سونداي-اق كەزدەسۋدە وسى جىلعى 4 ساۋىردە سامارقاند قالاسىندا وتكەن «ورتالىق ازيا – ەو» ءسامميتىنىڭ قورىتىندىلارى بويىنشا قول جەتكىزىلگەن ۋاعدالاستىقتاردى ىسكە اسىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارا وتىرىپ, ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ جاي-كۇيى مەن كەلەشەگى ەگجەي-تەگجەي قارالدى.
ءىس-شارا گيبريدتى فورماتتا ءوتتى. وعان ەلىمىزدىڭ نەگىزگى مينيسترلىكتەرى مەن ۆەدومستۆولارىنىڭ, ەۋروپالىق سىرتقى ءىس-قيمىل قىزمەتىنىڭ جانە استاناداعى ەو دەلەگاتسياسىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. قازاق دەلەگاتسياسىن سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو, ەۋروپالىق تاراپتى – ەۋروپالىق سىرتقى ءىس-قيمىل قىزمەتىنىڭ ەۋروپا جانە ورتالىق ازيا ماسەلەلەرى جونىندەگى باس ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ليۋك دەۆين باسقاردى.
ر.ۆاسيلەنكو وتىرىستى اشا وتىرىپ, قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى سەرىكتەستىكتىڭ دايەكتى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– بىلتىر قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى كەڭەيتىلگەن ارىپتەستىك پەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم ءوزىنىڭ پراكتيكالىق ماڭىزدىلىعىن تولىق دالەلدەدى. ءبىز ىنتىماقتاستىقتىڭ كەڭەيۋىن جانە بارلىق دەڭگەيدە ديالوگتىڭ نىعايۋىن بايقايمىز. ەو – ءبىزدىڭ باستى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەسىمىز. بيىل ءوزارا ساۋدا كولەمى رەكوردتىق كورسەتكىشكە – 50 ملرد دوللارعا جۋىق سوماعا جەتتى, – دەدى ۆيتسە-مينيستر.
وتىرىس بارىسىندا ساۋدا, ينۆەستيتسيالار, كولىك بايلانىسى, ەنەرگەتيكا, كليمات, زاڭنىڭ ۇستەمدىگى جانە ۆيزالىق جەڭىلدىكتەر ماسەلەلەرىنە باسا نازار اۋدارىلدى.
قازاق تاراپى ەل ازاماتتارىنىڭ ەركىن قوزعالىسىنا قويىلاتىن كەدەرگىلەردى ازايتۋعا باعىتتالعان شارالار قابىلداناتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى, ۆيزالىق رەجىمدى جەڭىلدەتۋ جانە رەادميسسيا تۋرالى كەلىسسوزدەردى مۇمكىندىگىنشە تەز باستاۋ ماڭىزدىلىعىن ەرەكشە ايتتى. استانا مۇنداي كەلىسسوزدەر ءۇشىن قاجەتتى قۇقىقتىق جانە تەحنيكالىق بازانى قامتاماسىز ەتۋگە دايىن ەكەنىن راستادى.
سونداي-اق تاراپتار پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن ەۋروپالىق كەڭەس جانە كوميسسيا باسشىلارى اراسىندا سامارقاندتاعى «وا-ەو» ءسامميتى اياسىندا قول جەتكىزىلگەن تۇراقتى ساۋدا, تسيفرلاندىرۋ جانە ءبىلىم بەرۋ الماسۋلارىن كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۋاعدالاستىقتاردى جۇزەگە اسىرۋدى تالقىلادى.
كولىك بايلانىسىن كەڭەيتۋدىڭ ماڭىزى, اتاپ ايتقاندا, ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك ءدالىزىنىڭ (تحكد, ورتا ءدالىز) ودان ءارى دامۋى اتالىپ ءوتتى. تحكد بويىنداعى ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ بويىنشا ءارى قاراي بەلسەندى پراكتيكالىق ارەكەتتەرگە كوشۋدىڭ قاجەتتىلىگى ايتىلىپ, بۇل باعىتتا ەو تاراپىنان 10 ملرد ەۋرو كولەمىندە قارجى ءبولۋ نيەتى قۇپتالدى.
وسى تۇرعىدا تاراپتار «Global Gateway» (جاھاندىق قاقپا) باستاماسى اياسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدى وڭ باعالادى. اتاپ ايتقاندا, ساۋىردەگى وتكەن سامميتتە ەۋروكوميسسيا پرەزيدەنتى ۋرسۋلا فون دەر ليايەننىڭ ەۋروپا مەن ورتالىق ازيا اراسىنداعى ينفراقۇرىلىمدىق, ەنەرگەتيكالىق جانە تسيفرلىق بايلانىستاردى جاقسارتۋعا باعىتتالعان 12 ملرد ەۋرو سوماسىندا ينۆەستيتسيالىق پاكەت ءبولۋ تۋرالى مالىمدەمەسى قولداۋ تاپتى. قازاقستان بۇل وڭىرلىك جوبالارعا بەلسەندى قاتىسۋعا دايىن ەكەنىن راستادى.
سونىمەن قاتار تاراپتار قازاقستان ۇكىمەتى مەن ەۋرووداق اراسىنداعى اۋە تاسىمالدارىنىڭ كەيبىر اسپەكتىلەرى تۋرالى كەلىسىمگە تەزىرەك قول قويۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. بۇل قۇجات نورماتيۆتىك بازانى ۇيلەستىرۋگە, قۇقىقتىق انىقتىعىن ارتتىرۋعا, وتاندىق جانە ەۋروپالىق اۋە تاسىمالداۋشىلارى اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا باعىتتالعان.
تاراپتار سونداي-اق تسيفرلىق ساۋاتتى ارتتىرۋ, ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ جانە اكادەميالىق ۇتقىرلىقتى كەڭەيتۋ ماسەلەلەرىن تۇراقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ ىرگەتاسى رەتىندە قاراستىردى.
كليمات جانە «جاسىل» كۇن ءتارتىبى اياسىندا تاراپتار قازاقستاننىڭ پاريج كەلىسىمى بويىنشا مىندەتتەمەلەرىن ورىنداۋىن, ونىڭ جاھاندىق مەتان باستاماسىنا بەلسەندى قاتىسۋىن, سونداي-اق جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى مەن ماڭىزدى شيكىزات جەتكىزۋ تىزبەكتەرىن دامىتۋ بويىنشا بىرلەسكەن جوبالاردى ىلگەرىلەتۋىن قۇپتادى.
ەۋروپالىق دەلەگاتسيا باسشىسى ل.دەۆين ەو مەن قازاقستان اراسىنداعى سەرىكتەستىكتى ۇزاق ساپارعا بالادى.
– كەيىنگى وتىز جىلدا ەۋروپالىق وداق پەن قازاقستان ءوزارا سەنىمگە, قۇرمەتكە جانە ىنتىماقتاستىققا نەگىزدەلگەن بەرىك جانە جەتىلگەن سەرىكتەستىك ورناتىپ, ءوزارا جاقىنداي ءتۇستى. ەو مەن قازاقستان اراسىنداعى سەرىكتەستىك – بۇل مەجە ەمەس, ۇزاق ساپار. بۇل كوپجىلدىق دوستىقتىڭ ءالى اشىلار جاڭا تاراۋلارى كوپ, – دەدى ل.دەۆين.
وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا تاراپتار قازاقستان مەن ەۋروپالىق وداق اراسىنداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتى ودان ءارى نىعايتۋعا جانە بىرلەسكەن جوبالاردى ءوزارا قۇرمەت رۋحىندا جۇزەگە اسىرۋعا بەيىلدىلىگىن راستادى.
جالپى, ساياسي كونفيگۋراتسياداعى ىنتىماقتاستىق كوميتەتى – قازاقستان مەن ەو اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ نەگىزگى ينستيتۋتسيونالدىق تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى. كوميتەت وتىرىستارى ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگاندار دەڭگەيىندە وتكىزىلەدى جانە زاڭنىڭ ۇستەمدىگى, سوت جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى رەفورمالار, وڭىرلىك جانە حالىقارالىق قاۋىپسىزدىك, ەقىۇ اياسىنداعى ىنتىماقتاستىق, ۆيزالىق ساياسات, ءبىلىم بەرۋ, باق جانە ازاماتتىق قوعام سالالارىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىل سياقتى كەڭ اۋقىمدى ساياسي جانە وڭىرلىك ماسەلەلەردى قامتيدى.
ال ەۋروپالىق وداق – قازاقستاننىڭ نەگىزگى ساۋدا جانە ينۆەستيتسيالىق سەرىكتەسى. بىلتىر تاۋار اينالىمى 48,7 ملرد دوللاردى قۇراپ, 2023 جىلمەن سالىستىرعاندا 16,9%-عا ءوستى. 2005 جىلدان بەرى قازاقستان ەكونوميكاسىنا تارتىلعان ەۋروپالىق ينۆەستيتسيالار كولەمى 200 ملرد دوللاردان استى. ەلىمىزدە ەۋروپالىق قاتىسۋمەن 3 مىڭنان اسا كومپانيا جۇمىس ىستەيدى.
