سۋرەتتەردى تۇسىرگەندەر – ا.دۇيسەنباەۆ, ە.ۇكىباەۆ
ماڭىزدى ساپار
الدىمەن ەل باسشىلارى شاعىن قۇرامدا كەلىسسوز جۇرگىزدى. وندا قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاق-بولگار سەرىكتەستىگىن ودان ءارى نىعايتۋ تۇرعىسىنان رۋمەن رادەۆتىڭ ساپارىنا ايرىقشا ءمان بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.
– بولگاريا – قازاقستاننىڭ ەۋروپاداعى ەڭ ماڭىزدى سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى. ەكى ەلدى تامىرى تەرەڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق بايلانىستىرادى. ءارتۇرلى سالاداعى ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستارىمىز تۇراقتى دامىپ كەلەدى. مۇنى سەنىمدى ساياسي ديالوگتەن, پارلامەنتتەر اراسىنداعى ناتيجەلى ىقپالداستىقتان, ساۋدا مەن ينۆەستيتسيانىڭ قارقىندى وسۋىنەن, حالىقتارىمىزدىڭ بايلانىسى مەن الەمدىك قوعامداستىقتاعى ءوزارا قولداۋدان انىق اڭعارۋعا بولادى. ەكىجاقتى ساۋدا اينالىمىنىڭ ارتىپ كەلە جاتقانى قۋانتادى. بۇل – جاقسى ءۇردىس. ءبىزدىڭ نارىقتا 60-قا جۋىق بولگار كومپانياسى تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتىر. قازىرگى ۋاقىتتا ءبىز تاۋ-كەن ونەركاسىبى, ءوندىرىس, كولىك جانە قۇرىلىس سالالارىندا جەمىستى ىنتىماقتاستىق ورناتتىق. ەنەرگەتيكا, ترانسپورت جانە لوگيستيكا, جاسىل ەنەرگيا, اتوم ونەركاسىبى, عارىش, اۋىل شارۋاشىلىعى, تسيفرلاندىرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, تۋريزم سەكىلدى پەرسپەكتيۆتى سالالار بويىنشا ىقپالداستىقتىڭ الەۋەتى زور, – دەدى پرەزيدەنت.
رۋمەن رادەۆ قوناقجايلىق تانىتقانى ءۇشىن قاسىم-جومارت توقاەۆقا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى. سونىمەن قاتار ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى سەرىكتەستىك دەڭگەيىنە جوعارى باعا بەرىپ, بارلىق سالادا بايلانىستى جانداندىرۋعا نيەتتى ەكەنىن جەتكىزدى.
– بولگاريا ەكى ەل اراسىنداعى ءداستۇرلى ءارى تابىستى بايلانىستى جوعارى باعالايدى. مەملەكەتىڭىزدى وركەندەتۋگە باعىتتالعان اۋقىمدى رەفورمالارىڭىز بەن كورەگەن ساياساتىڭىزدى قولدايمىن. ءبىز قازاقستاندى ورتالىق ازياداعى باستى سەرىكتەسىمىز سانايمىز. سىزدەردىڭ وسىعان دەيىنگى تابىستارىڭىز تاڭعالارلىق: ەكونوميكالارىڭىز قارقىندى ءوسىپ كەلەدى, يننوۆاتسيا, عىلىم, ءبىلىم, جوعارى تەحنولوگيا سالالارىندا زور تابىسقا جەتتىڭىزدەر. مەن عارىش ورتالىعىن ارالاپ كوردىم. سىزدەردىڭ جەتىستىكتەرىڭىزدەن جاقسى اسەر الدىم, – دەدى بولگاريا پرەزيدەنتى.
تابىستىڭ كىلتى – ىقپالداستىقتا
بۇدان ءارى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن بولگاريا پرەزيدەنتى رۋمەن رادەۆ كەلىسسوزدى ەكى ەل دەلەگاتسيالارىنىڭ قاتىسۋىمەن كەڭەيتىلگەن قۇرامدا جالعاستىردى.
مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, رۋمەن رادەۆتىڭ ەلىمىزگە ۇلكەن دەلەگاتسيانى باستاپ كەلۋى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا تىڭ سەرپىن بەرەدى. پرەزيدەنت تاۋار اينالىمىنىڭ تۇراقتى ءوسىپ كەلە جاتقانىن, سونداي-اق ونى ۇلعايتۋعا مول الەۋەت بار ەكەنىن ايتتى. ستاتيستيكاعا سايكەس, بيىلعى ءتورت ايدا ءوزارا ساۋدا-ساتتىق كولەمى 83 ملن دوللاردان اسقان, ال بىلتىر بۇل كورسەتكىش ءتورت ەسە ارتىپ, 375 ملن دوللارعا جەتكەن.
– ەلىمىز ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ارتاراپتاندىرۋعا جانە ەنەرگەتيكا, اۋىل شارۋاشىلىعى, دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن تۋريزم سالالارىندا بىرلەسكەن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا بەيىل, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت بولگار كومپانيالارىمەن, ينۆەستورلارىمەن ءوزارا ىقپالداستىقتى قولدايتىنىن جەتكىزىپ, بۇل رەتتە ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا نەگىزگى ءرول اتقاراتىنىنا توقتالدى.
ءوز كەزەگىندە رۋمەن رادەۆ قوناقجايلىق تانىتقانى ءۇشىن ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, بولگاريا مەن ەلىمىزدىڭ سانقىرلى ىنتىماقتاستىعىنىڭ كوكجيەگىن كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك مول ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– بولگاريا قازاقستاندى ورتالىق ازياداعى باستى ستراتەگيالىق سەرىكتەسى سانايدى. تابىستىڭ كىلتى – ىقپالداستىقتا. ەكى ەل, سونداي-اق ەۋروپا وداعى مەن قازاقستان اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى دامىتۋدا مەملەكەتتەرىمىزدىڭ ستراتەگيالىق تۇرعىدان ورنالاسۋىنا ارقا سۇيەۋىمىز قاجەت. بۇل ازيا مەن ەۋروپانى بايلانىستىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارادى, – دەدى رۋمەن رادەۆ.
كەلىسسوز بارىسىندا ەكىجاقتى كۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر كەڭىنەن تالقىلاندى. ەكى جاق سەرىكتەستىكتى ودان ءارى نىعايتۋعا جانە قازاق-بولگار قارىم-قاتىناستارىن دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن جاڭا باستامالاردى جۇزەگە اسىرۋ نيەتتى ەكەنىن جەتكىزدى.
كەلىسسوزدەردەن كەيىن مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن بىرقاتار قۇجاتتى الماسۋ ءراسىمى ءوتتى:
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى كولىك مينيسترلىگى مەن بولگاريا رەسپۋبليكاسى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى اراسىنداعى ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك ءدالىزىن دامىتۋ بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
- استانا مەن سوفيا قالالارى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
- شىمكەنت جانە پلوۆديۆ قالالارى اراسىندا باۋىرلاستىق قارىم-قاتىناس ورناتۋ تۋرالى مەموراندۋم;
- قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسى مەن بولگاريا رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ديپلوماتيا ينستيتۋتى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم;
- «قازاقستاننىڭ سىرتقى ساۋدا پالاتاسى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى مەن بولگاريانىڭ ساۋدا-ونەركاسىپ پالاتاسى اراسىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋم.
سەنىم رۋحىنداعى ساياسي ديالوگ
كەلىسسوزدەردەن كەيىن مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن بولگاريا پرەزيدەنتى رۋمەن رادەۆ باق وكىلدەرى الدىندا ءسوز سويلەدى. پرەزيدەنت ەڭ الدىمەن, شاقىرۋىن قابىل الىپ, ەلىمىزگە العاش رەت رەسمي ساپارمەن كەلگەنى ءۇشىن رۋمەن رادەۆكە شىنايى ريزاشىلىعىن جەتكىزدى.
– بولگاريا – ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك-شىعىس ەۋروپاداعى ماڭىزدى ءارى سەنىمدى سەرىكتەسى. ءبىزدىڭ ىقپالداستىعىمىز مىزعىماس دوستىق پەن تۇسىنىستىككە نەگىزدەلگەن. جالپى, قازاقستان بولگاريانى ستراتەگيالىق ماڭىزى بار سەرىكتەس رەتىندە قابىلدايدى جانە ءسىزدىڭ مەملەكەتىڭىزبەن قارىم-قاتىناستى ودان ءارى دامىتۋعا ۇلكەن ءمان بەرىپ كەلەمىز. قازاقستان مەن بولگاريا اراسىندا ديپلوماتيالىق قاتىناس ورناعانىنا وتكەن اپتادا 33 جىل تولدى. ءسىزدىڭ ساپارىڭىز وسى مەرەيلى مەجەگە تۇسپا-تۇس كەلىپ وتىر. وسى ۋاقىت ىشىندە ءبىزدىڭ ەلدەرىمىز بارلىق دەڭگەيدە ءوزارا سەنىم رۋحىنداعى ساياسي ديالوگ ورناتتى. ناقتى شارتتىق-قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستى. ەكى ەلدىڭ ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق بايلانىستارى نىعايا ءتۇستى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە تاتۋ-ءتاتتى ءومىر ءسۇرىپ جاتقان ءتۇرلى ەتنوستار قاتارىندا بولگار ۇلتىنىڭ وكىلدەرى دە بار. وسى ەرەكشە بايلانىس حالىقتارىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ارتتىرا تۇسەدى.
پرەزيدەنت قوس مەملەكەتتىڭ حالىقارالىق ۇيىمدار اياسىنداعى ىقپالداستىعى دا كەڭەيىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى. جان-جاقتى ءارى سەنىمدى سەرىكتەستىك الداعى ۋاقىتتا دا بەكي بەرمەك.
مەملەكەت باسشىسى كەلىسسوز مازمۇندى بولعانىن, ناقتى ۋاعدالاستىقتارعا قول جەتكىزىلگەنىن ايتتى.
– اتاپ ايتقاندا, ساۋدا-ەكونوميكا جانە ينۆەستيتسيا سالاسىنداعى بايلانىستىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋگە باسا نازار اۋداردىق. ەكى ەل اراسىنداعى الىس-بەرىس ءوسىپ جاتىر, بۇل – جاقسى ۇدەرىس. ەلىمىزدە 60-قا جۋىق بولگار كومپانياسى بار. ولار ءتۇرلى سالادا تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتىر. دەگەنمەن ەلدەرىمىزدىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتى بۇدان الدەقايدا جوعارى. سوندىقتان بۇل كورسەتكىشتى ۇلعايتا تۇسۋگە مول مۇمكىندىك بار. ءبىز ءوزارا ساۋدا-ساتتىق كولەمىن ارتتىرا تۇسۋگە كەلىستىك. قوس مەملەكەتتىڭ مۇددەسىنە ساي كەلەتىن جاڭا ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى پىسىقتاۋعا ۋاعدالاستىق. اسىرەسە مۇناي-گاز, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا, «جاسىل» ەنەرگەتيكا, اتوم ونەركاسىبى, تسيفرلاندىرۋ, يننوۆاتسيا, جاساندى ينتەللەكت, عارىش سالاسى, اۋىل شارۋاشىلىعى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, مادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستار جانە تۋريزم سياقتى سالالاردا بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ وتتىك, – دەدى پرەزيدەنت.
سونداي-اق كولىك-لوگيستيكا سەكتورىنداعى بايلانىستى دامىتۋ ماسەلەسى ءسوز بولدى. ەكى جاق بۇگىندە ستراتەگيالىق ساۋدا جولىنىڭ بىرىنە اينالعان ترانسكاسپي حالىقارالىق كولىك ءدالىزى جوباسىنا بولگاريانىڭ «بۋرگاس» جانە «ۆارنا» تەڭىز پورتتارىن قوسۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋعا كەلىستى. مەملەكەت باسشىسى بۇل جۇمىسقا ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسياسى باسا ءمان بەرۋ قاجەت دەپ سانايدى. پرەزيدەنت كوميسسيا اياسىندا كولىك-لوگيستيكا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى بىرلەسكەن جۇمىس توبىن قۇرۋدى ۇسىندى.
– بۇدان بولەك, بولگاريانىڭ عارىشتىق زەرتتەۋلەر مەن تەحنولوگيالار, قورعانىس ونەركاسىبى سالاسىنداعى وزىق تاجىريبەسىن زەردەلەپ, بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە دايىن ەكەنىمىزدى جەتكىزدىم. ەلىمىزگە پرەزيدەنت رۋمەن رادەۆپەن بىرگە بولگاريانىڭ ءىرى كاسىپكەرلەرى كەلدى. بيزنەس فورۋم وتەدى, بىرقاتار كوممەرتسيالىق قۇجاتقا قول قويىلادى. بۇل ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىققا ايرىقشا ءمان بەرىلەتىنىن اڭعارتادى. ءبىز ەلىمىزدە جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىن بولگاريا كومپانيالارىنا قولايلى جاعداي جاساۋعا دايىنبىز. مەن ىسكەر توپتاردىڭ ىقپالداستىعىن نىعايتۋ ءۇشىن «قازاقستان – بولگاريا» ىسكەرلىك كەڭەسىن قۇرۋدى ۇسىندىم, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى مادەني-گۋمانيتارلىق, ءبىلىم بەرۋ جانە وڭىرارالىق بايلانىس سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ۋاعدالاسقانىن جەتكىزدى. 2018 جىلى سوفيا قالاسىندا استانا كوشەسى پايدا بولدى. ەندى جاقىن ارادا ەلوردادا سوفيا اتتى كوشە اشىلماق. پرەزيدەنتتىڭ ايتۋىنشا, جالپى, كەلىسسوزدەر تابىستى ءوتتى دەۋگە تولىق نەگىز بار. بىرقاتار ماڭىزدى قۇجاتقا قول قويىلدى. جاسالعان كەلىسىمدەر ناتيجەسىندە ەكى ەلدىڭ ىنتىماقتاستىعى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلمەك.
قاسىم-جومارت توقاەۆ رۋمەن رادەۆپەن ايماقتىق جانە جاھاندىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى دە تالقىلاعانىن ايتتى.
– الەمدەگى كوپتەگەن تۇيتكىلگە قاتىستى ەكى ەلدىڭ ۇستانىمى – ۇقساس. ءبىز ءبىر-ءبىرىمىزدىڭ باستامالارىمىزدى ۇنەمى قولداپ كەلەمىز. كوپجاقتى قۇرىلىمدار اياسىنداعى ىقپالداستىعىمىز ويداعىداي دامىپ كەلەدى. مەن الماتىدا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ورتالىق ازيا مەن اۋعانستاندى دامىتۋ ورتالىعىن اشۋ تۋرالى باستامانى قولداعانى ءۇشىن بولگار تاراپىنا, پرەزيدەنت مىرزاعا زور العىس ايتتىم. الەمدەگى كۇردەلى گەوساياسي احۋال مەن ءتۇرلى قاقتىعىستار ەلدەرىمىزدى الاڭداتىپ وتىرعانى ءسوزسىز. قوس تاراپ تا بارلىق تۇيتكىلدى بەيبىت جانە ساياسي-ديپلوماتيالىق جولمەن شەشۋ قاجەت دەپ سانايدى. ءبىز كوپجاقتى ديپلوماتيانى ودان ءارى دامىتۋعا ەرەكشە ءمان بەرەمىز. بولاشاقتا دا حالىقارالىق دەڭگەيدە كۇش-جىگەرىمىزدى بىرىكتىرىپ, ۇيلەسىمدى جۇمىس ىستەۋگە, بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ ىسىنە بەلسەنە قاتىسۋعا كەلىستىك. بۇل ساپار قازاقستان مەن بولگاريانىڭ قارىم-قاتىناسىن تىڭ قارقىنمەن دامىتۋعا جول اشادى دەپ سەنەمىن, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
ءوز كەزەگىندە رۋمەن رادەۆ تاراپتار قىزىعۋشىلىق تانىتاتىن بارلىق سالا بويىنشا ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسقا سالماقتى تالداۋ جاسالعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, ىقپالداستىقتى نىعايتۋعا زور الەۋەت بار.
– كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىندىسى ءوزارا ىنتىماقتاستىققا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن. ترانسكاسپي كولىك ءدالىزىن ودان ءارى دامىتۋ جونىندەگى مەموراندۋمعا قول قويىلۋى ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستاردى ىلگەرىلەتۋگە نيەتتى ەكەنىمىزدى كورسەتەدى. وسى ورايدا قازاقستان مەن بولگاريانىڭ گەوگرافيالىق تۇرعىدان ورنالاسۋىن بارىنشا ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەك. ويتكەنى بۇل باعىت ازيا مەن ەۋروپانى جالعايدى. سونىمەن قاتار جۇك تاسىمالى, ەنەرگەتيكا جانە تسيفرلاندىرۋ سالالارىندا عانا ەمەس, مادەني بايلانىستارىمىزدى كەڭەيتۋدە دە مۇمكىندىك مول, – دەدى بولگاريا پرەزيدەنتى.
بەرەرى كوپ بيزنەس-فورۋم
مەملەكەت باسشىلارى «قازاقستان – بولگاريا» بيزنەس-فورۋمىنا قاتىستى. وندا قاسىم-جومارت توقاەۆ بيزنەس-فورۋمعا بەلسەنە قاتىسقانى ءۇشىن رۋمەن رادەۆكە جانە بولگار كاسىپكەرلەرىنە العىس ايتتى. مەملەكەت باسشىسى اتالعان ءىس-شارا ەكى ەلدىڭ ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىعىنا تىڭ سەرپىن بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
– پرەزيدەنت رادەۆتىڭ قازاقستانعا جاساعان رەسمي ساپارى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىگىمىزدىڭ جاڭا كەزەڭى باستالعانىن كورسەتەدى. بۇل ءبىزدىڭ ورتاق وركەندەۋ جولىنداعى ىقپالداستىعىمىزعا قوزعاۋ سالدى. وتىز جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە قازاقستان مەن بولگاريا اراسىندا بەرىك ءارى ءوزارا قۇرمەتكە نەگىزدەلگەن ساياسي جانە ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس ورنادى. ەلىمىز بولگاريانى دوستاس ەل ءارى وتە ماڭىزدى ستراتەگيالىق سەرىكتەس سانايدى. دەگەنمەن ساۋدا-ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتا پايدالانىلماعان الەۋەت جەتكىلىكتى. ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىستى جانداندىرۋدا قازاقستان – بولگاريا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسياسى ماڭىزدى الاڭعا اينالادى دەپ سانايمىز, – دەدى پرەزيدەنت.
مەملەكەت باسشىسى ەلىمىز ەكونوميكالىق ىقپالداستىقتىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىن اشۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزىپ, باسىم باعىتتاردى اتاپ ءوتتى.
– ءبىرىنشى – كولىك قاتىناسى. قازاقستان مەن بولگاريا گەوگرافيالىق تۇرعىدان وڭتايلى ورنالاسقان. ەۋرازيانىڭ قاق ورتاسىندا تۇرعان ءبىزدىڭ ەلىمىز قۇرلىقارالىق بايلانىستى قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى ءرول اتقارادى. ەۋروپا مەن قىتاي اراسىنداعى قۇرلىق ارقىلى تاسىمالداناتىن جۇكتىڭ 85 پايىزى ەلىمىزدىڭ اۋماعىمەن وتەدى. ورتا ءدالىز ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋدىڭ ارقاسىندا, ياعني زاماناۋي تەمىرجولدار, قۇرعاق پورتتار مەن لوگيستيكالىق ورتالىقتار سالا وتىرىپ, شىعىس پەن باتىس اراسىن بۇرىنعىدان الدەقايدا ءتيىمدى جالعايمىز. بىلتىر اتالعان ءدالىزدىڭ بويىمەن تاسىمالدانعان جۇكتىڭ كولەمى 62 پايىزعا ءوسىپ, 4,5 ملن تونناعا جەتتى. بۇدان وسى باعىتتىڭ ماڭىزى ارتا تۇسكەنىن اڭعارۋعا بولادى. 2028 جىلعا قاراي جولدىڭ جۇك وتكىزۋ مۇمكىندىگى 10 ملن تونناعا دەيىن ۇلعايادى. بۇل باعىت ارقىلى تاسىمالداناتىن جۇك كولەمىن ارتتىرۋعا نيەتتىمىز جانە قارا تەڭىزدەگى نەگىزگى لوگيستيكالىق ورتالىق – بۋرگاس پورتىنىڭ ورتا دالىزگە قوسىلۋىن قۇپتايمىز, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
پرەزيدەنت ورنىقتى ەنەرگەتيكانى پەرسپەكتيۆتى باعىتتىڭ ءبىرى رەتىندە اتادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدىڭ جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا سالاسى ايتارلىقتاي ىلگەرىلەدى.
– جاسىل ەنەرگەتيكانى دامىتۋ ىسىندە ءىرى حالىقارالىق ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدى ەلگە اينالدىق. بۇگىندە قازاقستاندا
150-دەن استام قايتا جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا نىسانى بار. ولاردىڭ قۋاتى 3 گۆت-تان اسادى. Black Sea Energy باستاماسى اياسىنداعى بىرلەسكەن كۇش-جىگەرىمىز دەكاربونيزاتسيا بويىنشا ورتاق ماقساتتارىمىزعا قول جەتكىزۋگە ىقپال ەتەدى دەپ سانايمىز. سونداي-اق ەلىمىز گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ جانە حالىقارالىق جوبالارعا قاتىسۋ ارقىلى گاز ءوندىرۋ كولەمىن ۇلعايتۋعا كۇش سالادى. ۋران وندىرۋدە الەمدەگى كوشباسشى ەلمىز. وسى ورايدا ەنەرگەتيكالىق قۋاتىمىزدى ارتتىرا تۇسەتىن اتوم ستانساسىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. بۇل ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىعىمىزعا وڭ اسەر ەتەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
بۇدان بولەك, وتاندىق اگروبيزنەستىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا باسا نازار اۋدارىلدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, ءبىزدىڭ اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىمىز الەمنىڭ 70-تەن استام ەلىنە ەكسپورتتالادى. جىل سايىن نارىققا 8 ملن توننادان استام بيداي مەن 2 ملن توننا ۇن شىعاراتىن ەلىمىز الەمدەگى ءىرى استىق ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ وندىعىنا كىرەدى.
– بولگاريالىق سەرىكتەستەرىمىزبەن ەت پەن ءسۇت ونىمدەرىن, بال, وسىمدىك مايىن وندىرۋدە ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا مۇددەلىمىز. شىمكەنت قالاسىندا ەت وڭدەۋ ىسىنە ينۆەستيتسيا قۇيۋدى كوزدەپ وتىرعان «Lekkerbek» كومپانياسىنىڭ نيەتىن قولدايمىز. بۇل جوبا زاماناۋي تەحنولوگيالار ەنگىزىپ, ايماقتىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن كوتەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, – دەدى پرەزيدەنت.
قاسىم-جومارت توقاەۆ بولگاريالىق سەرىكتەستەرمەن فارماتسەۆتيكا سەكتورىندا ىقپالداستىق ورناتۋدىڭ الەۋەتى زور دەپ سانايدى. پرەزيدەنت ءوز سوزىندە تسيفرلىق ترانسفورماتسياعا باسا نازار اۋداردى. سونىمەن قاتار ەلىمىزدە مەملەكەت تە, جەكە سەكتور دا ءوز ىستەرىنە وزىق تسيفرلىق شەشىمدەردى كەڭىنەن ەنگىزىپ جاتقانىن ايتتى.
– باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ازىرلەۋدى قولعا الدىق. وسىلايشا, بۇل باعىتتا جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقان العاشقى ەلگە اينالدىق. وزىق ءىت ينفراقۇرىلىم جاساقتاۋ, سونىڭ ىشىندە سۋپەركومپيۋتەرلەر مەن مالىمەتتەردى وڭدەۋ ورتالىعىن قۇرۋ ەلىمىزدىڭ كەلەشەكتەگى دامۋىنىڭ وزەگى بولماق. سونىمەن قاتار جاساندى ينتەللەكتىگە نەگىزدەلگەن ەكونوميكانى دامىتۋعا ىقپال ەتەتىن حالىقارالىق جاساندى ينتەللەكت ورتالىعىن ىسكە قوسامىز. پرەزيدەنت مىرزا, ءسىز ەلىڭىزدىڭ جاساندى ينتەللەكتىنى يگەرۋ جانە ءوزىنىڭ سۋپەركومپيۋتەرىن جاساۋ ىسىندەگى كەرەمەت جەتىستىكتەرى جونىندە ايتتىڭىز. اتالعان تابىستارىڭىز وسى ەرەكشە ماڭىزدى سالادا تاجىريبە الماسۋعا نەگىز بولادى. ەلىمىزدە CryptoCity پيلوتتىق ايماعى ازىرلەنىپ جاتىر. مۇندا كريپتوۆاليۋتانى كۇندەلىكتى ساۋدا جاساۋعا, قىزمەتتەردىڭ اقىسىن تولەۋگە جانە ەكونوميكادا كەڭىنەن پايدالانۋعا بولادى, – دەدى قاسىم-جومارت توقاەۆ.
مەملەكەت باسشىسى بولگاريا كومپانيالارىن استانا حالىقارالىق قارجى ورتالىعى ۇسىناتىن مۇمكىندىكتەردى زەردەلەپ, قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان احقو ەكوجۇيەسىنە قوسىلۋعا شاقىردى. ءسوز سوڭىندا پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ بولگاريامەن بارلىق باعىت بويىنشا سەرىكتەستىكتى تەرەڭدەتۋگە دايىن ەكەنىن راستادى.
