اتىراۋ وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنان الىنعان مالىمەتكە قاراعاندا, ەلدى مەكەندەردى قۇم كوشكىنىنەن قورعاۋ ءىسى 2019 جىلدان بەرى تۇراقتى جۇرگىزىلىپ كەلەدى. 2019–2025 جىلدار ارالىعىندا جىلىوي, قىزىلقوعا, يساتاي, قۇرمانعازى اۋداندارىنىڭ ەلدى مەكەندەرىندە 76,5 گا اۋماققا قۇم توقتاتۋ ماقساتىنداعى جۇمىس اتقارىلدى. جوباعا سايكەس ەگىلگەن سەكسەۋىل كوشەتىنىڭ شىعۋى 40%-دى قۇرايدى.
2019 جىلى قىزىلقوعا اۋدانىنداعى تايسويعان اۋىلىندا قۇم كوشكىنىن توقتاتۋ جۇمىسى 3,2 گەكتارعا جۇرگىزىلدى. 2020–2021 جىلدارى جىلىوي اۋدانىنىڭ مايكومگەن ەلدى مەكەنىندە 6 گa, 2021–2022 جىلدارى يساتاي اۋدانىنداعى كوبياكوۆ-زابۋرىن كانالىنىڭ بويىنداعى 7,9 گa ۋچاستوكتە قۇم كوشكىنىنەن قورعاۋ ماقساتىنداعى جۇمىس اتقارىلعان ەكەن.
قۇم كوشكىنىنەن ۇشتاعان اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى دا قاۋىپتەنەدى. اتىراۋ وبلىسىنىڭ رەسەي فەدەراتسياسىمەن شەكاراداعى قۇرمانعازى اۋدانىندا ورنالاسقان ەلدى مەكەندە تۇرعىندار سانى كوپ ەمەس. بيىل اۋىلدىڭ ىرگەسى قالانعانىنا 110 جىل تولعان. مۇندا 140-تان استام ادام تۇرادى. ءبارىنىڭ نەگىزگى تابىس كوزى – ءتورت ت ۇلىك. ەلدى مەكەندەگى تۇرعىن ۇيلەردى قورشاعان قۇمنىڭ ۇزىندىعى شامامەن 5, ەنى 2 شاقىرىمعا سوزىلعان. بۇيرات قۇم توقتاۋسىز جىلجىپ, كەيبىر ۇيلەردىڭ تۇسىندا تاۋ سەكىلدى ءۇيىلىپ جاتىر.
«ۇشتاعاندا ءتورت ت ۇلىكتىڭ ءبارىن وسىرۋگە جارايتىن شۇيگىن جايىلىم بار. جەر استىنان تۇششى سۋ شىعادى. گاز جەلىسى تارتىلدى. ءبىر بالامىز مال وسىرەدى. ءبىزدى الاڭداتاتىن ەكى جايت بار. ءبىرى – قۇمنان تونەتىن قاۋىپ, ەكىنشىسى – اۋدان ورتالىعىنا قاتىنايتىن جولدىڭ جايى», دەيدى اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءبىرى بالعانىم قاپانقىزى.
وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, 2021 جىلى اتالعان اۋىلدىڭ اۋماعىنداعى 33,8 گا جەرگە قۇم كوشكىنىن توقتاتۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ ماسەلەسى زەردەلەنىپتى. 2022–2023 جىلدارى ەلدى مەكەن ماڭىنداعى 10 گا جەرگە سەكسەۋىل ەگىلگەن.
وسىعان ۇقساس جۇمىس بىلتىر يساتاي اۋدانىنداعى نارىن اۋىلىندا قولعا الىنعان. بيىل ەلدى مەكەنگە قاۋىپ توندىرگەن قۇم كوشكىنىن تەجەۋ ماقساتىندا 8 گا جەرگە سەكسەۋىل كوشەتىن وتىرعىزۋ جۇمىسى جالعاسىپ جاتىر.
قىزىلقوعا اۋدانىنىڭ ساعىز, بۇيرەك, قاراكول, جاسقايرات, قاراباۋ اۋىلدارىن دا قۇم باسۋ قاۋپى بار. سول سەبەپتى, اتالعان اۋىلداردا 32,4 گەكتارعا, اتاپ ايتقاندا, ساعىز ەلدى مەكەنىندە 11,5, بۇيرەكتە – 0,5, قاراكول – 14, جاسقايراتتا – 0,45, قاراباۋ اۋىلىنىڭ تۇسىندا 6 گا ۋچاستوككە سەكسەۋىل ەگۋ جۇمىسى اتقارىلعان.
قىزىلقوعا اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى زەينوللا شالىكوۆتىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, قاراباۋ اۋىلىنداعى قۇم كوشكىنىنە قارسى جۇمىس مەردىگەر – «ەدىل-ستروي سەرۆيس» جشس-عا جۇكتەلگەن. جوبانىڭ قۇنى – 647 ملن 981 مىڭ تەڭگە.
قاراباۋ – اۋدانداعى شەجىرەلى تاريحى بار اۋىلدىڭ ءبىرى. وتكەن عاسىردىڭ 1952–1959 جىلدارى قىزىلقوعا اۋدانىنىڭ ورتالىعى بولعان. اۋداننىڭ قازىرگى ورتالىعى – ميالى اۋىلىنان 80 شاقىرىمداي قاشىقتا ورنالاسقان. وكرۋگتە مىڭنان استام ادام تۇرادى.
يساتاي اۋدانىنداعى يساتاي اۋىلىندا قۇم كوشكىنى باستالعالى 10 جىلدان اسىپ وتىر. قازىر 300-گە جۋىق تۇرعىن مەكەن ەتەتىن اۋىلدا قۇم كوشكىنىن توقتاتۋ 2019 جىلى قولعا الىنىپتى. سول جىلى تامىر جايعان سەكسەۋىل 2 مەترگە دەيىن وسكەن. 2021–2022 جىلدارى ەلدى مەكەن ماڭىنداعى 9 گا جەرگە سەكسەۋىل ەگىلگەن. اۋىلدى قۇم كوشكىنىنەن قورعاۋ جوباسىنىڭ قۇنى – 600 ملن تەڭگە. قازىر ونىڭ 340 ملن تەڭگەسى يگەرىلگەن.
جىلىوي اۋدانىنداعى مايكومگەن اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى دا جىل سايىن قۇم باسۋ قاۋپىن سەزىنەدى. اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى نۇرجارىق ساۋىتوۆتىڭ ايتۋىنشا, تۇرعىندار كوشەدەن قۇم شىعارۋ ماسەلەسىن 2022 جىلدان بەرى كوتەرىپ كەلەدى.
«بىلتىر اۋىلدى قۇمنان تازارتۋ جۇمىسىن قولعا الدىق. تۇرعىنداردىڭ وتىنىشىنە سايكەس, ۇيلەردىڭ اۋماعىنان 5,5 مىڭ توننا قۇم شىعارىلدى. وعان 8 جۇمىسشى مەن 6 تەحنيكا تارتىلدى», دەدى ن.ساۋىتوۆ.
اتىراۋ وبلىسى
