ەل-جۇرتىمنىڭ پەيىلىندە قىلاۋ جوق. ەجەلدەن-اق كەرەگەمىز كەڭ ەدى, كوشباسشىمىز وركەندى ەلمەن تەڭەدى. باس-باسىنا بي بولۋدان شارشاعان, قالىڭ ەلىم پەرزەنتىنە سەنەدى. باعدار ايقىن, وركەندەيمىن, وسەمىن. كوش باستاعان كوسەمىم بار كوشەلىم. ۇلىس بولىپ, ىرىس قونىپ العا باس, قازاقيام – مەنىڭ قۇتتى مەكەنىم! جومارت يگىمان, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى. الماتى وبلىسى. * * * تۇلعاسىز تۇرانداعى ارتىق تۋعان كەشەگى كەڭەس-عۇمىر – ەلەس بۇگىن, الاشتىڭ ايدارىنان جەل ەستىردىڭ. جان-وتان ابىرويىن اسقاقتاتىپ, وزگەمەن تەرەزەسىن تەڭەستىردىڭ. مۇحيتتاي ءتۇپسىز ءمولدىر دارىن-اعىن, تەرەڭگە بايتەرەكتەي تامىرلادىڭ. كوتەردىڭ ءوز قولىڭمەن دوڭگەلەتىپ, ءاز, جاڭا قازاقستان شاڭىراعىن. ەسىلدىڭ قوس جاعاسىن ارمانداي عىپ, كەرىلگەن كەربەز وردام تاڭعاجايىپ. كۇيزەلتپەي, كۇڭىرەنتپەي ءوز ەلىڭدى, كەزەڭنەن الىپ شىقتىڭ الماعايىپ. جۇزدە جوق ءجۇز ءبىر ۇلىس تۋىسىنداي, ءبارىنىڭ كوك تىرەپ تۇر تۋى سىنباي. ءۇش ءجۇزدىڭ بالاسىنا بىردەي قاراپ, بىرلىگىن ۇستاپ تۇرسىڭ ۋىسىڭدا! تۇلعاسىز تۇرانداعى ارتىق تۋعان, ايلاسى ابىلايعا تارتىپ تۇرعان. دوستىڭ دا, دۇشپاننىڭ دا ءتىلىن تاۋىپ, ەلىڭدە ءاردايىمدا شالقىپ جىر-ءان. شىڭداعى جارىپ شىققان تاستى شىنار, كۇندەردىڭ جامانى جوق, جاقسىسى بار. داريعا-اي! بۇل قازاقتا ارمان بار ما, نۇر-سيپات نۇرسۇلتانداي باسشىسى بار! اقبەرەن. * * * ەلباسى 70 جىل بوداندىقتا جاسىپ ەدىم, سول جىلدار نە تۇسپەدى باسىنا ەلدىڭ. بوسقىندىق, اۋرۋ, اشتىق, سوعىس, قۇربان, قازاقتان قازاق شوشىپ قاشىپ ەدىم. قانشالىق شايقاسا دا ەل تىرەگىن, ءبارىبىر جەڭە المادى ەل تىلەگىن. تاۋەلسىزدىك تالقان ەتكەن تار زاماندى, جاس جۋىپ, كوز الدىما كەلتىرەمىن. “بىرلىك!” دەگەن بىلگە قاعان ءبىلىمى ەدى, ء“بورى جەپ” بولىنگەندە كۇيىپ ەدى. ءبىر جەڭنەن قول, جاعادان باس شىعارىپ, بىرىگىڭدەر بىزبەنەن تۇرىك ەلى. ءجۇز ۇلتپىز مىزعىمايتىن بىرلىگىمىز, جۇمىرداي جەر ءجۇزىنىڭ كىندىگى ءبىز. ءتۇتىنى ءتۇزۋ شىققان تۋعانداردىڭ, ورتا ازيا وتاۋىنىڭ تۇندىگى ءبىز. تاريحتىڭ ءبارى بىزدەن تابىلادى, ساق پەن عۇن, تۇركى, تۇران, ماديارى. التىن وردا, اق وردا, سۇر وردانىڭ قازاقتا قالعان قارا شاڭىراعى. ەل ەدىك تاريح بىلمەس, ەڭ جاسىرىن, بۇگىندە تاۋەلسىز ەل ەڭ جاسىمىن. سوندا دا جەردىڭ ءجۇزىن بەت بۇرعىزعان, قادىرى, قاسيەتى ەلباسىنىڭ. حالقىڭىز ءبارىن ەكشەپ, وتىر ءبىلىپ, بايگە السام دەيتىندەرگە بەرمەي ىرىق. كوڭىلى ءسىز دەگەندە ەلىڭىزدىڭ, جۇرەگى سۇتتەن اپپاق, سۋدان تۇنىق. ەلىنىڭ نامىسى ءۇشىن كۇيە بىلگەن, جان بار ما سىزدەي ەلىن سۇيە بىلگەن. ارقاسىمەن تاۋ تىرەپ تۇرساداعى, قينالعانىن بىلدىرتپەي كۇلە بىلگەن. ءار كۇنىڭىز تاريحتا ءبىر تەرەڭ ءىز, وزىڭىزبەن بيىكتەر مارتەبەمىز. قازاققا سىزدەي اسىل ۇل سىيلاعان, اناڭىزعا يىلەدى ءتانتى ەلىڭىز. تۇندىكتەن توگىلىپ كۇن شامشىراعى, جەلبىرەپ كوك تۋىمدا ەل قىرانى. ءانۇران ويناعاندا جۇرەگىمدە وتانىم, تۋ تۇرادى, ەل تۇرادى. اسىلبەك قىراۋباەۆ. استانا. * * * اق تىلەك ايتقان سايىن اعىلامىن اسىل ءسوز كوپ بولسا دا جيناعانىم, وزىڭە تەڭەۋ تاپپاي قينالامىن. ون التى شوبەرەنى ەركەلەتىپ, توقسانعا كەپ وتىرعان كەيۋانامىن. تىلەگىم – بايتاق ەلىم باقتى بولسىن, كوڭىل شات, مالىمىز دا اقتى بولسىن. ابىروي جولداس بولىپ ساپارلاردا, قادامىڭ ءاربىر باسقان ءساتتى بولسىن. ورىنداپ بابالاردىڭ اماناتىن, تانىتتىڭ بار الەمگە قازاق اتىن. مەرەيلى مەرەكەمەن قۇتتىقتايمىن, تۋىلعان ەل باعىنا, ازاماتىم! جايقالىپ, التىن استىق دالامىزدا, ارتىپ تۇر بۇگىنگى كۇن باعامىز دا. ۇمىتپەن العى كۇنگە يەك ارتامىز, مىڭ العىس نۇرسۇلتانداي دانامىزعا. تاۋەلسىز ەل اتاندىق, ەركىن ەلمىز, تاۋبە دەپ ءار كۇن سايىن سەرپىلەمىز. تۋ ەتىپ تاتۋلىقتى ءجۇز وتىز ۇلت, قۋانىش, شاتتىقپەنەن جەلپىنەمىز. جەلبىرەپ كوگىلدىر تۋ كوگىمىزدە, ءتورت ت ۇلىك مال مىڭعىردى بەلىمىزدە. اللاعا شۇكىر, ءبارى جەتكىلىكتى, ورنىقتى باق-بەرەكە تورىمىزدە. اق تىلەك ايتقان سايىن اعىلامىن, شاتتىقپەن اتا بەرسىن تاڭىڭ ءار كۇن. جولداعان دۇعاي سالەم باقاناستان انانىڭ اق تىلەگىن قابىل العىن! جەكسەنبيكە احاقىزى. الماتى وبلىسى. بالقاش اۋدانى, باقاناس اۋىلى. * * * مەنىڭ استانام ەڭكۋ دە ەڭكۋ جەر شالىپ, ەسىلگە قونعان ەلوردام, ەرتەڭگى كەلەر ۇرپاققا شۇعىلاڭدى شاش سەن الدان. سارىارقانىڭ توسىندە سامالا شاھار سايگ ۇلىك, قاناتىن التىن كۇنمەنەن بارادى ارۋ ايعا ۇرىپ... بابالار اڭساپ كۇتكەن بۇل باياعى التىن سارايلار, وسىندا تۋىپ, وسىدان دۇنيەنى شارلار دانا ويلار. الاشتىڭ اتىن اسپاندات, استانام مەنىڭ جانە ءبىر, الاقانىڭنان كۇنى ەرتەڭ “الاشپىن” دەيتىن ورەدى ۇل. وسىناۋ سەزىم ساعان دا, ماعان دا كەرەك دەپ بىلگىن, ارمانىم ەدى بۇل مەنىڭ اپتالار, ايلار, كوپ جىلعى, عاسىرلار بۇعان  عالامات جەتكىزدى بۇگىن تالايدان, استانام مەنىڭ – اسقاق كۇي, ايشىقتى جىر مەن ارايلى ءان. استانا سالعان ۇرپاقتىڭ اتىنان سەنى ەتەم جىر, قاھارمان ءبىزدىڭ قازاققا قايىرلى بولعاي مەكەن بۇل! “بايتەرەك” وسى جەتىقات كوكپەنەن زاڭعار تىلدەسكەن, سەن جايلى بۇگىن اق جاڭبىر اعىل دا تەگىل جىر-دەستەم. الىپتار تۋعان كەشەگى, اڭىز-جىر بولعان اقمولا, ءتورت مۇحيت, التى قۇرلىققا تەبىرەنىپ قارار شاتتانا. ۇلگى دە بولار ۇرپاققا ءۇش ءبيىم توردە جايعاسقان, سەندەگى اسەم كۇنمەنەن ساۋلەسىن توككەن ايلى اسپان. جولدايدى سالەم ماسكەۋ جاق, پاريج بەن ريم, انكارا, كوشەڭدى كەزەر پاك سەزىم, قارا كوز ارۋ تاڭ قالا. ۇستىنىڭ سىندى ءدال بەينە پاراسات پەنەن ۇلىلىق, سارايدان ءزاۋلىم ەسكەندەي ۇلتىما ءتان ءبىر جىلىلىق. الاشتىڭ باسىن قوسقان سەن ارقاعا قونعان اقوردام, قازاقتىڭ جەرىن قاراشى, سەن قۇساپ قايتا جاڭارعان... ەلوردام مەنىڭ, ەلباسى تىككەن ەسىلدى ەركىن بويلاتىپ, جارتى الەمدى جاتىرسىڭ جارقىن دا جارقىن تويلاتىپ. باياندى بولىپ تاڭمەنەن باستالعان ماڭگى مەرەكەڭ, شاتتىقپەن قوسا شالقىسىن تەلەگەي تەڭىز بەرەكەڭ. تولىباي ابىلاەۆ. ارال. * * * ۇلتىمنىڭ ۇلى ادامى ەستيدى ەڭ شالعايدان ءۇنىمدى اركىم, ەندەشە تۇرعان كوكتەپ ءتۇرىم جارقىن. تۇڭعىش قوي ەلباسىمىز ەلىمدەگى, تۇڭعىشتىڭ تۇلعاسى – تاۋ, ءتۇسىن, حالقىم. كوكەيدە ۇلكەن-كىشى – ءجۇرسىڭ ءبارىڭ, كىم قاشان قۇپتامادى قۇلشىنعانىن. الەمگە تانىتسىن دەپ قازاق بارىن, تۋعان ەل تۋعىزعان عوي نۇرسۇلتانىن. مىنبەيدى ماڭ دالادا اتقا كىمىڭ, ماڭدايدان تەر اققاندا ناقتى ادىمىڭ. نامىسى نايزاعايداي جەر-جاھاننىڭ نازارى نازارباەۆ جاقتا بۇگىن. تەرىس قوي قۇدىرەت كۇشتى قۇنداماسام, تابانعا تاۋدى باسىپ, شىڭعا دا اسام. تاۋەلسىز تۇرعىزىپتى ەلدى بۇگىن, تالانتتى باس ءمۇسىنشى ءبىر قاراسام. ءبىر ءتۇيىر بۇلت بولماعاي كۇن-ەلىمدە, ءبىر ساتكە ونسىز شالقىپ كۇلەمىن بە؟ وسىرگەن, وركەندەتكەن تۋعان ەلىن, جاقسىلىق, جاسامپازدىق جۇرەگىندە. ساۋلەسىن مىڭ ويناتىپ كوگىمدە كۇن, سەزەمىن ىزگىلىك ءدان سەبىلگەنىن. بالاپانىن باپتاعان بالا جاستان, بارلىق ۇلت ۇياسىنداي ەلىم مەنىڭ. بەرەكە بيلەپ العان بۇل دالانى, بيدايى جىبەك جەلمەن ىرعالادى. سۇيگەنىم سۇيىكتى ەل, سۇيەكتى جەر, ۇلتىمنىڭ سۇيەنگەنىم ۇلى ادامى! ناعاشىباي مۇقاتوۆ. قوستاناي. * * * ءۇش انىق سانانى تۇيتكىلدەردەن تازارتايىق, ايتپاعان شىندىق ءسوزدى تارتار ايىپ. اۆتورى, ساۋلەتشىسى استانانىڭ – ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ! كورمەسەك يگى ءىستى بولار عايىپ, كەلەشەك مۇنىمىزعا تاعار ايىپ. اۆتورى “قازاقستان” اتتى ەلدىڭ ول جانە – ەلباسىمىز نازارباەۆ! تاريحتى بۇرمالاعان بولار ايىپ, شىندىقتى ادىلدىكپەن باعامدايىق. ايتايىق ءۇش انىقتى بىزدەر ەندى, قازاقستان – استانا – نازارباەۆ! ساميعوللا عالىم ۇلى. اتىراۋ وبلىسى, يندەربور كەنتى. * * * الەمدىك تاريحتا قالادى ءىسىڭ اسسالاۋماعالەيكۋم, نۇرەكە – اعارىسىم! قازاقتىڭ قورعانىسىڭ, قامالىسىڭ! تولە بي – توبە بيدەي بەدەلىڭ بار, حالقىڭا سول باباڭداي باعالىسىڭ! ارقاعا ەلدى باستاپ كوشىرگەن ەڭ, الەمدىك تاريحتا بۇل قالادى ءىسىڭ! ول شىندىق! قازاقتىڭ سەن – سۇلتانىسىڭ, ۇلتاندى ەل – ۇلى اتانىڭ ۇرپاعىسىڭ! شاپاعىن ابات كۇننىڭ شاشىپ ەلگە, ارايلاپ اتقان اراي – نۇر تاڭىسىڭ! ارقانىڭ قاق تورىنەن قالا ورناتتىڭ, بۇل – ماڭگى ۇلگى-ونەگە ۇرپاق ءۇشىن! تالمايتىن جارىس دەسە – تۇلپارىسىڭ, سامعايتىن عارىش دەسە – سۇڭقارىسىڭ! الاتاۋ – الماتىنىڭ اسقار شىڭى, ال ءوزىڭ بايتاق ەلدىڭ ءبىر تاۋىسىڭ! ءتىل-كوز بەن كولدەنەڭنەن امان-ساۋ ءجۇر,– بۇدان دا بيىكتەرگە شىرقاۋ ءۇشىن! ماقسۇت نيەتاليەۆ. * * * ارمانداي اسقاق استانام ارماننىڭ اسقارىنداي استانامىز – ەلوردا, التىن وردا – باس قالامىز. جىل سايىن جەتكەن جەڭىس, اسقان اسۋ – ەرەن ەرلىك ۇلگىسى داستان-اڭىز. ەلباسىمىز بۋعىزعان بەلدى بەكەم, تاريحي شەشىمى ۇلى ەرلىك ەكەن! اينالدى از-اق جىلدا استاناعا, اقمولا قاتارداعى ەلدى مەكەن. اۋىر سىن, قيىندىقتان جاسقانباعان, سارىارقاعا كوش باستاپ باسقان قادام. بۇگىندە دوس ءسۇيىنىپ, الەم تانىپ, اتاعى استانانىڭ اسپانداعان. ەل ەدىك ءۇمىت ەتكەن ەرتەڭىنەن, قاي كەزدە دە ءان-كۇيىن شەرتە بىلگەن. قالىقتاپ سامۇرىقتىڭ قاناتىمەن, قالا بۇل ەنىپ كەلگەن ەرتەگىدەن. ەلىمنىڭ وركەنى ءوسىپ ورىستەنەر, كىم مەنىڭ بۇل ويىمدى تەرىس كورەر: استانانىڭ قۇرىلىسىن قۇداي قولداپ, سالىسىپ جاتىر جانە پەرىشتەلەر. جۇما-نازار سومجۇرەك. * * * كەلەسىز ىلعي حالىقتى قولداپ پەيىلى كەڭ, اقجارقىن قازاق, كوردى عوي تالاي تەپەرىش ازاپ. سورلاۋمەن ءجۇرىپ تالپىندى ورگە, سىنبادى ساعى, بولمادى مازاق. توسىندە دالا ورگىزىپ قويىن, ەڭبەكپەن قازاق, بەكىتتى مويىن. وسىنداي ەلدىڭ ۇلى بوپ تۋىپ, تەر توكتى جاستاي, بالقىتىپ شويىن. تاۋەلسىز ەلدىڭ اعارىپ تاڭى, مارقايدى حالقىم جاندى دا باعى. سايلاۋدا ەلدىڭ تاڭداۋى ءتۇسىپ, بەرىلدى سىزگە پرەزيدەنت تاعى. حالىقتىڭ ارتقان سەنىمىن اقتاپ, جۇرەسىز اركەز ولاردى جاقتاپ. ەلىمىز ورگە ادىمداپ باسىپ, كورىندى الدان قارىشتاپ اتتاپ. جاعدايىن ەلدىڭ ارىدەن تولعاپ, كەلەسىز ىلعي حالىقتى قولداپ. بۇدان دا بيىك بەلەسكە شىقساق, ەلىڭىز تۇرسىن العىسىن جولداپ. ساتقانباي قۋانشاليەۆ, جۇمىسشى. باتىس قازاقستان وبلىسى, بوكەي ورداسى اۋدانى, سايقىن اۋىلى. * * * التىنشى شىلدە التىنشى شىلدە – استانا كۇنى, جادىڭنان, شىراق, تاستاما مۇنى. جاڭا شاڭىراق كوتەرىپ بيىك, جاڭا داۋىرگە باستاما كۇنى. كۇندەرىن كەشكەن الەمنىڭ جارىق قۇشادى كەلىپ ەلىمدى باقىت. قۇستاي بوپ ۇشىپ جەتتىم عوي ساعان تۇركىستان جەرىنىڭ سالەمىن الىپ! ومىراۋدى اشىپ, كوڭىلىم تاسىپ, كوشەڭمەن كوركەم كەلەمىن شالقىپ. ەسىلدىڭ بويى – شاعالا قالا, گ ۇلىنىڭ ءيىسى اۋادا اڭقىپ! شاڭىن شىعارماي شارتاراپ جەردىڭ سوقتىرعان شاھار نارتالاپ ەرىم! پاتشا سارايىن ارالاپ جۇرگەن ساتتەي ءبىر ساۋلەت-سالتانات كوردىم. شات قالام مەنىڭ, باق قالام مەنىڭ, باق قالاسىمەن ماقتانعان ەلىم. جايناي بەر گۇلدەي استىندا كۇننىڭ استانام مەنىڭ, اق قالام مەنىڭ! نۇرماحان نازاروۆ. تۇركىستان. * * * قاراساي بابا باتاسى ۋا! ۇمىتپاي جۇرگەن ۇرپاعىم, دۇنيە كوشكەن ءبىر ساعىم. كەلگەنىنشە مۇرشانىڭ, دۇشپاننان ەلدى قورعادىق, بىت-شىت قىپ بۇزىپ قۇرساۋىن! تۋعان جەر – التىن بەسىگىم, وتكەردىك ايقاس كەشۋىن. اتويلاپ ەلدى قورعادىق, قىلىشپەن قيىپ شەشۋىن, اللانىڭ تەرىپ نەسىبىن! قازاقتىڭ بايتاق ولكەسىن, جايلاتپاي جاۋعا جەر ءتوسىن, قيعانبىز قاسكوي جەلكەسىن. قان-جوسا بوپ قالعىدىق, توسەك قىپ تۇيە وركەشىن... بابالار جەتپەي ارمانعا, باتىرلار مەرت بوپ قالعاندا, جوڭعارلار قيقۋ سالعاندا, قوسىلماي, اتتەڭ, باسىمىز... وكىنىش كوپ قوي جالعاندا!.. وتەلىپ ءبارى وتكەننىڭ, ەلىمە تەڭدىك جەتكەن كۇن, ارۋاق سىيلار ۇرپاققا, باتامدى بىلاي دەپ بەردىم: – تولە, قازىبەك, ايتەكە تىلەگىن بەردى قۇدايىم. باسپاسىن ەلدى ۋايىم. الەمدەگى قازاقتىڭ, قوسىلسىن باسى لايىم, تاڭىردەن سونى سۇرايمىن! ەگەمەندىك كۇن تۋدى, ەلىم سوعان ۇمتىلدى. تاتۋلىقتى تۋ ەتكەن, تورسىق شەكە ۇل تۋدى! ەڭسەلى بولسىن ىرگەسى, ابىرويلى بولسىن مىنبەسى. بارىستاي باتىل جۇرتىمنىڭ, ارىستاي بولسىن جۇلدەسى, ازاتتىق بولسىن شىن دوسى! ابىلاي حاننىڭ ارمانىن, ارداقتى ۇلى جالعادى. اسپانعا قازاق سامعادى, كوككە دە سالدى تاڭبانى. قوعامدى بولسىن جان-جاعى, قورعاسىن ۇلتتىڭ ارۋاعى! زاماننىڭ تۋار ءوز ەرى, كەلگەندە ۋاقىت كەزەگى. ەلباسى بولعان تۇلعانى, بوداندىق كورگەن سەزەدى, قولداسىن ونى ءوز ەلى! تاتۋلىق تىلەپ بارشاعا, ەلباسى ۇلىم, شارشاما! قارا ورمانداي حالقىڭ تۇر, ۇمىتپەن قاراپ قانشاما! نۇرسۇلتان ۇلىم, شارشاما! اۋمين! ورىسباي ابدىلدا ۇلى, الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى. * * * ارۋ استانا استانا – بار قازاقتىڭ ايبارىسىڭ, مەرەيىن اسقاقتاتار ايدارىسىڭ. قانشاما ۇلت- ۇلىستى دوستاستىرعان, ەلوردام – قوناقجايسىڭ, جايدارىسىڭ. كوز سالساڭ بايتەرەكتەن اينالاعا, بىلمەيسىڭ تەڭەرىڭدى قاي قالاعا. ەرتەگىدەي عاجايىپ سۇلۋ شاھار اينالدى قاس قاعىمدا باي قالاعا. استانا – قازاعىمنىڭ باس قالاسى, ارقادا بوي كوتەرگەن جاس قالاسى. كوشىرگەن استانانى ورتالىققا, ەلباسى نۇرسۇلتاننىڭ باستاماسى. استانا قۇتتى بولسىن تۋعان كۇنىڭ, تىڭداشى تاۋەلسىزدىك شاتتىق ءۇنىن. باقىتتى ەل بىرلىگىن پاش ەتۋگە, مەرەكەگە جينالدى حالقىڭ بۇگىن. ريزاگۇل تەمىربەكوۆا, د.قوناەۆ اتىنداعى №19 گيمنازيا مەكتەبىنىڭ مۇعاليماسى. جامبىل وبلىسى, جۋالى اۋدانى. * * * استانامىز – ايبارىنداي قازاقتىڭ سارىارقادان استانا ساپ ساۋلەتتى, تۋعان جەرىن ەل جاساعان داۋلەتتى. جۇرتى ءۇشىن دۇنيە ءجۇزىن ارالاپ, ەسىم حاننىڭ ەسكى جولىن سارالاپ. قاسىم حاننىڭ قاسقا جولىن جاڭعىرتقان, ءبىر-اق قاراپ الدىنداعى جاندى ۇققان. قازاقستان ەلگە اينالدى ايبىندى, ۇمىتتىرىپ قان جۇتقىزعان قايعىمدى. سان عاسىرلار جاساي بەرسىن جاڭعىرىپ, نۇرسۇلتاننىڭ نۇرلى جولى ماڭگىلىك! شاشى-داعى “قازاعىم” دەپ اعارعان, ماقتان ەتتى قازاقستان, شامالعان. اتا جولى تاراۋ-تاراۋ تارالعان, تاڭنىڭ التىن شاپاعىنان جارالعان. اداستىرماي الدان شىققان سان ورمان, العا ءسىزدى جەتەلەدى سان ارمان. جان-جاقتا ەل قانعا بوككەن, تونالعان, كوڭىل شوشىپ, جۇرەك سىزداپ سولاردان... ال ءبىزدىڭ ەل العا باسقان قارىشتاپ, جوقشىلىقتان كەتكەن ەلمىز الىستاپ. مۇنىڭ ءبارى ەلباسىنىڭ ۇلى ءىسى, تەمىرتاۋدىڭ قايناپ پىسكەن قۇرىشى. ەلىڭ شىعىپ بيىگىنە داڭقتىڭ, العىسىنا بولەندىڭىز حالىقتىڭ. بۇل قۇتتىقتاۋ شىن جۇرەكتەن, ەلباسى, ۇجىمىنان “تۇرانالەمبانكتىڭ”! “بتا بانك” اق-تىڭ ۇجىمى.