يزرايل بيلىگى الدىمەن اقش شەنەۋنىكتەرىنە يرانعا سوققى بەرگەلى جاتقاندارىپ ايتىپ, قۇلاققاعىس ەتكەن. ارتىنشا وتكەن سارسەنبىدە «CBS News» اگەنتتىگى ۆاشينگتون يران اقش-تىڭ يراكتاعى نىساندارىنا دا سوققى بەرۋى مۇمكىن دەگەن بولجاممەن ءوز ازاماتتارىن تاياۋ شىعىستان كەتۋگە كەڭەس بەرگەنىن جازدى.
ال جۇما كۇنى يزرايل يراننىڭ باستى اسكەري بازالارىنا, يادرولىق نىساندارىنا سوققى بەردى. يزرايل قورعانىس ءمينيسترى يسراەل كاتس ەلدىڭ بۇكىل اۋماعىندا تىلداعى ەرەكشە جاعداي ەنگىزىلگەنىن مالىمدەدى. ءيزرايلدىڭ بۇل وپەراتسياسى «ارىستان كۇشى» دەپ اتالدى. اسكەريلەر تەگەران ماڭىنداعى ونداعان يادرولىق نىساننىڭ جويىلعانىن حابارلادى. يزرايل سول كۇنى-اق اۋە كەڭىستىگىن جاۋىپ, مەكتەپ ساباقتارىن توقتاتتى.
كوپ ۇزاماي يران بيلىگى ءيزرايلدىڭ ەلدەگى يادرولىق نىساندارعا اۋەدەن سوققى جاساعانىن راستاپ, ولار دا اۋە كەڭىستىگىن جاپتى. تەگەراننان بولەك, يراننىڭ ناتانز جانە حامەدان قالالارىنا دا اۋە سوققىلارى جاسالعانىن جەرگىلىكتى باق لەزدە حابارلادى. كۋاگەرلەردىڭ ايتۋىنشا, ناتانزداعى يادرولىق نىسانداردا ءورت شىققان. دەسە دە توڭىرەككە يادرولىق زالالدىڭ تاراعانى تۋرالى ناقتى اقپارات جوق.
يزرايل قاۋىپسىزدىك كۇشتەرىندەگى دەرەككوزدىڭ حابارلاۋىنشا, العاشقى سوققىلار ەلدىڭ جوعارعى اسكەري باسشىلارى مەن عالىمدارىن نىساناعا العان. ال كوپ ۇزاماي يران بيلىگى يسلام رەۆوليۋتسياسى ساقشىلار كورپۋسىنىڭ (كسير) قولباسشىسى حوسسەين سالامي مەن ەكى جوعارى لاۋازىمدى عالىم – دوكتور تەگەرانچي جانە فەرەيدۋن ءابباسيدىڭ قازا تاپقانىن راستادى. ەسكە سالساق, فەرەيدۋن ابباسي ەكى اپتا بۇرىن تەگەران تاكتيكالىق يادرولىق بومبا جاساي الاتىنىن مالىمدەگەن ەدى. سونداي-اق يزرايل سوققىلارىنىڭ سالدارىنان يران باس شتابىنىڭ باسشىسى موحامماد باگەري دە قازا تاپتى. «حاتام ءال-انبيا» شتابىنىڭ قولباسشىسى گەنەرال-مايور گولامالي راشيد تە جۇما كۇنى تاڭەرتەڭ تەگەرانعا جاسالعان يزرايل سوققىلارى كەزىندە قازا بولدى.
تاياۋ شىعىستاعى بۇل اسكەري قاقتىعىسقا قازاقستان تاراپى دا بەيجاي قارامادى. سول كۇنى-اق سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى وڭىردەگى قاۋىپتى اسكەري شيەلەنىسكە بايلانىستى ءوز الاڭداۋشىلىعىن ءبىلدىردى. قاقتىعىستى بۇۇ جارعىسى مەن حالىقارالىق قۇقىق نورمالارىنا سايكەس تەك ساياسي-ديپلوماتيالىق جولمەن تەز ارادا رەتتەۋدى قۇپتايتىنىن جەتكىزىپ, مالىمدەمە جاسادى.
تاياۋ شىعىستاعى جاعدايدىڭ ۋشىعۋىنا بايلانىستى يزرايلدەگى قازاقستان ەلشىلىگى وتانداستارىمىزعا ۇندەۋ جاساپ, يزرايلدە جۇرگەن بارلىق قازاقستان ازاماتتارىنا نۇسقاۋلار مەن قاۋىپسىزدىك شارالارىن قاتاڭ ساقتاۋعا, ساق ءارى مۇقيات بولۋعا شاقىردى. سونىمەن قاتار ەلشىلىكپەن تۇراقتى بايلانىستا بولۋعا كەڭەس بەردى. ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى ءۇشىن يزرايلدەگى ەلشىلىكتە جەدەل بايلانىس جەلىلەرى اشىلدى.
يران قارىمتا رەتىندە يزرايلگە 100-دەن اسا ۇشقىشسىز ۇشاتىن اپپاراتىن (درون) جىبەردى. سونداي-اق تساحال (يزرايل اسكەرى) يرانعا قارسى سوققى بەرۋ ءۇشىن 200 ۇشاق جۇمىلدىرىپ, 330-دان اسا زىمىران ۇشىرىلعانىن حابارلادى.
سونىمەن, يزرايل مەن يران اراسىنداعى سوعىس ءتورتىنشى كۇن قاتارىنان جالعاسىپ جاتىر. «Kuwait Times» باسىلىمىنىڭ حابارلاۋىنشا, يراندىق شەنەۋنىك قاتار مەن وماننان اراعايىنعا كەلگەندەرگە يران اتىس توقتاتۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋگە دايىن ەمەس ەكەنىن مالىمدەگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, يران شابۋىلدارعا ۇشىراپ جاتقان كەزدە كەلىسسوزدەرگە بارمايدى.
«The Guardian»-نىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, يران تەل-اۆيۆ, حايفا جانە پەتاح-تيكۆا قالالارىنا زىمىراندارمەن سوققى جاساپ, حالىقارالىق قاۋىمداستىقتىڭ دەەسكالاتسياعا شاقىرۋىنا كونبەيتىنىن جانە ءيزرايلدىڭ كۇتپەگەن شابۋىلىنا جاۋاپتى جالعاستىرىپ جاتقانىن كورسەتتى. بۇل شابۋىلدار سالدارىنان كەم دەگەندە 4 ادام قازا تاۋىپ, 87 ادام جاراقات العان. حايفا ماڭىندا تۇرعىن ۇيلەر مەن ەلەكتر ستانساسى جارىلعان.
اقش ەلشىسى مايك حاكابي الەۋمەتتىك جەلىدە جاساعان مالىمدەمەسىندە اقش ەلشىلىگىنە دە زىمىران سوققىسىنىڭ سالدارىنان ازداعان زاقىم كەلگەنىن راستادى.
ربك مالىمەتى بويىنشا, سوڭعى تاۋلىكتە يران شابۋىلدارى سالدارىنان يزرايلدە جاراقات العاندار سانى 385 ادامعا جەتكەن. ال يران دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قاقتىعىس باستالعالى بەرى ەلدە 224 ادامنىڭ قازا تاپقانىن حابارلادى.
G7 ەلدەرىنىڭ كوشباسشىلارى, ونىڭ ىشىندە اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ كانادانىڭ سكاليست تاۋلارىندا كەزدەسەتىنىن مالىمدەدى. «The Jakarta Post» ءۇش كۇنگە جوسپارلانعان بۇل كەزدەسۋدە يران مەن يزرايل اراسىنداعى شيەلەنىسكە قاتىستى ورتاق ۇستانىم قالىپتاستىرۋ كوزدەلىپ وتىرعانىن جازدى.
ال دۇيسەنبى كۇنى قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى ايبەك سمادياروۆ ءداستۇرلى ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا تاياۋ شىعىسقا ساپار الدىندا ازاماتتارىمىز قاۋىپكە كوز جۇما قاراماي, بارلىق تاۋەكەلدى ەسكەرۋ كەرەكتىگىن ەسكەرتتى. تاياۋ شىعىستاعى جاعدايدىڭ ۋشىعۋىنا بايلانىستى يران, يزرايل, سيريا, يراك, يوردانيا جانە ليۆاننىڭ اۋە كەڭىستىگىنە شەكتەۋ قويۋىنا قاراماستان, اتالعان مەملەكەتتەرگە تۋريستەردىڭ لەگى ازايماپتى.
– مينيسترلىك ازاماتتاردى جاعدايدى مۇقيات قاداعالاپ, ساپارلاردى جوسپارلاۋ كەزىندە, اسىرەسە پارسى شىعاناعى ەلدەرىنە, سونىڭ ىشىندە بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىنە ساپار بارىسىندا تۋىنداۋى مۇمكىن قاۋىپ-قاتەرلەردى قاپەردە ۇستاۋدى ەسكەرتەدى. تاياۋ شىعىس ەلدەرىنە ساپار الدىندا بارلىق تاۋەكەلدى ەسكەرىپ, سالماقتى جانە نەگىزدەلگەن شەشىم قابىلداۋ قاجەت, – دەدى ا.سمادياروۆ.
سونداي-اق ا.سمادياروۆ كەيىنگى ەكى كۇن ىشىندە 70-تەن اسا قازاقستاندىق يراننان شىعۋعا جاردەم العانىن ايتتى. ياعني يراندا ءىسساپاردا جۇرگەن التى ازاماتقا ازەربايجان اۋماعى ارقىلى ەلگە ورالۋعا كومەك كورسەتىلگەن. ونىڭ ايتۋىنشا, 15 ماۋسىمدا ەلىمىزدىڭ 68 ازاماتى, ونىڭ ىشىندە ديپلوماتتاردىڭ وتباسى مۇشەلەرى, ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ حاتشىلىعىندا ىسساپارمەن جۇرگەن وتاندىق ماماندار, سونداي-اق يراندا قىزمەتتىك ساپارمەن بولعان وزگە دە ازاماتتار تۇرىكمەنستان ارقىلى ەلدەن شىعارىلعان. ازاماتتارىمىز الداعى كۇندەرى قازاقستانعا ورالماق. جالپى, يراندا – 132, يزرايلدە 219 قازاقستان ازاماتى بار ەكەن.
ال سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى يرانداعى قازاقستاننىڭ شەتەلدەگى مەكەمەلەرى قالىپتى رەجىمدە جۇمىس ىستەپ جاتقانىن مالىمدەدى.
