اۋىلدىڭ «اۋرۋىن» جاسىرمايىق

سەناتورلار وڭىردەگى بىر­قا­تار اگرووندىرىستىك نىساندار جۇمى­سى­مەن تانىستى. «كەمميGroup», «جان-دوس KZ» (ۇن كومبيناتى), «مولكوم-پاۆلودار» ء(سۇت زاۋىتى) كاسىپورىندارى مەن فەرمەر­لىك «جايلاۋ» بازارىنا بارىپ, جەرگىلىكتى اۋىل كاسىپكەرلەرىمەن كەزدەستى. اتالعان فەرمەرلىك بازار تىكەلەي ساۋدا جۇرگىزۋدىڭ جارقىن ۇلگىسى رەتىندە اتالىپ, مۇنداي باستامالار اۋىل شارۋاشىلىعى ءونى­مىن دەلدالسىز وتكىزۋدى جەڭىلدەتەتىنى, باعانى تۇراقتاندىرۋعا جانە تابىستى ارتتىرۋعا ىقپال ەتەتىنى ايتىلدى. دەگەنمەن, اۋىل شارۋا­شىلىعىن قارجىلاندىرۋ كولە­مىنىڭ ۇلعايعانىنا قاراماس­تان (2024 جىلى – 517,1 ملرد تەڭگە), ونىڭ ىشىندە قايتا وڭدەۋگە بولىن­­گەن قارجى ماردىمسىز – نەبارى ­15 ملرد تەڭگە نەمەسە 3%-دان از. بۇل سالادا قوسىلعان قۇن تىزبەگىن تولىق قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەر­مەيدى. قارجىنىڭ نەگىزگى بولىگى ەگىن شارۋاشىلىعىنا (123,3 ملرد تگ), مال شارۋاشىلىعىنا (99,4 ملرد تگ) جانە قارجى قۇرالدارىنا (279,4 ملرد تگ) باعىتتالعان. الايدا بۇل دەڭگەيدەگى قولداۋعا قاراماستان, وتاندىق ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ كورسەتكىشتەرى جەتكىلىكسىز كۇيىندە قالىپ وتىر. ماسەلەن, ەلىمىز ءوزىن قانتپەن – 34,9%, ىرىمشىك جانە سۇزبەمەن – 52,9%, بالىقپەن – 54,2%, شۇجىق ونىمدەرىمەن – 60%, المامەن – 63,2%, قۇس ەتىمەن 79,8% عانا قامتاماسىز ەتىپ وتىر. بۇل كورسەتكىشتەر جوسپارلانعان 2024 جىلعى ينديكاتورلاردان تومەن.

سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋ كولەمى نەبارى 5 ملن دوللار بولسا, يمپورت 6,7 ملن دوللارعا جەتكەن. ءسويتىپ, 1,7 ملن دوللار كولەمىندە تەرىس ساۋدا سالدوسى قالىپتاسقان. وسى ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى رەتىندە «اۋىل اماناتى» جوباسىنا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. بىراق 2024 جىلعا جوسپارلانعان 100 ملرد تەڭگەنىڭ تەك 20 ملرد تەڭگەسى عانا وڭىرلەرگە جەتىپتى. جوسپارلانعان 16 484 ميكروكرەديتتىڭ تەك 678-ءى بەرىلگەن. 17 472 جۇمىس ورنىنىڭ ورنىنا نەبارى 961-ءى قۇرىلعان. وسى­عان بايلانىستى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى اتالعان جوبانى «اۋىل – ەل بەسىگى» باعدارلاماسىمەن بىرىكتىرىپ, بىرىڭعاي كەشەندى باستاما رەتىندە ىسكە اسىرماقشى. بۇل – دۇرىس باعىتتاعى قادام, دەگەنمەن باعدارلامالاردى ءتيىمدى ۇيلەستىرۋ مەن ىسكە اسىرۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ – كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى مىندەت.

كوشپەلى وتىرىس قورىتىن­دىسىندا قاتىسۋشىلار اۋىلدىق جەردە ءونىمدى ساقتاۋ, تاسىمالداۋ, وڭدەۋ جانە وتكىزۋگە ارنالعان وڭىرلىك ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. كووپەراتسيانى ىنتالاندىرۋ, فەرمەرلىك جارمەڭكەلەردى كەڭەيتۋ, تسيفرلىق ساۋدا الاڭ­دارىن دامىتۋ جانە تىكەلەي كەلى­سىم­­شارتتار جۇيەسىن جولعا قويۋ دا ۇسىنىلدى.

اۋىلدا وندىرىلگەن ءونىمدى وتكىزۋ – جاي عانا نارىقتىق ۇدەرىس ەمەس, ول اۋىلداعى حالىقتىڭ تۇرمىس ساپاسىنا, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە, ىشكى نارىقتىڭ تۇراقتىلىعىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. پرەزيدەنت ايتقانداي, اۋىلدى قولداۋسىز – ەكونوميكالىق ءوسىم مەن الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق تۋرالى ايتۋ قيىن. سوندىقتان بۇگىندە ناقتى شەشىمدەر مەن جۇيەلى قادامدار قاجەت.

ەرنۇر ايتكەنوۆ,

پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى